Dabon mi i l’hai nen d’àutre soste
da fòra dal mond ëd mia lenga.
‘L piemontèis a l’é mè pais.
Mi i l’hai gnente d’àutr da difende
mach ës lagh ëd laità bujenta
coma na colòbia sarvaja
che d’andrin e fòra am nuriss.

‘L piemontèis a l’é mè pais.
Gnun d’àutri drapò d’andeje dapress
che coste paròle ‘d rista tròp dura
bagnà tëssùa con la mia saliva
e che a quata a j’euj mè còrp patanù.
‘L piemontèis a l’é mè pais.
Tuta la resta a l’é mach d’anviron.

[gavà da Tavo Burat, Finagi, Ca dë Studi Piemontèis, 1979, p. 38]

Quaich vòlta, quand ch’a fa dëbsògn, i-j ruso.
Se nò, ‘ndoa ch’a andarìa l’autorità?
Im dagh n’aria robusta, i fass ël muso,
i crïo “Ma ‘n soma! E-lo parèj ch’as fa?”

Lor an sle prime ‘n pochetin së scuso,
peui dòp a resto lì mortificà:
l’han subit j’euj pien ëd lagrime ch’a-i luso,
e mi, guardandje, im sento ‘l cheur sarà.

Epura… guai s’as feissa nen parèj…
Certi moment l’han un gigèt adòss
ch’as tiro jë scufiòt mach a guardeje.

Ma da lì ‘n pòch, vorèj o nen vorèj,
quand ch’im jë vëddo ‘ntorn coj doi balòss,
l’hai pa ‘l corage, mi, ‘d nen perdoneje.

—

Gavà da Nino Costa, Fruta madura, Turin, Viglongo, 1980, p. 104.

Mari l’é neut e l’é la sgonda vòta
che ‘nt l’ora ‘d sen-a ‘t treuvi nen an ca.
La pruma, l’é stà quand che da la Mòta
ot sij ruvaja ch’j’avo za mangià.

Lo smentreu mai. O t’avi ‘l carameli
e mi content o j’era mniti adòss,
schinciand ëd tèra col tò ròbi beli.
Peu ti, ghignand, o t’avi piami ‘n scòss,

contandmi ch’ot ruvavi ‘n mach anlora
da bèivi l’eva grama për varì
e ch’ot eri partìa për bonora,
ma ‘t voghivi nen l’ora d’essi qui.

La sgonda vòta, mari, l’é stassèria,
‘t sij torna andaja sensa salitemi,
ben anvuaraja ‘nt la tò vesta neria…
Ma ‘n scòss a ti mnireu pù nen a stemi.

Còn ësta e sòn cařanta.
Vir la mustò
dla santa
ch’am vëgga nent tubé.

L’hè dma ciù chëlla da puèmi stëřmé.
Peusc fumé
cheuncc còm en lum.
Ařmanch endřént ař fum

em vagh tórna masnò.
Combèn ch’e n’aga stanta
em sent vořé, e seuj ëlgé.
E ‘n sovërciù

ij di
e l’han l’odo’ d me pò
e s’em pass sui caviji na man
em chërd ch’o segia chial

a feme cara còm e fossa ‘n can.

(“Il fumatore del ricovero”. Con questa sono quaranta. / Volto l’immagine sacra / della santa / perché non mi veda fumare. // Non mi resta che lei se voglio avere qualcuno da cui nascondermi. / Posso fumare / bisunto come un lume. / Almeno dentro al fumo // mi rivedo ragazzino. / Anche se ne ho settanta / mi sento volare, sono leggero. / E inoltre // le dita / hanno l’odore di mio padre / e se mi passo sui capelli una mano / mi immagino che sia lui / a accarezzarmi come fossi un cane.)

Nicola Duberti, O tubàu do rtir, an J’ombre ‘nt le gòmbe / Le ombre belle valli. Poesie nelle parlate monregalesi di Viola e del Kie, Turin, Ca dë Studi Piemontèis, 2013, p. 12.

Scrive coma mai gnun a l’ha scrivù ‘nt sa lenga,
arfela, sclinta e neuva, nòsta lenga fiamenga,
sclinta ‘ndrinta e solenga,
fé che ‘s desert ëd mond a ven-a torna Antilia,
creassion dël di sest, bon imor, mirabilia,
dësmentié ‘l bree veje, ij magon, ij tiran,
dvisé con Dé, scoteLo, ‘nt sò Vangeli sovran
a l’é lòn ch’am orfanta, mira mirabilianta.
‘Nt ij misteri, miraco, aparission a canta
la Fantasia, fija ‘d nòst Rè dij rè, l’Infanta,
ch’an ciama, an brama: “Fieul, an-visch-te a sa mia fiama”.
Mama, tenme për man e ‘t ciamerai maman,
it l’has butame al mond e ‘m n’arcòrd pa pì nen,
‘t l’has anlëvame d’agn, im n’arcòrd mach lì lì,
‘t l’has mostrame ‘l Vangeli, col lìber pì che uman,
con tant ëd col antren
ch’im na dësmentìj pì,
ch’i vòl an cel con ti.

Tòni Bodrìe, Scrive coma…, an Dal prim uch a l’aluch. Poesìe piemontèise, presentassion ëd GianRens P. Clivio, postfassion ëd Giovanni Tesio, Turin, Ca dë Studi Piemontèis, 2000, p. 9.

L’ùltim artìcol dl’ann ëd cost blògh a séguita na tradission ch’a l’ha desormé tre agn: le poesìe ‘d Natal ëd Michel dij Bonavé e Carlin Pòrta (ambelessì cole dl’àutr’ann, dl’ann prima e dl’ann ancor prima).

(E un cit pensé mé: i podoma dì fin ch’i voloma che ‘l Natal a l’é pì nen ëd col ëd na vòta, che ‘l consumism da sì e da là e via fòrt – ma quand che toe masnà, bele se un-a a l’é già pitòst granda, a ven-o a dësvijete la matin ëd Natal përchè a l’é passaje ‘l Bambin, e ch’it fasse an pressa përchè a venta andé a voghe ij regaj, bin, sòn a basta a fé ëd cost di un di màgich.)

Michel dij Bonavé (dij barbisin ëd Gambabòsch)
Na cita pleuja
Na cita pleuja ’d lun-a an cel
lassa la neuit con sò mantel
dë stèile trapontà fin fin
an sl’univers sensa confin.

An sle parpèile dël masnajin
calo dosman ij montagnin,
fòrta la veuja dë sté dësvijà
ma seugn ciama con na ramà.

Në sguard travers l’uss ambajà
campa la mama con papà:
mach al prinsipi dla neuit
nòstr masnà l’é bele cheuit.

A intro pian, con bel deuit
pòrto un pachèt ëd bëscheuit,
doi mandarin, quàich bombon,
na bala e na stëcca ’d toron.

Nen ëd dësmore un vagon,
ma d’amor pòver un baron
ch’a coata ’d calor col gnèro
pì che na plissa ’d babèro.

Na pcita pleuja cala dal cel,
n’àngel vija sël morin bel,
anciarm dël Natal sël cussin
a pasia ’l cheur dël picinin.

Neuit Santa, neuit dël Sant Bambin
ch’a ciama mach ëd vorèisse bin.
Primalba ’d sol bagna ’l soris
ëd pare stërmà dai barbis,

a vaita col moment precis
ëd sente dël masnà lë squis.
Sorprèisa, gran maravija
për cola pòvra famija.

Dacant al let, pròpi parija
a-i é un pachèt, già ’l cit crija,
s-cianca ’l papé, slarga j’ujin,
ant soe man ëd bòsch un trenin!

Stòria ’d Natal, për lòn ch’a val
miraco sensa na moral,
ma s’i vardoma drinta ’d noi
j’é motiv ëd butesse an ginoj.

—

Carlin Pòrta
Avzinesse a Gesù Bambin

Vàire vire ’nt la vita ’d minca di
a venta pensé lòn fé al di dòp
për nen esse tòst un ciapà ’nt le fëtte
e nen rivé a fé lòn ch’as dev fé.

Bele ’l pensé ’d fé da bin minca afé
a l’é un ëd coj pass giust che ’l bon sust
a ciama a l’erta minca sentiment
ëd l’òm ch’a-i ten giust a fé sò dover.

Prontesse con gust e gran devossion
për andé ancontra a Gesù Bambin
com ch’a l’han fàit ij bërgé, sensa blaga,

a l’é mach n’arzorsa uman-a d’amprende
ch’a l’ha gnun cost e manch ëd sacrifissi
se nen amusesse con d’umiltà
ch’a sbon-a da l’òm con un plin d’amor.

Tòst i veuj sauté an difèisa
ëd col vin ch’a l’ha nòm Frèisa
e as produv antorn a Cher,
vin brios, gustos, sincer…
Còsa a-j taca a sti monfrin
d’andé an gir a dì che ‘s vin
a l’é mach coma ch’as deuv,
quand a ven da Castelneuv?
Ma schersoma? Sente amis,
fin che iv feve ‘l servel gris
për truvé mòda e manera
ëd laudé vòstra Barbera,
noi i l’oma pa da dì…
Però quand da farinej
toche ‘l vin dij nòstri Vej,
arogandve la pretèisa
d’esse j’inventor dla Frèisa,
scusé tant gent dël Monfrà,
ma stavòlta i-i soma pa.
Fé atension e scoté bin,
che la stòria ‘d cost bon vin
iv la fiche a la pì lesta
bin piantà drinta la testa.
L’é da secoj che sì a Cher
as produv cost vin sincer,
doss o sèch, sempe bocant;
porta an tàula a l’é n’incant
ch’a sa dé gòj e gigèt…
Cara gent, cost l’é vin s-cèt
verament da intenditor
che confonde a venta pa
con la Frèisa dël Monfrà…
Comsessìa rivà a la fin
chi a veul bèive dël bon vin,
a deuv nen guardé a la spèisa,
ma caté dla bon-a Frèisa,
che lo crijo al mond anter:
sarà sempe cola ‘d Cher!

An sël chèr!

Veuj fé ‘n sàut e peui con fòga
dije a chi l’é s-ciav dla dròga
che a comincia a giré a Cher:
sì da noi l’é nen da jer
e ancor meno a l’é për vant,
ma a l’é sempe staje ‘d drogant
che a vivìo sensa guai
mach alèrgich al travaj…
J’era chi con la vos fosca
a cantava ij tòch dla Tosca,
chi për pudèj fé Pasquëtta
a fregava na biciclëtta,
chi at ciamava con deuitin
ëd pagheje ‘n quart ëd vin
e peui tuti ansema al saba
a giravo a pijé la paga
da jë sgnor ëd tuta Cher
për paghesse quàich bicer…
Ma ij drogà dël di d’ancheuj
son bin pess, l’é lì l’ambreuj:
vist da fòra a son soagnà
però andrinta a son guastà…
Pòvri fieuj coj ch’a barato
con sta pover ëd papato
la soa bela gioventù,
ma i lo seve fòj fotù
che la vita a l’é ‘n dover?
Feve fòrsa fieuj ëd Cher!
Se a ve bzògna ciamé aiut,
pianté mach la dròga ‘d brut,
ten-e dur e aussé la testa
che iv faroma tuti festa,
quand sareve pa pì s-ciav
dë sta pover na dal diav…
Sù, scoteme; dom-je ‘n taj,
ritorné tuti al travaj
e amparé a sudeve ‘l pan
come a fan ij brav paisan,
peui gumé con tanta fòga
da scordé sta pòrca dròga
ch’av dà mach mila assident…
e sërché dë sté content
ricordand col dit profond:
L’ha damanca ‘d giovo ‘l mond!
Për sta fiusa e vòstr onor
doné giòja, doné amor…
E a sarà giutand ëd cheur
chi a l’ha mach avù ‘d maleur
ch’av farà sente ‘l confòrt
d’esse ancora an piòta e fòrt!

An sël chèr!