Apr 06

e col preivi ch’am sotra mi
veuj ch’a sia cioch ëd pianta, òh!
(Maria Gioana, canson popolar)

ël pòst ëd Marco Zanette

la mia tradussion dla part ch’an riguarda

un salut a Gianmaria Testa

– Gianmaria Testa, Lasciami andare

– Gianmaria Testa, Nuovo

Gen 14

cover
Bèica ‘n pò a l’é la canson d’overtura dl’ùltim disch dj’Amemanera, e ‘dcò cola ch’a dà ël tìtol a l’euvra.

(Dël prim CD i l’hai parlà ambelessì. L’àutr ann i son stàit a un concert, e i l’heu parlane ambelessì.)

A son dodes canson ch’a mës-cio bin, com ch’a l’é ant le còrde (ma miraco i dirìa mej ant l’anima) ‘d cost grup, tradission e modernità. Sì, përchè da na part a-i é la tradission ëd Teresin Teresinòta, Pelegrin ch’al vèn da Roma e d’àutre canson ch’a son nòste da sécoj, e che sì a son rangià con gust e deuit “modern”. E peui a-i é la produssion original ëd Marco Soria (la già cità Bèica ‘n pò ansema a d’àutre).

Ambelessì as peul voghse quàich moment dël “making” (com ch’ì podrìo dì an piemontèis? miraco dël “fesse”?) dl’euvra.

A mi am piaso tant doe canson: Entroma ‘nt ist palas, për coma a buta ansema vej (“né bèivi né mangi / e magi l’é rivà”) e neuv (l’atach a smija Ligabue 100%) e Bèica ‘n pò, për ël messagi dë speransa ch’a manda (“e ‘d bon umor e passiensa / armesse e sté mai sensa / bèica ‘n pò”). E dë speransa i l’oma damanca tuj, an costi agn; e dë speransa Marica e Marco an na dan tanta.

Për avèj ël CD a basta scrive a cost indiriss. A costa 18 euro, spèise dë spedission comprèise. Catelo, im racomand. E andèje a sente!

Taggato:
Ago 20

Amemanera
L’àutra sman-a i son stàit con mia famija a sente j’Amemanera a Vernant. I l’hai parlà ‘d lor ambelessì e ambelessì; i j’ero scambiasse ‘d mail ma i l’avìa mai scotaje an presensa. La promëssa, però, i l’avìa fajla già da quàich mèis: che aponto an cola sèira i sarìa andàit a scoteje.

E che bel concert!

Costa a l’é la neuva mùsica piemontèisa, ch’a part da nòste rèis, da la tradission (Maria Gioana, Giaco Tross e via fòrt), për rivé al ròck, al country, al fòlk, al jazz e chi sa a vàire d’àutri gener ch’i conòss nen – ma brav a son brav, e come! Chiel, Marco, a l’é un mit con la chitara, ch’a smija squasi n’estension ëd sò brass; chila, Marica, a l’ha na vos ch’a fà mnì la pel d’òca.

E peui a j’ero d’àutri tre musicista ch’a-i compagnavo. E a j’era tanta gent.

I l’hai avù la fortun-a dë scambié quàich paròla con lor: a l’han j’idèje ciàire, e bin s’a l’é difìcil a l’é ëdcò bel segue costa stra. Già, përchè con Orazio i podoma dì:

Aut insanit homo aut versus facit.

E lor doi a son certament dij poeta; miraco un pò mat, ma ant la manera giusta. A san bin lòn ch’a fan e lòn ch’a venta fé.

Adess a venta spantié la neuva: përchè a lo merito, përchè a l’é na còsa bela, përchè la mùsica a gropa le përson-e e a slarga ‘l cheur. A venta ch’as sapia ch’a son an gamba, ch’a son j’interpret ëd na tradission ch’a ven da lontan. A venta andé da j’assessor a la coltura, feje fé ëd concert – a benefissi ‘d tuti.

Piemont ch’a bogia. Con semplicità e decision. A bogia, e come!

Taggato:
Giu 18

covertin-a Amemanera
N’ann fà i parlava dël disch dj’Amemanera. Adess i l’hai finalment catalo e ancaminà a scotelo con atension. I na parl torna volenté përchè a l’é na ròba bela.

Prima ‘d tut a colpiss l’atension a la mùsica: la mùsica a l’é curà come ch’as deuv. A anciarma l’atension al particolar, le sonorità a son curà, as intuiss che daré a-i é un travaj nen da pòch.

Peui am pias la mës-cia tra canson dla tradission, canson “nòste” ch’i l’oma sentù da sempe (ambelessì, pr’esempi, a-i é la stòria ‘d Maria Gioana), e canson neuve, scrite principalment da Marco Soria. Canson bele, bin pensà e bin eseguìe, ch’a sfigurerìo nen bele s’a fusso an italian o an n’àutra lenga.

Im ancant a sente Marica Canavese a dì ëd paròle piemontèise (pastran, pr’esempi): sente chila a canté an nòsta lenga a veul dì, an manera ciàira, che – bele con tute le ciòche da mòrt ch’i sentoma – costa lenga a l’é viva. Già, përchè la mùsica a l’é alegrìa, veuja dë sté ansema, ëd pianté ëd rabel: an na paròla a l’é vita.

An tra le canson am pias particolarment cola ch’a dà ël tìtol al disch:

Peui la sèira ʼs raduno ʼnt la stala
ant la paja col bestie davzin
tucc ansema foma o teatro
foma andé via fastidi e sagrin.

Tante cassin-e tante famije
tante listòrie, canson e sonèt
a-i na j’é che i fàn pianze a-i na j’é che i fan rije
son tute quante ant ël mè fassolet.

Tuti diso ch’a son ʼna lingera,
ma a mé manera travaj dërcò me.

E la legerëssa ‘d Ven che ‘ndoma e ‘d Margaritin!

Im përmëtt ëd dé un sugeriment (nò, doi an vrità) ai mè vintesingh letor: sërché cost disch (a l’é nen belfé, a venta savèjlo, përchè la distribussion a l’é ël problema principal dij grup cit – ma scrivi-je, av lo mando për pòsta), catelo, scotelo. Opurament andé a un dij tanti concert. A sarà tanta gòj.

Taggato:
Apr 16

Stick
Prima ròba: mersì a Michel dij Bonavé për avèjme fàit conòsse cost video. I na parl përchè ambelessì a-i é dle ròbe bele, ansema a dj’àutre meno bele.

Bel a l’é ël fàit che quaidun as pija la briga ‘d viré an lenga le paròle ‘d na bela canson. (Bele che la version pì bela për me cont a l’é cola dë Zucchero.)

Meno bela a l’é la sernia djë strument, tròp da orchestra campagnin-a e nen professional; ma as capiss che con tanti sòld as fan sempe ‘d bele ròbe, meno belfé a l’é fé ëd bele ròbe con pòch arzan. An general come piemontèis i duvoma sërché ëd vardé anans pì che giresse a l’andaré: i lo dij con tut ël rispèt possìbil për pare, mare, grand e ëpceron (lë spìrit ëd nòno Gioanin am guida qualonque ròba a-i càpita), ma i l’oma la fortun-a e ‘l pèis e l’onor d’esse viv ancheuj, e a l’é a cost mond ch’i duvoma vardé.

Peuj, naturalment, a-i é ël problema dla grafìa (Jë Stick e nen Ij Stick); ma lassoma andé.

Con tut a l’é un tòch ch’am pias – e, i pens, ch’a pias. Un tòch ch’as fà sente con legerëssa e gòj, ch’a l’é bel scoté con toa cita cita – e miraco ‘dcò con ij nòno. Se Sant’Agostin a disìa tolle et lege, noi i podrìo dì:

Ambranca la ragnà e scota.

Taggato:
Ago 28

It j’ere an tuta la val cavalié arnomà
ancheuj ël bòsch as lamenta che l’etern a l’ha ciamate
an mes a la toa stra, o Pà, it ses andatne

O amis, o fratel, ël destin a l’é malarconossent
ma coj ch’a son ëstàit ij tò tòrt?
Ti ch’it jë vurìe bin a la vita an manera talment fòrta

I porterai sempe andrinta ‘d mi ël tò amor për costa tèra
soa felicità quand ch’a sponta l’alba ciàira
adess arpòs-te, o Pà, ant la toa foresta cara

Da ‘l Tarav, da la Ròca e da le vaj d’Alisgian
a son riunisse tuti, amis e paisan
quand a l’é ruvaje la neuva causa ‘d tanti dan

As sentiran pì nen ëd rime an coste vërde colin-e
bele j’osej a son mut dai camp a la marin-a
a bogia gnanca ‘l vent për coste foreste davsin-e

I porterai sempe andrinta ‘d mi ël tò amor për costa tèra
soa felicità quand ch’a sponta l’alba ciàira
adess arpòs-te, o Pà, ant la toa foresta cara

Vàire galopà i l’oma fàit, vàire seirà ‘d cant
an costi tèmp benedet minca di a j’era n’incant
ël sol ch’a dventava ciàir a j’era n’amor grand

La passion a j’era ‘l tò fià, ël vers la tò manera
at bastava un cafè o quàich camp ëd fera
për dësmentié tut e passé la neuit antera

I porterai sempe andrinta ‘d mi ël tò amor për costa tèra
soa felicità quand ch’a sponta l’alba ciàira
adess arpòs-te, o Pà, ant la toa foresta cara

Taggato:
Lug 10

Mama a l’ha ‘l cheur debol ma la vos ëd tron,
mama a l’ha ‘l cheur debol ma la vos ëd tron,
a në varda con n’ambossor a vos da l’ùltim pian,
a promëtt un castigh, a mnassa un perdon.
E noi i soma tuti an fila dëdnans al bagn,
e noi i soma tuti ferm dëdnans a un seugn,
e noi i soma tuti an pe dëdnans a un segn a trasformé l’òr në stagn.
Ma prima d’avèj finì i faroma un beucc ant l’infinì
e aceteroma l’invit a sin-a dl’òm aragn.

A marcio ansima l’eva, a passo a travers la muraja,
a marcio ansima l’eva, a passo a travers la muraja,
a stërmo ‘l passà parland dl’avnì,
e se a treuvo la cassia dla gucia as la mangio sicur.
E noi i soma tuti an fila dëdnans al bagn,
e noi i soma tuti ferm dëdnans a un seugn,
e noi i soma tuti an pe dëdnans a un segn a trasformé ‘l feu an bòsch.
Ma prima dlë stermini i faroma s-ciopé costa stansia
i scaperoma an sl’ambulansa con l’òm aragn.

A l’é mach ël caporion ma a smija ‘n faraon,
a l’é mach ël caporion ma a smija ‘n faraon,
a l’ha j’euj dlë s-ciav e lë sguard dël padron,
as ategia a Mitterand ma a l’é pes ëd Neron.
E noi i soma tuti an fila dëdnans al bagn,
e noi i soma tuti ferm dëdnans a un seugn,
e noi i soma tuti dësvij dëdnans a un segn a fé ‘l contracant al cign.
Ma prima ch’a sia Natal i faroma un beucc ant lë stival,
i së sleiveroma ant ël gran final con l’òm aragn.

Taggato:
Mag 22

amemanera
Nò, mi i-i conòss nen. Mersì a Fabio i l’hai savù ch’a-i son, e cost a l’é già un pont ëd partensa.

Nò, i-i conòss nen ma i capiss che ‘l piemontèis andrinta ‘d ti, girlo com ch’it veule, se a-i é prima o peui a ven fòra (Fabio a lo disìa già ambelessì). Tout se tient, noi i campoma via gnente.

O, për butela an manera diferenta: mi in ciam sovens a lòn ch’a serv mé piemontèis, e tante vire i sai nen deme na rispòsta. Peui i scòt dij tòch come costi e i capiss. La rispòsta a j’era già andrinta ‘d mi, bele pronta, a spetava mach ëd seurte, d’esse butà an paròle.

Cost a l’é un bel progèt. Ij test an piemontèis a son bastansa a pòst, la mùsica a l’é tradissional e moderna ant l’istess temp. Miraco as peul fesse bin pòch për nòsta lenga, miraco a sarà vanta via ant lë spassi ‘d na generassion o doe ma antratant a-i é. Lenga viva, lenga moderna, lenga ‘d comunicassion, lenga ch’a emossiona e che andrinta ‘d chila a l’ha già tute le rispòste ch’a-i van.

Marica Canavese e Marco Soria: a vòsta manera (e nen mach), i seve an piòta.

Taggato:
Feb 20

face strache ‘d vita tant vivùa
a son sì, ant ël vestiari ‘d sempe,
a speté nosgnor, e chiel a l’é nen rivà
a sta piovend n’àutra vòta
la paura a veul torné

a coro për cost di sconossù
an mes ai crij dle masnà ch’a vorìo fé ij mat
a son furmije sota ‘l cel
tute ansema a sërché la vita
com s’a fussa na molèja
ch’as fà nen ciapé

la montagna a l’é drocà
la montagna a l’é drocà
s’eva ch’a fonga andrinta a la tèra
da col cel a l’é rivà?
la montagna a l’é drocà

ca ch’a son mai finìe
a l’han vist man sensa età
a l’han aussà ‘d pere un-a për un-a
a l’han spendù tuta la fòrsa
për la speransa ‘d salvé

a l’han sentì ‘l cheur d’un fieul
sota tèra ch’a tërmolava, ch’a vorìa respiré
a son ij miràcoj dle preghiere
a l’ha daje n’àutra vita
e a l’ha vagnà costa partìa
s’eròe dla carità

la montagna a l’é drocà
la montagna a l’é drocà
s’eva che a fonga andrinta a la tèra
da col cel a l’é rivà?

la montagna a l’é drocà
la montagna a l’é drocà
a-i son nen dij colpevoj
quand ch’it ses gnun

vent, vent, vent
anté ch’it j’ere, anté ch’it ses andàit
quand che la rivera a l’é ampinisse?
vent, vent, vent
ma përchè ch’it ses andàit via
quand ch’a l’é rivaje ‘l mal?

la montagna a l’é drocà

Taggato:
Feb 13

Valzurka
I l’hai ambelessì dëdnans a mi, i l’hai pen-a scartalo. I na parlerai mej pì anans – i deuv prima scotelo, penselo, digerilo -, ma për adess i vorìa mach dì ch’a l’é surtìè Valzurka, un bel CD ‘d Michela Manera e Piergiorgio Graglia, visadì j’Aria.

An cost CD ël piemontèis a l’é na ròba natural e sempia, fàcila e bela. Me piases a l’é un tòch ëd na semplicità e na blessa ch’a lasso sensa fià. Almanch, costa a l’é stàita la sensassion ch’i l’hai provà mi la prima vira ch’i l’hai scotà cost tòch; e i veuj nen esse anriverent, ma am soven lòn ch’a l’é capitaje ‘l prim giugn dël 1967 – mi i dovìa ancor nasse -, ël dì ch’a l’é sortìe Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band: a j’é un mugg ëd gent che ancora ancheuj as arcòrda con precision lòn ch’a stasìa fasend e anté ch’a j’era ant ël moment che për la prima vòlta a l’ha scotalo.

Bin, i dovrai dì cò dla grafìa piemontèisa nen precisa – fisime da vej professor. Ma d’àutra part, com ch’a dis Jovanotti,

è una libidine è una rivoluzione
quando ci si può parlare con una canzone.

Donca a-i na fà nen. A l’é un bel CD, e tant a basta. Ambelessì a-i é ‘l demo.

An doe paròle bravi fieuj, bin giugà.

Taggato:
preload preload preload
© 2017 Gianni Davico  Licenza Creative Commons