Edgar Lee Masters, Homer Clapp

Sovens Aner Clute al cancel a s’arfudava ‘d deme ‘l basin dla bon-a neuit, disend ch’a ventava ch’i fusso moros, prima; e mach con na strèita ‘d man tëbbia am augurava la bon-a neuit, quand ch’i la portava a ca dal patinoar o da la mëssa. Pen-a che ‘l son dij mè pass as sentìa pi nen sùbit Lucius Atherton (sòn i l’hai savulo quand che Aner a l’é andàita a Peoria) a vintrava da la soa fnestra, o a la portava a fé ën gir con la soa cobia ardìa ‘d baj ant la campagna. La bòta a l’ha fame arpié, e i l’hai butà tut l’arzan ch’i l’avìa pijà da la ròba ‘d mè pare ant la fàbrica dë scatolam, për avèj ël pòst ëd cap contàbil, e i l’hai përdù tut. E alora i l’hai savù ch’i j’era un dij pajasso dla Vita, un che mach la mòrt a l’avrìa tratà da egual a j’àutri òmo, fasendme sente come n’òmo.

(Pijà da la Spoon River Anthology d’Edgar Lee Masters. Ël lìber complet a l’é ambelessì.)

21/01/2015 1 commento

Bèica ‘n pò

cover Bèica ‘n pò a l’é la canson d’overtura dl’ùltim disch dj’Amemanera, e ‘dcò cola ch’a dà ël tìtol a l’euvra.

(Dël prim CD i l’hai parlà ambelessì. L’àutr ann i son stàit a un concert, e i l’heu parlane ambelessì.)

A son dodes canson ch’a mës-cio bin, com ch’a l’é ant le còrde (ma miraco i dirìa mej ant l’anima) ‘d cost grup, tradission e modernità. Sì, përchè da na part a-i é la tradission ëd Teresin Teresinòta, Pelegrin ch’al vèn da Roma e d’àutre canson ch’a son nòste da sécoj, e che sì a son rangià con gust e deuit “modern”. E peui a-i é la produssion original ëd Marco Soria (la già cità Bèica ‘n pò ansema a d’àutre).

Ambelessì as peul voghse quàich moment dël “making” (com ch’ì podrìo dì an piemontèis? miraco dël “fesse”?) dl’euvra.

A mi am piaso tant doe canson: Entroma ‘nt ist palas, për coma a buta ansema vej […] continua a leggere »

14/01/2015 1 commento

Carlin Pòrta, Le tribulassion d’Avuss

Avuss Carlin Pòrta a l’é un piemontèis ant ël sens pi sclint ëd la paròla: a le declarassion d’intent a preferiss ij fàit. E che fàit! A l’é da pòche sman-e an librerìa Le tribulassion d’Avuss, na lìbera tradussion an piemontèis dl’Odissea. Un travaj “per felici pochi”, për dila con Elsa Morante, ma ant l’istess temp n’euvra ch’a mancava e che a va a butesse an col filon ëd poesìa àuta virà an piemontèis come la tradussion dla Divina Comemdia curà tanti agn fà da Luigi Riccardo Piovano.

(Për mi përsonalment a l’é na ròba importanta, e a-i na fà gnente se a j’interessa a pòchi. E a l’é parèj almanch da cola vira che Riccardo Massano, a j’era ël 1993 o giù da lì, an leu ëd fé lession ansima a Dante a l’ha passà l’ora a reciteme soe tradussion an piemontèis ëd poeta dla latinità.)

An costa intervista Carlin a në spiega la stòria e ij but ëd soa fatiga.

Ël lìber […] continua a leggere »

07/01/2015 Aggiungi commento

Drolarìe e faribolade an piemontèis

Ligurpress Piero Abrate, giornalista e scritor, e Pino Perrone, studios dla nòsta coltura, a l’han prontà an cost lìber n’archeujta ‘d 400 stòrie dròle an piemontèis, con tradussion an italian.

Ij dissèt capitoj dël volum a toco tuti j’argoment tìpich ëd na comunità spantià come la nòstra: la salute, lë studi, ël travaj (sensa dësmentié la Feròce), l’amicissia, lë spòrt (Tòr e Juve an prima fila, as capiss); e peui la bonomerìa dla Granda, la rancinada dij bielèis e via fòrt.

Sergio Donna ant la Prefassion a scriv:

Un lìber ch’a permet a tuti, pròpi a tuti, ëd fesse – na vòlta tant – un pò ’d sangh bon, dont i n’oma vreman tant ëbzògn. Un lìber për rije “a la piemontèisa”, con col deuit ch’a l’é prerogativa ’d nòstra coltura e ’d nòstra lenga, sensa mai esageré con le grosserìe e le parolasse.

Probabilment a podrìa nen vesse divers, ma ël pont débol ëd n’euvra parèj – che an tute le manere a va laudà për ël fàit midem ch’a esist – a l’é lë sghicié minca tant l’euj al “dialèt”, lòn […] continua a leggere »

31/12/2014 3 Commenti

Natal 2014

A sarà un Natal meno brilant, cost ch’a l’é an rivanda.

Ch’as dija lòn ch’as veul, Natal a l’é sempe un moment màgich – come tute le përson-e con dle masnà antecà a san. Ma adess ch’i soma orfanej ëd Tòjo an na manca un tòch, e a dovrà passeje dël temp për butesse a pòst.

Almeno, për mi përsonalment ël problema a l’é avèj vist andessne tròpi grand piemontèis: còsa ch’a l’é normala, ma tutun am colpiss come na lòsna. E con “grand piemontèis” i veuj dì doe ròbe ansema: përson-e ch’a l’han fàit tant, tant e ancora tant për nòste tèra, lenga e coltura, ma ant l’istess temp përson-e con le quai i l’hai fàit ëd ròbe normalissime come andé a soa ca, mangé ansema, ancontresse an sla piassa dël pais, telefonesse e via fòrt.

Sossì dit, i soma sì e i andoma anans. E alora am fà piasì fé j’auguri ‘d cheur ai me vintesingh letor a travers dij tòch scrit da dj’amis dël Piemont: Michel dij Bonavé, Carlin Porta (doe “colon-e” dël Natal ëd GoPiedmont) […] continua a leggere »

24/12/2014 Aggiungi commento

Doman, doman

TF I son nen rivaje a temp.

Pròpi la sèira dël rëscontr ëd Pianëssa i l’avìa scrit-je na mail, anté che i-j ciamava s’i podìa andelo a truvé. I l’avrìa falo mach për sentlo parlé. E për amor dël Piemont. Cola mail a l’é vnume fòra an na minuta, tuta ansema, përchè a-i era na còsa ch’i duvìa fé, a j’era na ròba importanta ch’i dovìa dì a chiel.

Chiel, naturalment, a l’é Tòjo Fnoj.

I l’avìa l’idèja d’andé a l’inaugurassion dla mostra “Un libro per Natale” a la Ca dë Studi, prinsipalment për porteje cola litra, sicur ch’i l’avrìa trovaje tuti e doi, chiel e sò soris.

Ma la sèira prima am ruva na neuva. La neuva. Che Tòjo a l’amprovista a l’é andassne.

I l’hai pensaje un pòchi ‘d di. E a la fin dle fin i l’hai concludù sòn: che ‘l messagi che Tòjo a l’ha vorsune passé, con tuta soa vita, a l’é ch’a venta ch’i stejo alégher, ch’is veujo bin e ch’i fasso l’usagi […] continua a leggere »

17/12/2014 2 Commenti

Concors literari an piemontèis: Moncravel 2015

Moncrivello Lissànder Motin, un dij contributor regolar ëd cost blògh (për lese quaicòs ëscrit da chiel as peul andesse ambelessi, ambelessì e ambelessì), a n’informa dël concors literari për la lenga piemontèisa che për la tersa vòlta a ven organisà a Moncravel.

Ambelessì a-i é ël regolament, ma an doe paròle:

– tre session: poesìa, pròsa e fàula;

– grafìa Brandé (ma a vniran acetà ‘dcò euvre scrite con ëd grafìe “lìbere”);

– partecipassion a gràtis;

– scadensa 19 avril, premiassion 21 giugn 2015.

Lissànder a l’ha invitame a fé part dla giurìa, angagg ch’i l’hai acetà con piasì. Përchè costa a l’é na ròba cita e bela, come tute le ròbe ‘d nòstra patria cita (Armando Mottura, 1940):

Ti adess va pura për ël mond. Boneur e onor forse at daran d’àutri pais, ma pòrt-te tò Piemont an drinta al cheur come l’amor sincer d’un […] continua a leggere »

10/12/2014 2 Commenti

Un lìber për Natal a la Ca dë Studi Piemontèis

CSP Come tuti j’agn, la Ca dë Studi Piemontèis a organisa an soa sede la mostra “Un libro per Natale”, esposission tradissional ëd publicassion an sël Piemont e an piemontèis.

L’inaugurassion a sarà giòbia 11 dzèmber, da quatr e mesa a eut ore, con un brìndes ëd bon auguri. L’esposission a seguiterà fin-a ai 22 dë dzèmber.

Ambelessì a-i é ël volantin.

Vende coltura a l’é malfé për chicassìa; vendla an piemontèis a l’é n’afé a doi andrit. Ma la Ca dë Studi a l’é sempe lì, sempe an prima fila. Alora, an disendje un gròss mersì a cole brave përson-e ch’a travajo për cost apontament, am ven-o an ment j’ùltim vers ëd La copà ëd Nino Costa:

Gnun-e tëmme ch’i së sperdo. Quand che ij pare a stago ciuto s’ancamin-o ij nòstri fieuj.

03/12/2014 Aggiungi commento

Paròle

festa Pianëssa, 22 novèmber 2014. La Cattedra delle Parole: dialoghi intorno alla lingua e alla letteratura in piemontese. Ch’a sarìa com dì un rëscontr an slë stat dla lenga piemontèisa. Ël prim dòp a tanti agn.

E mi dòp a tant temp i l’hai tante ròbe da dì ansima al “mè” piemontèis. An cost rëscontr i l’hai sentì tante ròbe, vibrassion, nostalgìe, fòrsa, tante emossion ch’i l’hai provà a buté an paròle scrite.

I sërch d’andé con ordin.

Pen-a ruvà, anvers tre bòt dël dòp-mesdì (i ciam ëscusa, a sarìa piasume partissipé a la giornà antrega ma ant l’istess di mia “cita granda” a compìa quindes agn, e cò chila a reclama sò temp), i l’hai vist Davide Damilano ch’a l’avìa giusta terminà sò intervent. Im set davsin a chiel e sùbit daré a Emanuele Miola e Simon Uslengh, che naturalment am ciamo s’i l’hai portà ël lumin.

Michel dij Bonavé a tira fòra na paròla ch’am arcòrda quaicòs: braida. (Peui i l’hai capì përchè.)

Enzo, Enzo Vacca a l’ha parlà d’un problema ch’a l’ha avù, ëd nen […] continua a leggere »

26/11/2014 6 Commenti

Le lingue d’oc: la libertà di esprimersi a “nosto modo“ nella pubblica amministrazione

modo Scrive na lenga, nen mach parlela, a l’é fondamental. Ant j’agn sinquanta Sergio Arneodo, creator e ancheuj ànima spiritual ëd Coumboscuro, a l’avìa dit ai sò anlev:

Encuéi coumensé a escrive decò enté la lengo que vous a moustrà vosto maire.

Parlé, parlé naturalment a l’é important (la pì part dle manifestassion ëd na lenga a son parlà e nen ëscrite, as capiss). Ma scrive a veul dì fé un pass ëd pì, andé un pòch pì ën là, capì un pòch – bele se pòch, a-i na fà gnente – ëd pì ëd na lenga e donca ‘d na coltura, ëd na comunità spantìa come cola piemontèisa. (E toa lenga mare, na vira ch’a l’é andrinta ‘d ti – e për tanti ‘d noiàutri a l’é andrinta ‘d noi da quand ch’i soma na, bon ben prima che l’italian – a resta për sempe, as perd nen përchè a peul nen perdse, sta tranquil.)

Bin, adess Mauro Arneodo, figlio di tanto padre, a l’ha organisà na serie d’ancontr pròpi për parlé ëd cost argoment. Pì […] continua a leggere »

19/11/2014 1 commento