Uss për seurte

VLUU L110 / Samsung L110 A piuvìa.

L’àutra sman-a a l’ha piuvù quat dì complet, ant ël mé arfugi an sle montagne. A l’é stàita na pieuva antërmitenta, con quàich sludi ‘d sol; a l’é stàje la pieuva batenta, quàich temporal, a l’ha spiuvzinà.

E a l’é stàit motobin bel.

Domìnica i son stàit setà për tant temp a vardé cole stisse robaté, cole nìvole basse, tut col verd, cole montagne ch’am vempo ‘l respir.

I l’hai respirà adasi, longament. Esse an armonìa con noiàutri midem e con ël mond a l’é amportant. Avèj n’arfugi a l’é amportant.

I l’hai fàit ëdcò diverse ciance. I l’hai parlà e scotà – pì che àutr scotà.

Mincadun ëd noi a dovrìa avèj un pòst da scapèje – për mi a l’é costa casòta ant ij bòsch, ma a l’é nen amportant anté ch’a l’é, a l’é amportant ch’a sia ‘l tò leu –, dë dla dai sagrin e dai fastudi. N’uss për seurte ch’a l’é ‘dcò na pòrta për andé un pòch pì an là.

01/05/2013 1 commento

Unstoppable me!

[un cit tòch gavà da Unstoppable Me! 10 Ways to Soar Through Life – tradussion mia] unstoppable Binvnù a lë sconossù

Ël cambiament a l’é na bela ròba: a càpita tuti ij di, e s’it amprende sòn da cit at giuterà bon ben arlongh la vita.

Minca di a l’é diferent dal di prima, e quàich vira at fà por deurbe na pòrta neuva.

Ma s’it l’has nen tëmma dël cambiament e – al contrari – it lo ambrasse, la vita a sarà n’aventura e it voghrai nen ël moment ch’a-i na càpita n’àutra.

—

I l’hai sempe passà l’istà con ël mé amis pì car, Shay. Ma st’ann mé mama a l’ha mandame al camp – e i dovìa deurme fòra. A më smijava tant lontan! I l’hai butame a pioré e i l’hai crijà: “I conosserai gnun!” Ma papà a l’ha dit: “Preuva, it dësmorerai da mat!” E it sa còs? A l’avìa razon: a l’é staje gnente da avèj por. I son ëstàit talment bin che n’àutr ann i-i […] continua a leggere »

24/04/2013 Aggiungi commento

Ben Hogan an piemontèis

Ben Hogan Quàich tòch gavà da Ben Hogan. An American Life, ëd James Dodson (tradussion mia).

“Ël vej Ben a parlava un mugg an sël camp da gòlf ancheuj”. “Dabon? E lòn ch’a disìa?” “At toca a ti”. (pàgina 14)

Gnun a l’ha mai vist un fiolin piasej-je ‘l camp pratica tant come Bennie Hogan. Sò desideri ‘d colpì ‘d balin-e a j’era sensa fond, squasi spetral. Ël fiolin a podìa sté lì për sempe a tiré ‘d balin-e dai tapiss pien ëd póer, peui andé a pijeje, torné andré e torna colpije da la póer. (pàgina 58)

Pì ‘d na vira a l’avìa comentà an privà con Valerie che minca vira ch’a dovìa tenté ‘d mostreje a quàich madama stofiosa giogadris ëd bridge o a quàich banché mes anteressà a fé në swing un cit tòch andrinta ‘d chiel a mnisìa fiap e a meuirìa. (pàgina 117)

S’it i-j ciamave quaicòs ëd rasonevolment fòl, Hogan at gelava con lë sguard, e cola lì a j’era la fin ëd toa intervista. (pàgina 148)

“L’unica ròba ch’a-i manca ai golfista a l’é pì luce […] continua a leggere »

17/04/2013 Aggiungi commento

Ël piemontèis? Na lenga da salvé

A scriv Vittorio Bertola ansima a soa pàgina Facebook:

So che è un tema difficile e non prioritario, ma (con mia sorpresa) dopo un anno di attesa il consiglio comunale ha approvato il nostro ordine del giorno che chiede al Parlamento di inserire il piemontese tra le lingue minoritarie riconosciute ufficialmente nella legge 482/99, come da appello già approvato da tanti comuni piemontesi di ogni colore politico. Non sosteniamo inesistenti superiorità locali (la tutela peraltro andrebbe concessa a tutte le lingue locali d’Italia e del mondo) e nemmeno vogliamo alimentare stupidaggini leghiste, ma vorremmo tutelare un patrimonio culturale millenario che, bello o brutto, esiste soltanto qui e che sparirà nel giro di un paio di generazioni se non facciamo qualcosa per salvarlo.

An sël sit dla comun-a ‘d Turin a-i é ël comunicà ufissial.

Mi ‘d polìtica i na capiss pòch, ma quaicosëtta an sl’argoment i la sai.

1. A-i é tanta ignoransa (ant ël sens etimològich dël termo, gnun as senta ofèis) an sël tema, a parte da chi ch’a dovrìa fé le legi an giù (in primis la distinsion an tra lenga e dialèt).

2. Purtròp […] continua a leggere »

10/04/2013 4 Commenti

Ij sit an piemontèis

A Doi agn fa i l’avìa scrivù un pòst ansima ai sit an piemontèis: na lista ‘d lòn che la ragnà a eufr an nòsta lenga. Bin, doi agn ansima al Web a son n’eternità – costa a l’é donca na “radiografìa” dl’esistent ancheuj.

1. Pijoma l’andi

As peul nen nen ancaminesse da la Wikipedia piemontèisa, che con pì ‘d 60mila artìcoj (a j’ero 35mila mach doi agn fà – e peui a dijo che ij piemontèis a son bogianen!) e al pòst nùmer 57 ant ël mond (a j’era 58) për sòn a l’é diventà na sòrta ‘d manifest e drapò dël piemontèis dzora la Ragnà.

2. J’associassion

A-i son peui ij sit dj’associassion (ëd sigura i na dësmentierai quaidun-a). Alfabeticament:

– Ca dë Studi Piemontèis, ch’am pias consideré la prima inter pares, e ch’a sta donca fòra da la lista;

– l’associassion Alp, che con fatiga a va anans dòp che Tavo Burat a-i é pì […] continua a leggere »

03/04/2013 1 commento

Carlin Pòrta e Michel dij Bonavé, doi poeta ‘d Pasqua

Carlin Pòrta Come osel ëd Madòna

A son rivà le ciòche da Roma e piror, dësgropà, dun-a as lasso andé con gòj granda a spantié bon ben din don dan d’amor a minca anviron.

Dëlcò nòstr cit cheur venta ch’ampara da lor a lassesse andé slargand j’ale, voland su ’nt ël cel pagn a osel ëd Madòna a spantié a tut ël mond nòstra cita onsa ’d bin.

—

Michel dij Bonavé Pasca contenta

A bërluso ij pensé sl’arbat ëd la stagnòla përzoné ’dcò lor ëd na sensassion fòla, na frisa ’d dosseur da na greuja ’d cicolata smija vorèj pasié qualsëssìa idèja mata.

Sbrincc ëd vita ch’am pogno ’l moro, gucin dël sol ch’a scasso ij toroboro e am dan motiv d’esse content an mes a tut n’anvërtoj ëd lament.

Feuje ’d ramuliva dan l’andi a Pasca për cost mond fàuss ch’a tarabasca ant j’anvìe mascheugne dël mai a basta nì cicin bon, nì bagna concia, nì pasta.

Për ch’a sia la festa bon-a e vera serv nen core apress a stèila boera, se ’l cheur l’é pien a ras dël pòch as sento pì nen le spin-e dl’articiòch.

A l’é nen lë spìrit ëd l’assè bondos col ch’an […] continua a leggere »

27/03/2013 Aggiungi commento

Festa dël Piemont ch’a fà 46

drapoOrganisé la festa dël Piemont a l’é n’onor e un badò ansema. (Ambelessì quàich mé pensé relativ a quand a j’era tocane a noiàutri, singh agn fà.)

Bin, st’ann a-i toca al sìrcol coltural Langa Astsan-a. E ‘l programa a l’é sostnù: as ancamin-a ai 18 ëd magg, a Coni, con ël passagi dël drapò, e as va anans fi-a ai 5 d’otober a Loasseul, con la festa Andoma a sfojé la meria.

Ambelessì ‘l programa complet, e ambelessì tuta la stòria. Për lòn ch’am rësguarda, i na parlerai sens’àutr pì anans an manera estèisa, ma a j’era important për adess dé la neuva.

Last but not least: un gròss, gròss, gròss mersì a Clara Nervi për lòn ch’a fà.

20/03/2013 1 commento

Bilenghism

Ancheuj i segnal un pàira ‘d sit an italian ch’a peulo serve a coj (pòchi) pare e mare ch’a vorrìo parleje a le masnà an lenga regional, ma a l’han pao che peui a amprendo nen bin l’italian (stòria veja, e a-i na fà nen se la lenghìstica a l’ha dimostrà ch’a l’é, aponto, na stòria: a l’é vera ant la percession comun e donca a venta pijela an sël serio).

(Ël discors a podrìa esse bon ben longh, ma im limit a fé la segnalassion sensa coment.)

Ël prim a l’é bilinguismo.regionale, ch’a spiega an pòche paròle ciàire la question e – dzora ‘d tut – an giuta a capì quaidun an tra ij mit fàuss che, an Italia dzora ‘d tut, a sircondo la lenga.

Lë scond a l’é Bilingue per Gioco, che bele ch’a dòvra cola bruta parola, “dialetto”, a l’ha tante anformassion e pont ëd vista an sl’argoment.

13/03/2013 1 commento

S’is doma nen na man un con l’àutr…

Stamatin i j’era a l’ospidal a vardé nòsta cita cita, ch’a sàuta come un cravòt bele se malavia (ma për fortun-a con na maladia che a passerà bele da sola), e a son vnume an ment le paròle ‘d Riccardo Spasiano, un dij personagi ‘d Napoli Milionaria!:

D’acòrdi. E giustament voi i dije, sensa meisin-a indicà as meuir. Ma përchè, second voi, madama Amalia, sensa mangé as viv? […] S’i fussa nen gavame la camisa, ij mé cit a sarìo nen mòrt ëd fam? Com i vëdde, chi prima e chi dòp a deuv, a na bela mira, tambussé a la pòrta dl’àutr. É, i lo sai, voi an cost moment im darìe tut lòn ch’i veuj… Madama Amalia, ma se mi pr’esempi i vorèissa gaveme la nata ‘d voghve core për tuta Napoli com ch’i corìa mi, për trové un pòch ëd sëmmola, quand ch’i l’avìa la masnà pì cita malavia… […] Se mi iv dijèissa: “Giré, madama Amalia, amuseve porton për porton, ca për ca…” Ma mi sòn i lo fas nen! I l’hai vorsù mach feve capì che, a na bela mira, s’is doma nen na man un con l’àutr… (An dasendje la scatola al dotor) A […] continua a leggere »

06/03/2013 2 Commenti

Ant ël fluss

Flow Ancheuj i parl nen mi, a parla un lìber fondamental për capì mej ël concet ëd fluss (flow), visadì la condission ant la qual is trovoma quand ch’i soma an situassion da le quaj is pijoma talment tant piasì da lòn ch’i stoma fasend ch’is dësmentijoma quasi ëd noiàutri midem, che ‘l mond fòra ‘d noi a l’ha pì gnun-a amportansa, ch’i soma pì gnanca cossient dël temp ch’a passa.

Flow. The Psychology of Optimal Experience, ëd Mihaly Csikszentmihalyi (d’acòrdi, ël cognòm a podrìa dé quàich problema), a l’é n’euvra strasordinaria, un leu anté che filosofìa, psicologìa e vita ‘d tuti ij di as ancontro. La paròla al lìber. (Mi i l’hai mach virà ij passagi da l’inglèis.)

An sla diferensa tra piasì e gòj J’esperiense ch’a dan piasì a peulo ‘dcò dé gòj, ma le doe sensassion a son motobin diferente. Pr’esempi, tuti a l’han piasì a mangé. Gòde dël mangé, tutun, a l’é pì difìcil. […] Na përson-a a peul avèj piasì sensa gnun ësfòrs, se ij giust senter an sò servel a son stimolà eletricament, o […] continua a leggere »

27/02/2013 Aggiungi commento