Lug 06

IMG_3418
I son a la Piata, costa sman-a, për #ER16. Ij primi doi di con ij cit a son stàit un pòch malfé, përchè ch’i dovìo “pijesse le msure”. Alora stamatin come prima ròba i l’hai faje buté tuti setà dëdnans a mi e i l’hai faje un cit discors, ch’a parlava ‘d régole e rispet. A son bastà pòche paròle, e da antlora i andoma perfetament d’acòrdi!

Donca i peuss sensa tëmma dì che da costa matin a l’é verament ancaminaje luj, visadì la legerëssa e ‘l ciàir dont i parlava l’àutra sman-a.

Ëdcò përchè l’àut ier ël me amis pì car a l’ha fame la soprèisa dë mnì a troveme – dòp avèjlo dit për tanti agn, finalment a l’é capità. Tante vòlte crié e agitesse a serv a nen, le ròbe a càpito e basta.

Ëdcò përchè ier i son andàit a ca a voghe ij dan. Le ròbe da lontan a peulo fé por, ma a vardeje da davsin tut as fà pì ciàir e sempi.

Donca da ancheuj tut a va torna bin, ël fluss dj’aveniment a l’ha torna sò sens. Ambelessì is dësmoroma e i soma content.

Taggato:
Giu 01

(an italian, quaicòs ch’a smija a cost pòst)

dai 1761 méter dël santuari ‘d Castelmagn ai 2647 dël mont Tibert

l’ocasion a ven da (Annamaria Falco)

se i lo fass nen adess i lo farai pì nen

ij pensé an àuta montagna a son pì pur

ël salut a l’è na forma ‘d rispet:

Rifugio La Scola (ambelessì la pàgina Facebook)

col camposanto e col santuari (e la stùa dla Piata) a son figura dla pas interior (Auerbach, Studi su Dante)

mnì sì a l’é un segn d’esse viv

ij problema a riesso nen a rivé sì, àut parèj. peui it cale giù e a l’é come prima. as torna giù e gnente, finì tut. bòn, tut lì. ciao!

Taggato:
Mag 04

IMG_3037
[la version italian-a ‘d cost artìcol a l’é ambelessì]

An mes a le mie montagne, saba dòp-mesdì, a j’era smijame ‘d capì quaicòs, bele se i savìa nen nì i sai dì lòch.
IMG_3038
I j’era partì dal fond dla val Grana e i l’hai armontala, an màchina, fin-a a anté ch’a l’é stàit possìbil, visadì fin-a a che la stra a j’era nen blocà da la fiòca, quàich chilòmetro passà ël santuari ‘d Castelmagn, fermandme bon ben sovens për contemplé ëi paisagi e fé ëd curte spasgiade. A fasìa tanta frèid, ma ël dòp-mesdì a j’era bel combin le prevision. (A l’é nen na metafora ‘dcò costa, miraco?)

I sai nen spieghelo, certe ròbe probabilment a esisto nen ant le paròle, però i sai che mi an mes a le mie montagne im sent an pas con mi, im sent seren. I pens nen ch’as peussa parlé d’argioissansa, përchè probabilment col ëstat a l’é dëdlà dl’argioissansa. A l’é come la stansia dacant a la stansia dl’argioissansa, quaicòs parèj.
IMG_3039
Am compagnavo j’imàgini, j’imàgini dzora ‘d tut, lë spetàcol maravijos che la natura a l’avìa organisà për mi. E peui am compagnavo ij son, prinsipalment doi: lë score giojos e pasi dl’eva e ‘l cant seren d’osej dij quai – aidé – i conòss nen ël nòm.
IMG_3040
A l’é mnume an mente un liber lesù tanti agn fà, La via del Toro ëd Leo Buscaglia, dël qual i arcòrd pochissim ma i sai ch’a descrivìa sensassion ch’a smijavo cole ch’i l’hai provà saba.

E am sovnìa la squilla argentina ëd dantesca memòria.

IMG_3041

IMG_3042
La pas dla ment a l’é fàita ‘dcò ëd ròbe strane, dle vire, ëd sensassion che a conteje probabilment a perdo gran part dël sò pèis specìfich.

Anvers l’ambrunì a fasìa tanta frèid, un termòmetro ch’ l’hai vist a segnava quat grado, ma tuta l’atmosfera la temperatura l’aria la luce declinanta ij son e le ròbe a j’ero magicament combinà ant un tut un andoa che mi im sentìa assolutament seren e an pas con mi, come am càpita sempe quand ch’i son ant le mie montagne.
IMG_3043

Taggato:
Apr 20


Na bela manera për deje n’avnì a le nòstre montagne.

Në strument ch’a ven da lontan.

I stoma nen parland ëd chicòs ch’a l’ha nen valor; i stoma parland ëd chicòs ch’a l’ha ën valor stërmà.

Se un a vardà mach ël sò pra, ël sò pra a val gnente, pijà da sol; ma se un a buta ansema ël sò pra con ël pra dl’avzin e via fòrt, coste përson-e a peulo avèjne un ritorn.

Montomal a l’é anans an ròbe come costa – an col pais a son anans an esperiense come costa.

12967456_10207440312498411_1241057198282963849_o

Për pì d’anformassion i rimand a me artìcol (an italian).

Taggato:
Lug 22
Moadono dla neu, Montross, particolar

Madono dla neu, Montross, particolar

I l’hai pijà la bici e i son andàit an girola për coste montagne, stamatin.

A Montross, ant n’obergi ch’i conòss indiretament, i l’hai vist quat vej – a j’ero nen ansian, a j’ero tristement vej – setà a l’ombra, da soj. Gnun a parlava con gnun. Chi ch’a lesìa ‘l giornal, chi ch’a vardava ‘l veuid.

A l’é smijame na metàfora del piemontèis: sempi pì lontan, con j’euj sempi pì andrinta al veuid. A l’è vnume an ment Quasimodo (Lettera alla madre):

Tuti còj che come ti a speto,
e a san nen còs.

Ma un pòch pì an su, al Sarèt, ant n’àut obergi a j’ero d’ansian ch’a fasìo comunità: alora, an seguend cola metàfora, i l’hai pensà che nen tut a l’é perdù. Peui i l’hai pedalà ancora un pòch e i son rivà anté ch’i vorìa:
Coumboscuro
I son andàit a ca ‘d Mauro Arneodo – costa a j’era la vera meta dël viagi dë stamatin. I l’hai salutalo, i son mnuit via content.

I capìa nen, peui i l’hai capì. Ancora Quasimodo a l’ha spiegame:

Adess it ringrassio,
son i veuj dite, dl’ironìa ch’it l’has butà
an sij me làver, pasia come la toa.
Col soris a l’ha salvame da ‘d pior e da ‘d dolor.

Taggato:
Ott 29

VLUU L110  / Samsung L110
Doe sman-e fà Pep Bru a l’avìa publicà ambelessì ‘d soe considerassion an sla diferensa an tra ossitan e provensal. I l’hai ciamaje a Mauro Arneodo, diretor dl’Escolo dont i l’hai parlà , s’a-i fasìa piasì dì doe paròle an sl’argoment.

Chiel a l’ha nen vorsù felo, ma a l’ha spiegame përchè. E dàit che soe paròle a l’han riportame sùbit, come na proustian-a madeleine, a la realtà ch’i vegh minca vira ch’i vad a la Piata, i pens ch’a sia interessant e util, con sò përmess, riporteje.

Non ho fatto l’intervento sul tuo blog per due motivi.

Primo perché queste sono semplici disquisizioni da salotto mentre quassù si muore giorno dopo giorno, ed è difficile ogni mese trovare le coperture per continuare.

Secondo: per me provenzale richiama la terra dove sono emigrati i miei antenati per secoli, mentre occitano, oltre a assomigliare a padano, arpitano o altre invenzioni simili, mi ricorda il fondatore del Partito Nazionalista Occitano François Fontan estradato dalla Francia da De Gaulle che affermava che “se ogni abitante della futura nazione Occitana dopo due anni non sapeva perfettamente parlare occitano sarebbe stato estradato”. Queste affermazioni non voglio commentarle e mi rimandano a ben biechi personaggi. Preferisco rimanere legato al nome storico della Regione Provenza e parlare a “nosto modo”. Tutto il resto come ti ho detto precedentemente è acqua sporca che serve a sciacquare la bocca di coloro che non sanno neppure lontanamente cosa significhi vivere quassù.

Sòn am fà mnì an ment, subit e sensa mediassion, la pen-a ch’i preuv minca vira ch’i vegh Giovanni, nòstr padron ëd ca lassù, con j’agn ch’a passo e tante ròbe da fé e le fòrse ch’a van giù. (Metaforicament për mi a l’é un pòch come mia lenga piemontèisa, anté che tròpe vire am manco le paròle për dì lòn ch’i sent.)

E alora a më smija ‘d capì un pòch ëd pì. E, ëdcò, i pens che mia stra a l’é cola ch’i ston progetand – andè a sté lassù dal 2022 – përchè cola lì a l’é tèra viva – Piemont tèra viva, o bele mach tèra viva – e lì a më smija d’esse pì davzin a le còse.

Illusion d’un ch’as dis filòsof? A peul desse. Ma a peul desse cò che a-i sia ‘d vrità ant la semplicità, come cola ‘d Mauro e dël sò travaj, lassù, mincadì, a combate contra l’evidensa, a nen vorèj molé bele che ‘l bon sens a dirìa ‘l contrari sent vire su sent. Navigare necesse, vivere non necesse.

E i pens a cole neuve ‘d quand che da cole bande a meuir quaidun, ch’am colpisso come lama. Ij Muvrini:

Per u castagnu mortu senza patrone
è per l’alivu tortu negrucarbone
mi trema l’esse
a crepacore.

A l’é për sòn ch’a venta ch’i giuto Mauro e sò seugn: përchè contra tuta l’evidensa dël mond a sia possìbil dì che an montagna as peul anche andé a sté, nen mach mnì via. Përchè col-lì a l’é ëdcò afé nòstr, i pudoma nen sempe ciamesse fòra.

Taggato:
Ott 08

Saba passà i son stàit lassù.
Mauro, fieul ëd lou magistre e anima dël progèt.
I son passà ‘dcò dal camposanto, da già ch’i j’era là, a truvé ‘l pare.
Progèt: sosten-e la scòla catand dij prodòt d’ecelensa d’asiende amise.
A-i é damanca ‘d tut.
A l’é un progèt magnìfich.
Për chi ch’a veul, a fonsion-a parèj: as fà na donassion, ch’a peul esse dëscarià da j’impòste, për giuté la scòla, e con coj sòld as cata lou toumo duro, patate, bëscheuit, pan e via fòrt.
ël PDF.
Për nen parlé dël progèt del dissionari e le milanta manere ‘d nominé la fiòca.
Giutomlo, giutomse.

Taggato:
Ago 13

rifugio
I l’oma fàit un pòch ëd festa, saba.

A l’é stàita na ròba estemporanea. A l’ha fame tant piasì parlé ëd n’argoment ch’i conòss bin e ch’am toca da davzin, ël piemontèis e ij cit. Dzora ‘d tut a l’ha fame tanta gòj ancontré torna, dòp tanti agn, Riccardo “Borichèt”, che con soe masnà pì grande a l’ha fàit un baron dë stra për vnì fin-a sì dzora a l’ancontr.

I l’oma lesù quàich ëstòria, i l’oma scambiasse d’opinion con le përson-e ch’a j’ero presente. Miraco pòche, ma nen pròpi pòche, a penseje da bin: i j’ero squasi na vinten-a. Pòchi cit, ma a fà gnente: i foma lòn ch’i podoma con ël pòch ch’i l’oma.

A l’é stàita ma moderna/antica vijà. Am ven an ment na stròfa gavà da na canson dj’Amemanera, cola ch’a-i dà ël tìtol al disch (an tra parentesi bel concert, jér sèira a Vernant – i na parlerai n’àutr merco):

Tucc ansema foma o teatro
foma andé via fastidi e sagrin.

Peui, la sèira, na sin-a an alegrìa a l’ha concludù na bela giornà. E mi i j’era content ëd cost ancontr fàit an cost leu sperdù ant le montagne ma che për mi a l’é ca.

Ant na paròla a l’é com ch’a l’ha dit Eduardo an soa ùltima sortìa pùblica (Taormina, 15 stèmber 1983):

Anche stasera mi batte il cuore. E continuerà a battermi pure quando si sarà fermato.

Taggato:
Ago 06

davico
Na ròba cita.

Për ij cit.

Për ël Piemont, për nòsta tèra, për ij nòsti vej.

Saba, a l’arfugi la Scòla (ambelessì la pagina Facebook), col leu che për desen-e d’agn i l’hai vist veuid – col leu che për tant temp a l’é stàit na scòla ‘d montagna – e adess a l’é viv: già, a-i é ëd përson-e, ambelelà, ch’a dan da mangé a da deurme ai viandant ch’a passo minca tant.

Noi i faroma na cita còsa: i leseroma dij tòch gavà dai tanti liber për ij cit ch’a esisto an piemontèis – e a-i na j’é un baron, e tanti vreman bej, mach che i-i conossoma nen. Con na cita marenda oferta dai gestor. Cit e grand a son invità.

A la sèira Vilma e Marcello a pronteran na sin-a (pressi “polìtich” 15 euro, 7 euro për ij cit) për chi ch’a vurrà seguité a fé festa. Na festa cita e sempia, a la piemontèisa.

Doman i andarai a amplaché për ël pais – ciamand ël përmess: a l’é nen mia ca – ij manifest. Mach përchè as sapia che noi i-i soma. “Per cola veja resistensa / neuva”, com ch’a dirìa Tavo Burat, n’òmo che a le montagne a-i vurìa bin squasi come al Piemont.

Taggato:
Lug 23

Ier i l’oma fàit lë scond (e ùltim, almanch për adess) ancontr ansima a la grafìa dël montomalèis a la scòla dla Piata ‘d là.

Sté lì, dëdnans a na vera lavagna con dij ver giss a scrive dle paròle e dij grafema am dasìa, an soa semplicità, na gròssa sodisfassion. E ancor ëd pì vëdde che coj segn a tiravo l’anteresse ‘d chi ch’a l’era present.

Finì l’ancontr a l’han presentame un cadò. Im lo spetava nen, e për sòn a l’ha fame ancor pì piasì. A l’é stàit come esse “acetà” andrinta a na comunità. (A l’é pro vèj che mi i vad da cole bande da squasi quarant’agn, ma për cola gena tuta piemontèisa a l’é sempe stàit difìcil, për mi, seurte da ca e aussé la man. Bin, adess i l’hai falo e i son content.)

Con piasì i l’hai vist, an coste doe sèire, la partecipassion ëd tanti giovo. Sòn a l’é bel, come dël rest a l’é natural e normal për lor comuniché an montomalèis.

Mi për prim i l’hai amprendù diverse ròbe ch’i savìa nen, e dle paròle ch’i m’anmaginava nen a podèisso esiste (“arivai”, pr’esempi, për dì “arrivati”; o “anviton” për “invitano”): a-i é tanta lenghìstica pronta për esse studià, an col cit paisòt con l’anima andrinta.

Sòn a buta dle cite basi për scrive na gramàtica dël dialèt parlà a Montomal: nen pensà come n’euvra académica, ma fàita an manera sempia, ch’a part da la realtà ëd minca di e lì a ruva.

Me cari montomalèis, mi iv ringrassio.

Taggato:
preload preload preload
© 2017 Gianni Davico  Licenza Creative Commons