Lug 20

IMG_2001
… A ven-o grand: la vita a-i dësdavan-a
e për vestìe a l’é già ‘n bel sagrin;
da ‘n meis a l’àutr, quasi da sman-a a sman-a
së scurso le brajëtte e ij fàudalin,

e peuj i é già la scòla ch’a j’angran-a
– me car – adess… e a son pa pì ‘d gognin.
Son già sla broa dla sapiensa uman-a:
una-a a fà sconda e l’àutr prima mignin.

Ventia sentie, tra ‘d lor, com a discuto…
Quand ch’a prinsipio a mné la bertavela
pì gnun papà l’é bon feje sté ciuto.

Magara a rogno për mangé la mnestra
ma ‘ns la question dij pont o dla cartela,
Barche!… a na san pì lor che la maestra.

Gavà da Nino Costa, Fruta madura, Turin, Viglongo, 1980, p. 102.

Taggato:
Apr 27

Novak Djokovic, Il punto vincente
Minca moment ëd minca di dla mia vita a l’é dedicà a resté ël nùmer un, donca a esist mach la dissiplin-a, a-i é nen spassi për d’àutr.

Vàire dissiplin-a? Ant ël gené 2012, quand ch’i l’hai batù Nadal an final a l’Australian Open, la partìa a l’é durà singh ore e sinquantetrè minute: la pì longa ant la stòria dj’Open. Tanti a l’han definila la partìa ëd tennis pì grandiosa dla stòria.

Dòp a la vitòria i son andàit a seteme ant ël cambrin. I l’avìa un desideri sol: sente ël gust dla cicolata. I na mangiava pì nen da l’istà dël 2010; alora Milijan a l’ha portamne na lista. I l’hai dëstacane un quadrèt – un sol, minùscol quadrèt –, i l’hai butalo an boca e i l’hai lassalo sleivé an sla lengua. I podìa nen concedimne ‘d pì.

Varda-sì vàire dissiplin-a a-i va për vnì ël nùmer un.

Mia tradussion da Novak Djokovic, Il punto vincente. La mia strategia per l’eccellenza fisica e mentale, pp. 18-19.

Taggato:
Mar 30

Ògni dil ëd masnà
a stërma un cheur d’oslin
tëmros an broa dël nì:
në sfurniòt dësfurnià
con j’alëtte gatià
da un frisson ëd piasì.
Sla man dël cit a canto sinch cardlin
con bèch a ponte ‘d feuje ‘d rosmarin.

E ant j’euj ciàir dla masnà
Amor a rij al mond a pen-a nà.

Luigi Olivero, Romanzìe, Turin, Ca dë Studi Piemontèis, 1983, p. 94.

Taggato:
Mar 23

a Jean Baptiste, përchè i veuj sentla prest da la soa vos an sël lagh ëd Como, branch a soa sernia

ËL FIEUL DL’AZAR E DL’AVENTURA

Mi në peus gnente, i në peus pròpi gnente
se ‘l cheur am bat për na canson d’amor,
se, come ai temp cortèis dij trovador,
pòso mè onor
an s’j’ale ‘d cibibì ‘d doe man nossente.

Mi son un fieul dl’Azar e dl’Aventura,
un moschetié gascon dë stil neuvsent:
con un cheur d’òr e con jë spron d’argent,
le piume al vent
e na man an sla spà, pronta e sicura.

Mi në peus gnente se la vita grama
a sëmna la mia strà ’d tanti nemis:
mi ’m sovagno la ponta dij barbis
come Aramis
e jë sfido a ’ncrozié lama con lama.

Còsa am në fà-lo se ij marengh a sghijo
an fond al mar da le mie man forà!
Ij dent ëd pèrla dla mia an-namorà
Nossgnor am dà:
tesòr ch’a splend tra doi làver ch’a rijo…

*

LA STÈILA PËRZONERA

Mi ‘m sento ant j’euj dë spluve ‘d maravìa
quand lezo le prodësse ‘d serta gent
che – armà ‘d lansa, ‘d folìa e ‘d sentiment –
mulin a vent
e gigant dij brass largh a confondìa.

E an sël caval balsant dla fantasìa
tavòta i spron-o an mez a un bòsch lontan
an sërcand le pianà ‘d ninfe e ‘d sarvan
d’un mond pagan
ch’an-masca, con sò anciarm, l’ànima mia.

Un mond ch’a esist mach pi për ij poeta
che al seugn antìch ai dan un cheur novel.
Un mond che ij Dé fasìo vnì pi bel
caland dal ciel
tra fieuj e fije e reuse an gaudineta.

Età sparìa, stèila përzonera
che ‘t l’has vëdù la feuje dij giardin
frissoné dij frisson dij luminin
e dij basin
d’Amor an-namorà d’una bërgera.

O età sacra a l’etèrna primavera
che të sfiame ant l’azur ëd reverìa
su dal tirìbol d’òr dla poesìa:
la vita mia
pudìa bin nasse an ti, mas-cia e gueriera!

Son nà tròp tard… Ma am fà tant gòi sugnela,
cola mia vita, ant costa vita si
doa batajand con j’òmbre i l’heu ‘l piasì
ëd podèj di:
“Oh, se i fussa mai nà ‘nt l’età pi bela!”

*

ËL CASTEL ËD NÌVOLE

Ma, pofardiri, ch’a sia bela o bruta,
costa mia vita a l’é cola ch’a l’han dame.
E im la ten-o, viscand con le mie rame
un rosé ‘d fiame
an sl’autàr dla Vrità, se ‘l Cel m’agiuta!

Se gnun am capiss nen, ebin, passiensa.
Ant l’Àutr Mond troverai na guarnizon
‘d sivalié ‘d capa e spà, ‘d vajant campion
‘d pica e spadon,
ch’a saran fier ëd fé mia conossensa.

Ancontrerai ant un castel ëd nìvole
Cyrano, D’Artagnan, Guerin Meschin,
Robin Hood, Ivanhoe, Orland latin
e ij paladin…
Beivrai conj lor, cantand da scarsé j’ìvole.

Salutrai Olivier ëd Ronsisval
ch’a batrà soa man drita an s’na mia spala
e ch’am dirà: “Mè car nëvod, com và-la?
It l’has brandale
da valentòm la spà ‘d nòstr ideàl”.

E a sarà ‘l premi dla mia vita scura,
tuta sbalià, ma tuta franca e onesta:
d’un ch’a l’ha mai vorsù chiné la testa
sot la tempesta
e dij vorien l’ha mai avà paura.

L’ha mai avà paura ‘d paghé car
l’amor dla Libertà, sorela ardìa
dle binele Miseria e Poesìa.
Màgica fija
che ant ij cavèj l’ha ‘l vent e ant j’euj ël mar…

*

ËL VANGEL DIJ VAGABOND

E, antant, vad al galòp për mia strà drita,
spronand mè alzan, fotend ant ij fossaj
‘d ciuf ëd morlach e ‘d barbe ‘d mostafaj
mocà dal taj
‘d mè sàber benedì da un ross armita:

Fra Diavo, mez brigant e mez profeta,
che – svantand ant ël sol, drit su n’arbron,
sò aspèrges corm ëd branda e sò trombon –
con vos ëd tron:
“Ave – am saluta, – o guerilier poeta!”

Mi son un sivalié sensa fortun-a
che a cor ël mond an mëssonand bataja:
për arpozeme am basta un let ëd paja
‘d na cà sarvaja
antornià d’arsigneuj e ‘d ragg ëd lun-a.

L’era destin… Mi në peus pròpi gnente
se l’hai sposà ‘l Vangel dij vagabond
për canté ‘n sle miserie ‘d tut ël mond.
Se ant ël profond
l’hai una nià ‘d passion fòrte e violente
mi në peus gnente, i në peus pròpi gnente!

(1936)

Ël tìtol complet ëd cost componiment, che bin a descriv lë spirit d’Olivé, a l’é Sirventèisa dël nëvod d’Olivier ëd Ronsisval e dij sò glorios magister sivalié antìch e modern con ëd barbis e ‘d barbaròt ëd brusabèch. A l’é gavà da Romanzìe, Turin, Ca dë Studi Piemontèis, 1983, pp. 3-8.

Taggato:
Mar 09

Giovanni Giudici
Con tuta semplicità i deuv dì
che un temp a smijava lontan
ël temp de murì.

Adess a l’é pì nen un pensé stran.
Adess a l’é sempe lontan (almanch i sper) ma
i peuss già prefiguremlo. I l’hai l’età

ant la qual i dovrìa fé lòn ch’i vorìa
fé da grand e ancor a l’é nen decis.
I fass lòn ch’i fass, àutra sernia a-i sarà nen:

i les ëd mè coscrit ch’a meuiro a l’improvis.

(tradussion ëd Gioanin Davico)

Taggato:
Feb 03


An sla ponta dël cioché
i’é un galucio, caparucio,
fàit ëd tòla piturà:
tuta quanta la giornà
chiel a gira,
chiel as vira
da la part che ‘l vent a tira.

Ël paisan d’an mes la piassa,
quand ch’a passa,
minca tant a guarda an sù,
e as n’antaja – sù për giù –
com ël temp a varierà
da la mira
che ‘l galucio a l’é voltà.

Col galucio fàit ëd tòla
l’é pa tant na bëstia fòla
chiel a sa
ch’a l’é sémper bin piassà,
col ch’as vira
da la part che ‘l vent a tira,

e, guardand da sò cioché,
chiel a vëdd sël marciapé
tanta gent, pien-a ‘d babìa,
ch’a jë smija
ch’a veul nen ch’a sia dla dita
ma ant la vita
– gira ‘d sà, gira ‘d là –
a l’ha l’istessa teorìa
dël galucio piturà.

Taggato:
Gen 27


A-i é na teorìa ch’i l’hai ancontrà un pàira d’agn fà e ch’a l’é diventà për mi na specie ‘d model, ëd guida: la teorìa dle desmila ore, elaborà dal professor K. Anders Ericsson.

An pòche paròle, costa teorìa a dis che tuti coj che a s’aplico an n’atività uman-a (soné ël piano, studié matematica, gieughe a tennis e via fòrt) a peulo diventé, con desmila ore ‘d pratica concentrà, dij mago an col setor. Lòn ch’a veul nen dì ch’a diventeran dij nùmer un al mond, ma “mach” che soa abilità an col camp a sarà paragonabila a cola d’un professionista. Peui naturalment a-i son tante aplicassion e derivassion ëd costa teorìa, ma l’essensialità a l’é costa.

Bin, ancheuj i veuj lese quàich tòch gavà da cost lìber (pp. 32-33) e virà an piemontèis. I l’hai sernù cost lìber përchè a l’é col ch’a l’ha dàit na gròssa divulgassion dla teorìa al publich general.

A dis Malcolm Gladwell:

Chi a riva ai livej massim a travaja nen con pì impegn o con tant pì impegn dj’àutri. A travaja con tant, tant pì impegn.

J’arsercador a son butasse d’acòrdi an sël nùmer màgich che a marca un ver espert: desmila ore.

A-i van desmila ore d’esercissi për rivé al livel ëd padronansa associà a l’esse n’espert ëd livel mondial, qual ch’a sia ‘l camp.

Costa cifra a artorna sempe. Evidentement sòn a spiega nen përchè certe përson-e a van nen anans d’un milimeter quand a s’esercito e përchè d’àutre a l’abio un profit magior da j’ore ‘d pratica. Ma fin-a a ancheuj gnun a l’ha dëscurbì un cas anté che na competensa autentica a sia stàita otnùa an temp pì cort.

Desmila ore a l’é ël nùmer màgich dla grandëssa.

Taggato:
Dic 02

Bojin
Un croass, nèir e gròss, coacià sla rama ‘d n’erbo, a mangiava dasiòt dasiòt un tòch ëd toma.

Na volp, ch’a sërcava sò disné, vëddend ël bel tòch ëd formagg a l’ha butasse a studié la manera ‘d portejlo via.

Butand-se sota la pianta, con bel fé a l’ha ancaminà a dije al croass:
– Òh coma ch’it ses bel! Che bele piume ch’it l’has! Se ti it l’avèisse ‘dcò na bela vos, gnun ëd j’àutri osej a sarìa mej che ti!

Ël croass, baravantan, a l’era pròpe sigur d’avèj na bela vos. Për fesse sente, a l’ha duvertà ‘l bèch e a l’ha butasse a croassé antramentre che la toma a rotolava për tèra.

La volp, con un sàut, a l’ha ciapà al vòli ël tòch ëd toma e, ampressa ampressa, a l’é sparìa ant ël bòsch a mangessla antramentre ‘l croass as në stasìa lì con na branca al nas.

Moral: a venta pijesse varda da chi ch’a rivo ij compliment: nen sempe a son sincer!

Gavà da Esòp, Fedro, Arnàud, Faulëtte, contà da Lilian-a ‘d Bojin, Turin, 2005, EUR 11 an sël sit ëd Gioventura Piemontèisa.

Taggato:
Ott 28

armanach
Për ëscaudésse ‘l man is je bufavo
coma a sfreidé la bòba,
për ëscaudésse ij pe, mej che ij calié,
i batìo le brochëtte e i-j arbatìo,
për ëscaudésse ‘l còrp ansema a l’ànima
i contavo e cantavo ‘l bel dl’istà:
sfeuja, sfeuja, sfojor, sfeuja, sfojòira,
le feuje ‘d mélia, ij feuj ëd margarita
(Amélia o Margarita?
Cola ch’a l’é ch’am vorerà pì bin?);
për ëscaudé-ne l’ànima, tan mama
che granda an fasìo luse
la lus dël Sol ëd j’ànime e dij còrp
ch’a ven da l’òstia (piassa San Silvest:
ël miraco)
e da toe lenghe ‘d rai, Colomba Bianca,
o da le lòsne dl’àngel tuta lansa,
San Michel dla balansa:
“in infernum detrude”, ‘l di ‘d soa festa
a dëscadnava d’ant ël Purgadeuri
mila milanta e un-a ànima onesta,
an diséndje: “Oh,sss,ten,seuri”
e a le lvava al sol Sol, col dl’ostenseuri.
Për ëscaudésse… e a l’era càuda e bàuda
toa làuda, ò vita gàuda, tuta an fàuda
a ti, Piamont.

Gavà da Ij Brandé. Armanach ëd poesìa piemontèisa, 1987.

Taggato:
Set 30

Tavo
Mi i l’avrìa mai sugname ‘d vers
s’i fussa nen stàit cissà
cimentà
brusà
da la passion për mia lenga.
Ancheuj, për mèj gropé
dël ghet la cioenda sgardamlà
a smija che fin-a ij vers
av ven-o a taj.
Antlora a l’é assè.
I strompo la piuma.
O i në farai na flecia. E pi
nen paròle ‘d bòsch. Ma
come ‘l Robin anglèis
o ij tuchin nostran
i sarai òm da bòsch.
I scrivrai mach pi sle muraje.
E sij cartèj ël nòm dij pais
ant la lenga dla tera.
Për cola vèja resistensa
neuva.

(Ansema a Piemontèis che mi i son la poesia pì bela, scond mi, ëd Tavo Burat.)

(E con Tavo a serv nen fé tante paròle, a basta lese.)

Taggato:
preload preload preload
© 2017 Gianni Davico  Licenza Creative Commons