Lino Vaschetti a l’é un paisan e a l’é un poeta, e i san nen cola dle doe anime a ven-a prima, an chiel. Probabilment a l’é na question dij doi andrit, e donca i la lassoma sensa solussion.
Vaschetti ant ël chierèis a l’é conossù dzora ‘d tut për sò stranòt. Stranòt che adess a son diventà lìber: Ciamemi non poeta (edission EDITO, 2011, pp. 88, EUR 13). Ël volum, che as treuva a la librerìa della Torre (via Vitòrio Emanuel 34 a Cher) e a l’edìcola d’Andzen, a sarà presentà costa domìnica – 4 dzèmber – a quatr’ore ant ël salon dle feste ‘d Palazzo Grosso a Riva ‘d Cher. Mi i-i sarai e i dirai doe paròle: mé letor a son tuti invità.
Costa operassion editorial a l’é ‘l giust arconossiment a na vita dedicà a soa tera e soa gent, e da cost pont ëd vista a l’é meritòria. Vaschetti a mérita tuti ij nòsti compliment e tuta nòsta amirassion.
Da na mira lenghìstica e gràfica, però, quaicòs a va nen, e adess i dirai përchè. Com che ij mé vintesingh letor a san bin, la lenga piemontèisa a esist an forma scrita da squasi des sécoj. Des secoj. Mila agn. A l’ha na gramàtica precisa, dij dissionari. A l’é na lenga a tuti j’efet – e cost a l’é un concet sientìfich, evident, ch’a fà nen damanca ‘d dimostré.
Peui, naturalment, la lenga piemontèisa a l’ha ij sò dialèt. Ël chierèis, pr’esempi, a l’é un dialèt dël piemontèis. E ‘l dialèt chierèis as peul scrivse an dovrand la grafìa piemontèisa (bele se con dificoltà, as capiss). Ma dirai ëd pì: a venta felo. A venta. Necesse est. Përchè dësnò lòn ch’a resterà a le generassion dòp dle nòstre ëd costa tradission? La grafìa ‘d na lenga a l’é na convension, a l’é n’aprossimassion; ma a esist ëdcò për distingue na lenga da un dialèt, e scrivend as dòvra.
Pijoma pr’esempi un tòch ëd na bela poesìa ‘d Lino, cola ch’a dà ‘l tìtol al lìber, e vardoma peui com ch’a ventrìa scrivla.
Ma ciamemi nen poeta
é nen en titol ca m’speta.
Cò che veuli mai ca sia
fé ogni tant na poesia?
[…]
Mi e son en campagnin
con der vache e di bocin,
conji, polast, galin-i,
come as usa ente r cassin-i.
An chierèis, dovrand le regole dël piemontèis, a ventrìa scrive:
Ma ciamemi nen poeta
a l’é nen ën tìtol ch’a më speta.
Cò ch’i veuli mai ch’a sia
fé ògni tant na poesìa?
[…]
Mi i son ën campagnin
con dër vache e dij bocin,
cunij, polast, galin-i,
come as usa ënt ër cassin-i.
As podrìo fesse dle variassion, naturalment, pròpi përchè scrive un dialèt a l’é n’afé difìcil: galin-i o galin-e, pr’esempi, i podrìo discute n’ora. As podrìa parlé ‘dcò dël léssich: i soma scusà s’i dijoma ògni, ma a venta ch’i scrivo minca.
Ma a l’é nen sòn lòn ch’a conta. Ël fàit a l’é che an costa manera la grafìa piemontèisa a sarìa rispetà, e un lìber come cost – ch’a l’é na bela dimostrassion d’amor për na tera, dla gent e na lenga – a sarìa ‘dcò un document nen atacàbil an gnun-e manere da na mira literaria.
Tut sossì dit, tanti compliment a Lino. Monsù Vaschèt, im dëscapel dëdnans a chiel.
J’ùltim coment