Gigi Vaira, La muda e ‘l tòni

Ën dì ‘n sël pian pì bass ëd la guardaròba frèsch ëd lëssia ma mastrojà da fé sgiaj, tranquil come ‘n pocio, s’arpausava ‘n tòni da travaj.

Stasìa lì con le man ën man ën spetand ël vej padron për vestilo a l’indoman.

Ma tut d’ën crèp na vos s-clina a-j dis: «Varda tòni ën che stat che ‘t sèi. Tut strifugnà e ‘d mace ‘ncora pin chërdo pròpi che ët veuja pi nen bin».

Chi a parlava era la muda grisa cola dla festa dle nòsse e dle comunion pënduva ën sla bara ‘d mes, fasìa la sapuva…

Ma ‘l tòni sensa fé na piega, che tant n’avia già ën bel baron, l’ha responduje parèj:

«Ët l’hai rason o bela muda adess son pòch pi che në strass ma nòstr padron ëm pòrta ‘ncor sempre a spass.

Mentre ti… mach a beichete a-j ciapa lë sconfòrt përchè con ti oramai… sortirà mach da mòrt».

28/12/2011 Aggiungi commento

Carlin Pòrta e Michel dij Bonavé, doi poeta ‘d Natal – n’ann dòp

Come l’àutr ann, i l’hai ciamaje da Carlin Pòrta e Michel dij Bonavé ël përmess ëd buté ambelessì soe poesìe ‘d Natal. A l’é na manera për arcordé a la piemontèisa costa ricorensa; bele s’i pens che j’auguri genèrich a peulo nen pijé ‘l pòst dj’auguri ch’is foma ‘d përson-a.

Carlin Pòrta Për Natal? Dé ’d temp!

Cand che le prime brin-e matinere a fan ven-e grisa l’erbëtta vërda, ant ël cheur ëd l’òm as visca ’n lumin ch’a l’ha ’l sentor ëd na speransa neuva.

Spluva ch’a pija còrp come d’incant tant ch’arvìscola ’nt ij cheur, veuja ’d bin da fé chërse ’l baron dij sentiment che minca un a serca e a stanta.

A l’é l’aria ch’as pronta a di seren për coj piasì ch’a ciamo sust genit ant un ambrass ëd gent che dlongh as giuta.

Butoma ’nt un canton le gelosìe e foma chërse ’n noi d’umanità sporzend al pais na frisa ’d nòstr temp…

che sentse dì: «Che bel», a l’é pro bel!

—

Michel dij Bonavé (dij barbisin ëd Gambabòsch) Apress Natal

Doi brassin ëd giss duvert a ’mbrassé un mond falabrach. Na […] continua a leggere »

21/12/2011 Aggiungi commento

Vijà ‘d Natal

I segnal tre inissiative, diferente tra ‘d lor ma tute gropà a fil dobi al piemontèis, tre vijà ‘d Natal anté che tuti – piemontèis e nen – a son invità. A farà nen mal arcordé che l’intrada a l’é a gratis.

1. A s’ancamina doman, giòbia 15 dzèmber a 5 ore ant la sede ‘d Gioventura Piemontèisa. Ambelessì ‘l programa.

2. Come tuti j’agn, la Ca dë Studi Piemontèis an farà j’auguri, an poesìa e an mùsica, al teatro San Giuseppe (Via Andrea Doria 18, Turin) dumìnica 18 dzèmber a tre bòt e mes. Ël programa a l’é ambelessì.

3. Sempe dumìnica, a 5 ore al teatro Vacchetti ‘d Carù, Piero Montanaro an propon soa vijà musical, Canté e conté mia tèra.

14/12/2011 Aggiungi commento

La grafìa e na lenga viva

Domenico Torta, ant l’incontr ëd presentassion dël lìber Ciamemi nen poeta (Riva ‘d Cher, domìnica 4 dzèmber) a l’ha butà l’acent ansima a un problema ‘d tute le lenghe regionaj o minoritarie: mi i parlava dla necessità dë scrive “pì da bin ch’as peul”, për dila a la Barba Tòni, ma chiel a l’ha fàit noté che la poesìa ‘d Lino Vaschetti a l’é nen ant la pàgina, ma ansima a col chèr che domìnica a j’era lì, con chiel ch’a recitava ij sò vers, comovendse minca tant, rijend e fasend rije ‘l bel pùblich ch’a j’era. Già, noi “purista” (com a l’ha ciamame chiel) i notoma j’acent, le e mesmute e via fòrt, ma com ch’i podrìo fërmé an sla pàgina le diferense ant la prononsia ch’a-i son, pr’esempi, an tra Cher e Riva ‘d Cher, quatr chilòmetro pì an là?

E pròpi ant la Prefassion al lìber ëd Vaschetti Domenico a arpòrta na […] continua a leggere »

07/12/2011 3 Commenti

Lino Vaschetti, Ciamemi nen poeta

Lino Vaschetti a l’é un paisan e a l’é un poeta, e i san nen cola dle doe anime a ven-a prima, an chiel. Probabilment a l’é na question dij doi andrit, e donca i la lassoma sensa solussion.

Vaschetti ant ël chierèis a l’é conossù dzora ‘d tut për sò stranòt. Stranòt che adess a son diventà lìber: Ciamemi non poeta (edission EDITO, 2011, pp. 88, EUR 13). Ël volum, che as treuva a la librerìa della Torre (via Vitòrio Emanuel 34 a Cher) e a l’edìcola d’Andzen, a sarà presentà costa domìnica – 4 dzèmber – a quatr’ore ant ël salon dle feste ‘d Palazzo Grosso a Riva ‘d Cher. Mi i-i sarai e i dirai doe paròle: mé letor a son tuti invità.

Costa operassion editorial a l’é ‘l giust arconossiment a na vita dedicà a soa tera e soa gent, e da cost pont ëd vista a l’é meritòria. Vaschetti a mérita tuti ij nòsti compliment e tuta nòsta amirassion.

Da na mira lenghìstica e gràfica, però, quaicòs a […] continua a leggere »

30/11/2011 3 Commenti

Ël piemontèis ch’a fà babòja da dré dl’uss

L’àutra sman-a i l’hai portà mia cita cita, singh agn e un tòch, për la prima vira da n’amisa – nò, probabilment a l’é pì davzin al vèj dì che chila a l’ha portame mi –, e an cola ca a j’ero ‘dcò papà e mama ‘d cola gnera.

A na bela mira la mama am sent parlé an piemontèis a Michela, e da lì ‘l discors a robata an manera natural an sël piemontèis. E un-a për un-a a ven-o fòra tante ròbe: pr’esempi che ‘l papà a parla piemontèis (e antlora i ancaminoma a dovré an tra ‘d noi costa lenga, naturalment con na bela dòse ‘d san-a gena piemontèisa), pr’esempi che un CD ch’a scoto sovens e volenté a l’é col dl’amis comun Domenico Torta. Pr’esempi.

Ansoma na lenga a l’é n’afé complicà përchè as trata dl’identità ‘d na përson-a, a s’arziga dë sconfiné ant la polìtica e via fòrt. Ma na lenga a l’é ‘dcò – e ant l’istessa manera – na ròba sempia come na canson ch’an […] continua a leggere »

23/11/2011 4 Commenti

Ël piemontèis e la tradussion (an italian)

Coment ëd n’amis:

Mi i fasìa dificoltà a lese «é!», i l’avrìe dovùje buté la tradussion.

E un letor, an comentand un pòst ambelessì, a scriv:

Peccato che non vi sia in parallelo una buona traduzione in Italiano per tutti coloro che non sono specialisti della lingua Piemontese, che potrebbero godere dei benefici effetti di una maggiore conoscenza.

Mi i son un pòch stofi d’arsèive ‘d coment parèj. La tradussion ëd n’arvista? I dovrìa miraco tradùe cost blògh an italian? An inglèis? An esperant?

Mi, nò.

Gramàtiche e dissionari a esisto. Costa lenga neolatin-a a l’ha des sécoj dë stòria scrita. Chi a sa nen ch’a vada a scòla. E chi ch’a j’anteressa nen, ben, i dovoma nen piasèj-je a tuti.

16/11/2011 Aggiungi commento

Rëscontr ëd Vërsej – mia idèja

Ant le sman-e passà i l’hai publicà an cost blògh quàich coment (sì, sì e sì) ansima al rëscontr an sla grafìa dla lenga piemontèisa arlongh ij sécoj. Adess i veuj dì la mia.

Mi i l’hai ancaminà a scrive an piemontèis dòp ai vint agn. I j’era iscrit a la facoltà ‘d lettere, minca ròba scrita am apassionava, e amprende a scrive an piemontèis a l’é stàit come saré un cercc – na ròba natural, cartesian-a squasi. I l’hai ancontrà na grafìa – un-a sola – e bin volenté i son stàit a le regòle, com ch’a l’é normal quand ch’a s’amprend na lenga scrita.

Se adess am disejsso «a venta cambié tut» i sarìa pront a cambié – mé ùltim lìber a parla, an doe paròle, dla gòj ch’a deriva dal cambiament. Ma për cambié a-i va un motiv, e mi i vegh nen dij motiv për passé da la grafia stòrica a cola continua a leggere »

09/11/2011 1 commento

Rëscontr ëd Vërsej – un pensé ‘d Sergi Garuss

Andoma anans con ij coment dzora ‘l rëscontr an sla grafìa dla lenga piemontèisa arlongh ij sécoj: ancheuj i lesoma l’opinion ëd Sergi Garuss.

—

Mi i son un profan, dal moment ch’a basto nen 10 crédit universitari ‘d lenghìstica general e atuërtanti ‘d filologìa romanza pr’artense n’espert. E da profan i l’heu podù capì n’afé basilar. A l’é vèj che ognidun a l’ha sèmper ëscrivù an piemontèis un pòch ‘me ch’a-j ëvniva, ma fin-a dai test dël ‘300 as peul percepisse con evidensa na serta coerensa ‘d fond ansima a doi pivò: la “o” ch’as les /u/ e la “u” ch’as les /y/.

La grafìa Pacòt-Viglongh a peul avèj tùit ij difet dël mond, ma as peul pròpi nen sosten-e ch’a contraven-a a sti doi pivò. An cost sens e për via ‘d costa coerensa as peul pro definisse “stòrica”. Përchè a rispeta sécoj ëd piemontèis ëscrit, che anvece j’àutri (për ignoransa dle còse o bele an fasendlo spress) a campo ant l’armenta.

Se noi is butoma a scrive ‘l piemontèis “a l’italian-a”, is butoma ant le condission d’esse pì nen bon a lese e a antërpreté nòstra stòria dla […] continua a leggere »

02/11/2011 1 commento

Rëscontr ëd Vërsej – na nòta ‘d Bepe Sané (Dragonòt)

Bepe Sané, “Dragonòt” për j’amis, përson-a pasia e an-namorà dël Piemont, a l’ha fame ‘l piasì ‘d dì la soa an sël rëscontr an sla grafìa dla lenga piemontèisa arlongh ij sécoj.

(L’idèja mia a l’é cola d’avèj pì pont ëd vista possibij an sla question, për testimoniansa e documentassion për chi ch’a l’é anteressà a la question.) Ambelessì a segue sò tòch – con un mé mersì bon ben gròss, as capiss. BS —

A sarà n’ann fà che ël professor Sergi Gilardin a l’avìa nonsià an sla Ragnà ch’a sarìa stàit-ie un Rëscontr an sla “Grafìa dla lenga piemontèisa ant ij sécoj”. Mi i l’avìa mai avù l’ocasion ëd vëdde un dij Rëscontr an sla lenga piemontèisa dont a l’avìo parlame tant, e i l’heu spetà con anpassiensa ch’a-i rivèissa ij di dël Rëscontr.

Gilardin a l’avìa spiegà bin che ël but dël Rëscontr a l’era studié an manera diacrònica (visadì arlongh ij sécoj) ël dësvilup dla grafìa dla lenga piemontèisa. I son arcorzume, quand che i parlava dël Rëscontr a d’amis piemontèis o piemontesista, che a l’avìo ëd […] continua a leggere »

26/10/2011 Aggiungi commento