Tag: grand piemontèis

Domini Badalin, Bela

Ti ch’o t’am bèichi semp a Mëssa Granda, ch’o t’am féi perdi ‘l sentiment e ‘l ben, che ‘n tucc ij mé pensé t’am sij da banda, ch’o t’am parli con j’euj, sensa dì nen…

‘t sij bela ‘d pu dël pian-i za laoraji, ‘t sij bela ‘d pu dël fio tacà ‘l gasij, ‘t sij fresca ‘d pu dël rivi rosaraij, ‘t sij na reusa chërsìa ‘n mes dl’ortìi.

Ti ‘t sij la nivolëtta che a la pruma la passa ‘nsuma ai pra, për l’aria sclin-a. Ti ‘t sij l’arbra scarvaja che la suma la sbanata lingera sla colin-a.

‘T sij la canson do ri ‘n mes ai gorèj, ‘t sij l’eva d’ina doss pira e lisenta. ‘T sij parfumaja ‘d pu d’in bel carèj, ‘t sij lesta ‘me ‘l laserti ‘nt la sermenta.

‘T sij fata dij color dël fio dij persi, ‘t sij robia me ‘l castagni quand son merji… Ti, ch’ot am ròji ‘l cheur, peu t’am lo svèrsi e t’am parli con j’euj fiorì dë stelij!

Domini Dadalin, Bela, gavà da Domini Dadalin, Ij varèj, cudì da Giusep Goria, Turin, Editrice Il Punto, 2006, p. 137.

29/05/2013 1 commento

Ritornare selvatici

Cerco di scrivere in lingua piemontese, perché ritengo che il piemontese abbia tutte le dignità di una lingua. Penalizzata, come Cenerentola, costretta a rimanere nel ghetto; e una volta si diceva, a chi cercava di uscire da quel ghetto in poesia, che era una forzatura.

Tavo Burat Coste a son paròle che Tavo Burat a prononsiava dël 1992, e scoteje ancheuj a fà tënrëssa e ringret e gòj ansema. E nòsta pòvra lenga piemontèisa a l’é mach un dij tema ch’as treuvo an Ritornare selvatici. Le parole nomadi di Tavo Burat, un DVD ch’as podrìa definì un dij testament spiritual ëd Tavo.

A l’é diret da Giuseppe Pidello e Maurizio Pellegrini, curà da l’Ecomuseo Valle Elvo & Serra, girà ant la prima dël 2009 ant la ca ‘d Tavo ant ij bòsch. A costa 15 euro, spèise dë spedission comprèise, e a peul esse ciamà a costa mail. Ambelessì ‘l promo, ambelessì na recension ëd Paolo Castellina, ambelessì na […] continua a leggere »

30/01/2013 Aggiungi commento

Grand piemontèis

A son tre ij grand piemontèis, për mi. A son tre colon-e dël Piemont, gran literà ma dzora ‘d tut gran përson-e. I l’hai conossuje tuti e tre, e tuti e tre a-i son pì nen. AB Ël prim a l’é barba Tòni (anté che cola “b” scrita cita a veul dì, për mé manera ‘d vëdde, ëd deje prospetiva a le ròbe), mancà a Coni ël 15 novémber 1999. A-i mancava na sman-a giusta a che mia prima cita a vnèjssa al mond, donca a l’é coma un passage ‘d testimòni për mi. I l’avìa conossulo al Mel, an val Varàita, tanti agn prima, chiel ch’a tornava da fé la spèisa e ch’a parlava con ij mé, mi bin maravijà dël fàit che un poeta a fèjssa ‘dcò la spèisa. E i arcòrd na telefonà ch’a l’avìa fame, disendme ‘d possé le tesi an sël Piemont – e an particolar an sël piemontèis – a l’università. Lë scond a l’é GianRens Clivio, mancà ai 22 ëd gené dël 2006. […] continua a leggere »

19/12/2012 Aggiungi commento

Hugo Alloa, Ël premi ‘d Maria Teresa Andruetto

I l’avìa parlà d’Hugo Alloa ambelessì (nò, a l’é pì giust dì che a l’ha parlà chiel, mi i l’hai mach fàit còpia e amplaca).

Peui i l’hai ciamaje dë scrive un tòch për cost ëscartari. Dit, fàit, l’artìcol a l’é ambelessì sota, butà parèj com ch’a l’é rivame. Miraco a në smija normal e i-j doma nen cont, ma cost a l’é ‘l piemontèis ch’a së scriv ancheuj an Argentin-a. E un gròss mersì, as capiss, a nòst amis Hugo.

Enter Hugo Alloa.

— La scritriss argentin-a María Teresa Andruetto, fija ‘d piemontèis, a l’a arsëvù ël 14 nòvember ël premi “400 años” conferì da l’Università ëd Córdoba. A l’é staita na sirimònia motobin emotiva durant la qual, combin che la lenga dovrà ant ij discors ëd presentassion e dcò an col ëdl’autriss a sia staita lë spagneul, i l’hai sentù na sòrta d’eco ëd vos lontan-e ch’a vnisìo lì a carësseme j’orije e ‘l cheur. A na certa mira, María Teresa a l’ha ardait vita a le paròle […] continua a leggere »

12/12/2012 3 Commenti

Se ij bogianen a bogio… pòrca miseria!

Ël piemontèis a-i vintra, ma fin-a a na certa mira.

Naturalment a venta conòsse nòsta lenga për gòde a pien dlë spetàcol dij Musicant ëd Riva ‘d Cher (vist l’ùltima vira cost saba, al teater Tosèl ëd Coni), ma costa a l’é na rapresentassion – absolutament ùnica, absolutament da vëdde për capì – ch’a parla dla gent, dla stòria (con la s cita – o miraco a dovrìa esse gròssa?) contand le stòrie “ëd na vòta”, che a la finitiva a son le stòrie ‘d sempe. Già, përchè com ch’a dis Domenico, nòst problema a l’é ch’i parloma pì nen.

E peui, as capiss, a-i é la mùsica. A-i é tut ël genio ‘d Domenico Torta për fé soné le bote, ij rastej, jë siass e via fòrt. A-i son djë strument squasi përdù, come ‘l torototela che Angelo Brofferio a disìa scompars già dël 1861 ma che, an realtà, a Riva ‘d Cher a l’é mai përdusse.

Ël piemontèis a-i vintra, é, ma a l’é mach un “pretest”: […] continua a leggere »

10/10/2012 Aggiungi commento

Daj Sermon Subalpin al Pare Etern

[conversassion con Milo Bré – gavà da “é!”, nùmer 13, magg-giugn 2006]

Feje dle domande a Bré a l’é pì che impossìbil, a l’é nen ùtil. Lasselo parlé, e a sarà sò cheur a dive tut, con la semplicità d’un cit e la saviëssa d’un vèj. Sò spìrit a l’é inconfondìbil: «Tute le folairà ch’i vorìa dì i l’hai dije, ma ti cheuj mach ël bon», a l’ha dime mentre che i-j dasìa ël brass caland le scale a la fin ëd nòstra conversassion. E «mi i l’hai dite tut parlandte con ël cheur. A l’é na manera për dite ch’it veuj bin». E mi i j’era lì, emossionà e onorà. Ambelessì a-i é ël rest dla ciaciarada.

«Ël piemontèis a va vers la vita. Tanti a l’han travajà fin-a a adess për dì che dovré le lenghe regionaj a guasta la cultura. Anvece nò: noi i dovoma cerché ëd salvaguardé ij prinsipi dla cultura dla lenga pì antica d’Euròpa. La magioransa a lo sa nen, ma ij Sermon Subalpin a son n’euvra ant la lenga natural piemontèisa dël 1100 (e, tra parèntesi, la grafìa piemontèisa a […] continua a leggere »

08/08/2012 1 commento

Òm da bòsch

Doe sman-e fà i l’avìa parlà ambelessì dj’event organisà an costi dì për arcordé Tavo Burat.

Adess Daniele – it ciam ëscusa, i conòss mach tò nòm – am segnala doe diverse interpretassion dàite an costa festa da Albina Malerba e da Eleni Molos dla pì bela, scond mi, poesìa ‘d Tavo (ansema a Piemontèis che mi i son), Òm da bòsch:

Mi i l’avrìa mai sugname ‘d vers s’i fussa nen stàit cissà cimentà brusà da la passion për mia lenga. Ancheuj, për mèj gropé dël ghet la cioenda sgardamlà a smija che fin-a ij vers av ven-o a taj. Antlora a l’é assè. I strompo la piuma. O i në farai na flecia. E pi nen paròle ‘d bòsch. Ma come ‘l Robin anglèis o ij tuchin nostran i sarai òm da bòsch. I scrivrai mach pi sle muraje. E sij cartèj ël nòm dij pais ant la lenga dla tera. Për cola vèja resistensa neuva.

02/05/2012 Aggiungi commento

La bon-a bataja ‘d Tavo

“J’ho facc la bon-a bataja” (2 Tim. 4) Al bon-e, brava gent! Av saluta Tavo Burat, òm ëd la Bruna, Pare, Grand, Barba e Msé.

Për arcordé, aprofondì e seguité la bon-a bataja ‘d Tavo për la libertà e le minoranse, diverse associassion bielèise a l’han organisà un baron d’event tra (nen a cas) ël 25 avrìl e ‘l prim magg.

Ambelessì a-i è ‘l programa complet, ma almanch i veuj arcordé un pàira d’apontament:

– l’esposission dij lìber ëd Tavo a la biblioteca ‘d Biela dal 23 avrìl al 5 magg;

– la conferensa Minoranze e libertà, al Palazzo Ferrero ‘d Biela ël 28 avril a tre bòt, ansima a la longa produssion ëd Tavo e an sl’absògn ëd valorisela.

Ritornare selvatici. I-i rivoma – për fòrsa.

18/04/2012 Aggiungi commento

GianRens Clivio, singh agn dòp

Ancheuj GianRens Clivio (Turin, 18 gené 1942 – Toronto, 22 gené 2006) a compirìa stant’agn; e costa dumìnica a saran singh agn da la mòrt.

An sël nùmer 12 d’”é!” i l’avìa scrivune un cit arcòrd, ch’i but volenté ambelessì.

—

Chi ch’a ved ël Canadà a lo smentia pròpe pa! Medeòt a l’é chërsuje Miclinòt a l’é nassuje, Catlinin l’é canadèisa, parla pej ‘d na piemontèisa. (Gianrenzo P. Clivio, Ël Canadà)

Cari Medeòt, Miclinòt e Catlinin,

la prima vira che i l’hai ancontrave i j’ere andrinta a un lìber (Trenin, dësmore e buate. Poesiòte piemontèise për ij cit, Turin, Ca dë Studi Piemontèis, 2001: ëd gran longa ël pì bel lìber mai publicà dzora cost soget). Già, i j’ere tre nòm, tre masnajëtte che a fasìo caraté, a giugavo ai soldalin, con le buate e con le dësmore ëd tuti ij cit dël mond.

E peui, nen pì tard che n’an fà, ant un màgich dòp-mesdì i l’hai conossuve ëd përson-a: e i l’hai avù la preuva provà dl’esistensa dël piemontèis, viv, a 10mila chilòmetri dal […] continua a leggere »

18/01/2012 3 Commenti

Rëscontr antërnassional an sla grafìa dla lenga piemontèisa ant ij sécoj

Sancto Lucìo de Coumboscuro (Coni), dumìnica, ël 22 ëd gené dël 2011.

Mè cara gent piemontèisa, Mè car amis e amise dla lenga e dla coltura piemontèisa,

Ël rëscontr antërnassional an s’ «La grafìa dla lenga piemontèisa ant ij sécoj» a l’é stàit aprovà da l’assossiassion culturala «VercelliViva» e as farà ant la sala granda dël seminari dël Juvarra a Vërsèj, ël saba e la dumìnica, 15 e 16 d’otóber dël 2011.

I seve tuti e tute tant grassiosament anvità a pijeje part e a dì la vòssa.

Con ësta litra-sì i vorarìa cò ciameve ’d dene na man a spataré la neuva al nùmer pì gròss possìbil ëd përson-e che Voi i seves ch’a son antëressà a la lenga e a la cultura piemontèisa.

Pr’arsèive – tant për corel che, pì anans, për papé – ël manifestin con ij detaj dël programa, i v’ancoragioma a fene arcesta a la diression ëd «VercelliViva», ch’a masenta l’organisassion d’ës rëscontr. Se pr’asar i fùisse a conossensa d’àute adresse për mandeje ’l programa, eh bin, feje savèj a costa midema organisassion (tant për j’adresse ’d corel che për cole postaj).

Ës rëscontr a caràter sientìfich a l’é dedicà mach al meud cmè ch’a […] continua a leggere »

26/01/2011 Aggiungi commento