Riccardo Camerlo, Borichèt për j’amis, a l’é un pare ‘d famija ch’a sërca ëd tiré su soe masnà mej ch’a peul e ‘me ch’a peul. An efet an si tre agn, a dis, “a l’é stàita mia atività prinsipal…”
I l’avìa ciamaje dë scrive quaicòs për cost ëscartari. Ambelessì soe riflession ansima a un tema ch’i l’oma car tuti i doi, lese an piemontèis a le masnà.
(Con un gròss mersì. Bon ben gròss: a conta ‘d ròbe ch’a servo a tuti ij pare e le mare ch’a veulo lese an piemontèis ai cit e a san nen da anté ancaminé.)
—
La produssion literaria për masnà a l’é motobin varià. A ancamin-a con ij lìber an goma, che ël nadin a deuvra për fé ël bagn e ch’a l’han an minca pàgina mach na plancia e na paròla con ël nòm ëd l’oget figurà, a séghita con le conte curte che maman o papà a-j leso an ëtnisendlo an fàuda la sèira prima d’andé a deurme, e a va anans fin-a a le stòrie pì complicà, da lese an vàire vire.
Al gognin a-j pias lese ij lìber vàire vire ëd fila, fin-a scasi a frusteje – a l’é për lòn che coj për ij pì cit a l’han le pàgine ëd cartronin: la masnà a dësvlupa nen mach l’atension, ma ëdcò j’abilità micro-motòrie, an amprendend a volté le pàgine. Passà ij doi agn a-i ancàpita peui n’eveniment ëstrasordinari e emossionant: l’anteresse ëd la masnà a sghija viaman da la plance colorà al test: a veul amprende a lese!
L’editorìa dij lìber an piemontèis për masnà a l’é fosonanta. A-i son dle desen-e ëd tìtoj: conte e fàule d’autor piemontèis clàssich o modern, tradussion da Esòp o Fedro, Perrault o Andersen, e via fòrt.
An general però a son nen dij volum ch’a peulo compagné ël matòt da soa nassensa fin-a a la scòla, ma a van bin për fieuj già pì grand: ij test a son motobin soagnà, ma a-i son pòchi dissegn për podèj piase a ‘n cit ëd ses mej. N’ecession a l’é ël volumet Faulëtte, publicà da Gioventura piemontèisa, ch’a conten tre conte: minca pàgina a l’ha a da na banda un gròss dissegn ësbërlusent e da l’àutra ël test, scrivù bin gròss. Belavans i l’hai l’ampression che da na mira editorial ël cost dël travaj gràfich a l’é tròp àut për podèj publiché con profit tanti d’àutri lìber përparèj an piemontèis.
Lòn ch’as peul fesse? Na solussion che, conforma a mia esperiensa, a marcia bastansa bin a l’é cola ëd pijé un lìber an n’àutra lenga e contelo a la masnà an fasend la tradussion an piemontèis an sël moment. An sa manera però le potensialità d’un lìber a së sfruto nen ëd fasson pien-a. An sël moment a peulo manchene la paròla, l’espression o la tornura ëd fras giusta; da na vira a l’àutra a peul ancapitene ëd dovré dle paròle diferente, e a le masnà a-j piaso j’arpetission precise; peui sòn a-j giuta nen ai pì grand a amprende a lese, përchè a-i é na diferensa antra ‘l test ëscrit e le paròle.
Antlora coma fé? A ventrìa podèj fabrichesse dij lìber antëcà, ma nen tuti a l’ha le capassità gràfiche o ël temp për felo.
N’agiut a l’é vnume da na colession ëd libret an anglèis ancaminà na quaranten-a d’agn fa: «Mr. Men and Little Miss» (a-i na j’é ëdcò na version an fransèis: «Monsieur Madame»). A son tanti libret cit, bastansa a bon pat, ëd na dosen-a ëd feuj con a drita un dissegn amusant e a snistra chèiche linie ëd test ëd la stòria. A son tornà ëd mòda e as treuvo an tute le librarìe antërnassionaj e an vàire ëd cole monolenga.
A venta avèj a disposission n’ordinator, na stampanta, dij feuj, dle tisòire e dla còla. Dnans a tut a së stampa na tradussion dël test (scriv-la nen a man: ij lìber an piemontèis a son nen ij fieuj ëd la serva). Un a peul ëdcò fé dle modìfiche con dij but educativ (për esempi, a mi ch’i son moralista am pias nen che monsù Gatij a vada an gir a feje gatij a la gent ch’a travaja, e i-j la conto un pòch diferenta). Peui un a artaja ël feuj a mzura dël lìber e a lo ancòla an sël test original.
I peuss garantì vàire agn ëd leture passionante, a parte dai dontré mèis dël cit. E s’i l’eve damanca, geneve nen a ciameme le tradussion ëd coj ch’i l’hai (mach për utilisassion përsonal: con ël sucess ch’a l’han avù si lìber, i chërdo ch’a son motobin gelos dij sò drit d’autor). I veule n’atast? Valà ël prinsipi ëd Monsù Pastisson:
A l’era na matinà assè bela. Ël sol a l’era già àut. E a brilava. An sj’erbo, j’osej a j’ero già dësvijasse. E a cantavo. Nopà, an na ca pitòst delabrà, pròpe an mes a ‘n pra, cheidun a l’era ancor nen aussasse. It andvin-e chi? Sò dësvijarin a l’é butasse a soné…
J’ùltim coment