Tag: mùsica

Un-a dle dëscoverte ch’i l’hai fàit an Cile.

Un sit come cost a spiega nen da bin lòn ch’as treuva andrinta a cole stansie ‘d Palazzo Grosso. A venta vintreje, e mej ancora parlé con Domenico Torta për capine un pòch ëd pì.

An cole stansie frèide – l’invern a finirà, as capiss, ma prové a visité ‘l musé a dzèmber, sensa riscaudament e con la fiòca fòra – a-i é la stòria nòsta, documentà con precision e amor. É, përchè sensa precision lì andrinta a-i vintra gnente, e Domenico l’amor për la mùsica a l’ha ant ël sangh.

Pien dë strument, ancheuj perfetament fonsionant, ch’it capisse nen com ch’a fasìo ij nòsti vej a costruije con tant soagn. Un përcors ch’a part da lontan e a riva fin-a a ancheuj. Nò, fin-a a doman.

E, com ch’i l’avìa già dit, a-i é damanca ‘d përson-e ëd bon-a volontà, d’arsercador che – dnans ch’a fassa neuit – a vado për le campagne a cheuje cole abilità che, dësnò, ant ël gir ëd pòchi agn a saran perse për sempe, sensa possibilità d’apel.

A mi am pias la mùsica popolar. An Còrsica a l’é piasume andé a sente ij grup ch’a sonavo pr’esempi ant j’òsto a la sèira, caté dij CD d’autor ch’i conossìa nen, o bele ch’i conossìa già, parlé ëd mùsica corsa con d’àutre përson-e dl’ìsola.

Però peui i sentìa nen parlé cors al marcà, për la stra, an sla spiagia. E gavoma pura ij pòst dij turista anté che naturalment a-i son pòchi cors. Ma ant ij pais a l’é capitame quàich vòlta – da ràir – ëd sente parlé cors, e squasi sempe a j’ero dij vèj ch’a parlavo.

E donca i l’hai pensà che la mùsica a va bin, përchè a l’é na manera d’arnové la tradission, ma ant l’istess temp a l’é na manera ëd fela andeurme, përchè da mentre che noi i sonoma la coltura pratica, ëd minca dì – che a veul dì mi che i parl con l’avsin an cors (o an piemontèis, a l’é l’istess) – a meuir.

E donca i vegh cost perìcol: che le sovension dàite a la mùsica a sio come un contentin ch’an dan a nojautri piemontèis për sté brav: foma quàich CD minca tant, quàich concert, però antant […] continua a leggere »

Un-a dle canson pì anciarmante e emossionante ch’i l’hai scotà st’ann a rësguard dël piemontèis a l’é nen piemontèisa: a l’é “Els Cigalons de Canalda”, cantà da Chacho Marchelli con l’Ariondassa a la festa dël Piemont ëd Cherasch. Ambelessì a-i na i é na version ëd n’àutr grup: nen ròba da prim premit, ma a dà l’idèja.

A l’é na canson bon ben sempia, a parla ëd tre amis ch’a torno da na festa a la primalba e as compagno l’un l’àut a ca. A l’ha tocame dzora ëd tut la descrission ch’a l’ha fane Chacho prima ‘d cantela. A l’é an catalan, a fà part d’un CD che l’Ariondassa a l’ha publicà dël 2004 con El Pont d’Arcalis.

An particolar, bele se i capiss pòch dël test (mancansa da empinì), a l’ha colpime tant l’espression “i foscor de matinada”, përchè i m’imagin bon ben bin costi tre amis ch’a torno a ca quand che a l’é pì nen neuit ma a l’é ancora nen dì e a-i é costa pòca luce nen ciàira. E am ven an ment pare Dante (Purg., I, 115-117):

L’alba vinceva l’ora mattutina che fuggia innanzi, sì che di lontano conobbi […] continua a leggere »

Mè car Domenico,

a-i son dle paròle (dle paròle? basta! vojàutri a Riva e noi a Cher i dijoma ël paròle! e për sbalià ch’a sia scond la gramatica piemontèisa, varda barba Tòni: «an giuganda a ‘l paròle») che jér sèira i l’hai sentù ripete da ti, paròle che donca – donca! ma quand mai a Riva a l’é sentusse costa paròla? 🙂 – a fan part ëd toa vita presenta: confusion, document («Anté ch’a son ij document?» a l’é squasi un refrain an tò parlé) a son cole ch’am ven-o an ment ëd longh.

Confusion. Bele Sòcrate a disìa ‘d nen savèj gnente, e a lo disìa da përson-a savia. Ma mi i l’hai vist ëd përson-a e tocà con man lòn ch’a veul dì esse n’enciclopedìa viventa dla mùsica. It vegh già a neghé, a dì che ‘d nò, che ti it sas gnente, ch’it ses – aponto – confus. Ma mi i l’hai vist! I j’era!

Document. «Mostreme ij document!» Ti it veule le preuve, it veule savèj, a basta nen ch’at parlo ‘d tradission popolar, ëd fòlk e via fòrt. Giustament, as capiss. Ma j’ignorant complet ëd mùsica come mi a vego un disch […] continua a leggere »

Un dij frut ëd la festa dël Piemont, për mi përsonalment, a l’é stàit ancontré cost òmo. I podrìa andé a pé a sò ca, ma fin-a a pòchi dì fà i savìa nen chi ch’a j’era, i l’avìa mai ancontralo. I l’hai parlaje a la festa. O mèj: chiel a l’ha parlame; mi – l’arlev – i l’hai scotà. E i l’hai capì che cost òmo a l’é un genio dla mùsica, nen mach piemontèisa. E a l’ha nen damanca ëd savèj tute le bale ch’i dijoma nojàutri dj’acent aùss o grev e via fòrt, përchè ant la mùsica a l’é n’enciclopedìa viventa. Ùnich problema: i riess pì nen a chité dë scoté sò CD, “Saré l’uss e butè fòra ‘l gat!” 🙂 Da vardé ‘dcò: cost video.

A l’é nen stàit ël concert pì bel ch’i l’abia vist dij Musicant. Ël fàit a l’é che mi i l’hai sempe andrinta al cheur e davanti a j’euj la presentassion ufissial dël CD, ël 30 stèmber dël 2006 an Alba, n’atmosfera màgica che nen sempe – për fortun-a i soma uman, a la finitiva – as peul ricreesse. Ma a son sensassion sogetive. Fòra ‘d sòn, ël teatro a j’era pien e Batista a l’ha badolà com a sa fé chiel. Nòna Rita, che con ij sò 92 agn a së sbilauciava an sël palch come na fiolin-a a lë «Zecchino d’oro», a l’ha dàit un toch ëd frivolëssa e comossion a la vijà.