Da giovo i l’avìa d’ale fòrte e mai strache, ma i conossìa nen le montagne. Da vej i l’hai conossù le montagne ma le mie ale greve a podìo nen segue la mia vista. Ël genio a l’é saviëssa e gioventura.
(Tòch gavà da la Spoon River Anthology d’Edgar Lee Masters. La tradussion a l’é mia, ël lìber complet a l’é ambelessì. D’àutre mie tradussion ëd poesìe d’Edgar Lee Masters a son ambelessì e ambelessì.)
A fà pì che n’ann, René Agagliate a l’avìa virà an piemontèis ël prim capìtol d’un lìber ëd Federico Bellucci (Gli ingegneri non vivono, funzionano). Bin, adess lë scond e ùltim capìtol a l’é pront, e as treuva ambelessì.
La prima part a l’é ambelessì.
Na sitassion gavà dal colòqui:
Da na part a s’ancamin-a con “Come ch’a l’é ch’a l’ha sernù pròpi la Jenningsen Technology?”, da l’àutra part as pensa: “Përchè, antra tute le litre ch’i l’hai mandà a la bon-a ventura, voiàutri i seve j’ùnich torolo ch’a l’abio rëspondume”; ma, al contrari, as dis: “I-j dirai, travajé ant ël camp ëd le brossatris a l’é sempe stàit mè seugn ël pì creus”.
Na letura lesta e amusanta për quàich minuta d’alegrìa.
Ambelessì ël cel la fiòca l’aqua la nebia ij cop ij borgh a l’han mach dij gris celest òr ti it sërcave ël ross ël giàun ël verd ël bleu dla gòj dël magon dij cit – ant un canton ël cit a gieuga da sol a canta da sol a piora da sol lasselo sté –
për artrovèje it l’has bandonà costa gargarìa l’aria ëd toa ca it ses fate emigrant artigian ëd tassej pur finìa l’euvra it ses tornà a ca it ringrassioma arpòsa an pas.
Attilio Bertolucci, Per A.A. Soldati pittore in Parma, an La capanna indiana, Milan, Garzanti, 1973.
Vintesingh agn fà, quand ch’i l’avìa 19 agn, i son diventà un giugador ëd gòlf professionista. I pens che, se i anfilèissa ij dàit coret ant un ëd coj modern “sërvej eletrònich”, costa màchina a farìa un pàira ‘d calcoj e pòch dòp am anformerìa ‘d vàire senten-e ‘d mijé ëd colp i l’hai tirà an camp pràtica, vàire i l’hai tirane ant le gare, vàire vire i l’hai fàit tre putt quand ch’a j’ero absolutament gnun-e razon për feje, e via fòrt. Come la pì part dij golfista professionista, i l’hai la tendensa a ricordé an manera un pòch pì ciàira ij brut colp rispet a coj bon – coj dontré colp për gir, da ràir ëd pì, ch’a son vnume esatament com ch’i pensava a dovèisso vnì.
Tutun, avend travajà tant ansima al mè gòlf con tute j’arzorse fìsiche e mentaj ch’i l’hai avù a disposission, i son riessù a arprodùe quàich colp vreman bon an dij moment motobin amportant dij major. Për cité n’esempi che tanti dij mè amis a arcòrdo con emossion particolar – e mi ‘dcò, […] continua a leggere »
A sosten Pereira d’avèjlo conossù ant un di d’istà. Na magnìfica giornà d’istà, ansolà e ventilà, e Lisbon-a a lusìa. A smija che Pereira a fussa an redassion, a savìa nen lòch fé, ël diretor a j’era an ferie, chiel as trovava ant l’ambarass ëd buté su la pàgina coltural, përchè ël “Lisboa” a l’avìa desormé na pàgina coltural, e a l’avìo dàjla an goèrna a chiel. E chiel, Pereira, a rifletìa an sla mòrt. Col bel di d’istà, con l’ariëtta atlàntica che a carëssava le sime dj’erbo e ‘l sol che a splendìa, e con na sità che a bërlusìa, leteralment a bërlusìa sota la soa fnestra, e un bleussiel, un bleussiel mai vist, a sosten Pereira, ëd na limpidëssa che quasi a ferìa j’euj, chiel a l’é butasse a pensé a la mòrt. Përchè? Sòn për Pereira a l’é nen possìbil da dì. A sarà përchè sò pare, quand che chiel a j’era na masnà, a l’avìa n’agensia ‘d pompe fùnebri che as ciamava Pereira La Dolorosa, a sarà përchè soa fomna a j’era mòrta ‘d tisi quàich […] continua a leggere »
Dëlcò ti it ses colin-a e senté ’d pere e gieugh ant ij cané, e it conòsse la vigna che ’d neuit a tas. Ti ’t dise nen do tut.
J’elo lì na tèra ch’a tas e a l’é nen na tèra toa. J’elo ’n silensi ch’a ten dur an sj’erbo e su ij brich. A-i son d’eve e campagne. It ses un silensi sarà ch’a mòla nen, it ses ëd làver e scur euj top. It ses la vigna.
A l’é na tèra lì ch’a speta e a dis nen paròla. A son andasne ij di sota coj cej afoà. A le nìvole, it ses amusate. A l’é na tèra grama – a lo sà bin tò suf. Dëlcò sòn a l’é vigna.
I t’artrovras le nìvole e ’l cané, e le vos tant come n’ombra ’d lun-a. I t’artrovras paròle oltra a la curta vita e dij gieugh ëd la neuit, oltra a l’età masnà anvisca. Saralo bin doss tase. It ses tèra e vigna. Un silensi anvisch a brusrà la campagna come i gran falò a la sèira.
A vnirà la mòrt e a l’avrà ij tò euj – costa mòrt ch’a ‘n compagna da la matin a la sèira, dësvìa, sorda, come un vèj ringret o un vissi absurd. Ij tò euj a saran na van-a paròla, un crij tasù, un silensi. Parèj it jë vëdde minca matin quand su ti sola it pieghe ant lë specc. O cara speransa, col di i savroma ‘dcò noi ch’it ses la vita e it ses ël pa nen.
Për tuti la mòrt a l’ha në sguard. A vnirà la mòrt e a l’avrà ij tò euj. A sarà come chité un vissi, come vëdde ant lë specc seurte torna fòra un visagi mòrt, come scoté un laver sarà. I caleroma mut ant ël gorgh.
I arcomand a la mia posterità (s’a-i na sarà) an sede literaria, lòn che a resta improbàbil, ëd fé un bel feu ëd tut lòn ch’a rësguarda la mia vita, ij mè fàit, ij mè nenfàit. I son nen un Leopardi, i lass pòch da brusé e a l’é già tròp vive an përsentual. I l’hai vivù al singh për sent, aumenté nen la mzura. Tròp sovens al contrari a pieuv an sël bagnà.
I l’hai calà, dasendte ‘l brass, almen un milion dë scale e adess ch’it jë ses nen a l’é ël veuid a minca scalin. Bele parèj a l’é stàit curt ël nòstr longh viagi. Ël mè a dura bele adess, e am fan pì nen da bzògn le coincidense, le prenotassion, le foinere, j’onte ‘d chi ch’a chërd che la realtà a sia cola ch’as vegh.
I l’hai calà milion dë scale dasendte ‘l brass ma nen përchè con quatr euj miraco as vegh ëd pì. Con ti i l’hai calaje përchè i savìa che ‘d noi doi ij lumèt sol e ver, combin che tant anfoschì, a j’ero ij tò.
Quàich sman-a fà i l’avìa dàit na mia tradussion dël Carme 101 ëd Catullo. Riccardo “Borichèt” Camerlo a l’ha fane savèj (ant ij coment a col artìcol) che dël 1987 Luis Olivé a l’avìa publica ansima a l’Armanach piemontèis dl’editor Viglongo na soa tradussion ëd dodes carme dël poeta veronèis, col che për me manera ‘d vëdde a l’é stàit ël pì àut e pressios poeta lìrich dla latinità.
Olivé, d’àutra part, a l’é stàit sì poeta avosà për sò cont, ma a l’ha ‘dcò publicà diverse tradussion, come ch’as peul për esempi vëdde an Romansìe (lìber ch’as peul catesse a la Ca dë Studi Piemontèis – des euro bin spendù, dit en passant).
Bin, ambelessì a segue a-i é soa tradussion dla poesìa pì famosa ‘d Catullo, ël Carme V (Vivamus, mea Lesbia, atque amemus…).
Mach na notassion: da apressié ël fàit che la tradussion a sia an endecasillab. Sòn përchè scrive na poesìa a l’é nen difìcil – a basta andé a ligna, minca tant –, ma rispeté le régole a ven già un pò meno belfé. […] continua a leggere »