A mi am pias la mùsica popolar. An Còrsica a l’é piasume andé a sente ij grup ch’a sonavo pr’esempi ant j’òsto a la sèira, caté dij CD d’autor ch’i conossìa nen, o bele ch’i conossìa già, parlé ëd mùsica corsa con d’àutre përson-e dl’ìsola.

Però peui i sentìa nen parlé cors al marcà, për la stra, an sla spiagia. E gavoma pura ij pòst dij turista anté che naturalment a-i son pòchi cors. Ma ant ij pais a l’é capitame quàich vòlta – da ràir – ëd sente parlé cors, e squasi sempe a j’ero dij vèj ch’a parlavo.

E donca i l’hai pensà che la mùsica a va bin, përchè a l’é na manera d’arnové la tradission, ma ant l’istess temp a l’é na manera ëd fela andeurme, përchè da mentre che noi i sonoma la coltura pratica, ëd minca dì – che a veul dì mi che i parl con l’avsin an cors (o an piemontèis, a l’é l’istess) – a meuir.

E donca i vegh cost perìcol: che le sovension dàite a la mùsica a sio come un contentin ch’an dan a nojautri piemontèis për sté brav: foma quàich CD minca tant, quàich concert, però antant a l’é nen che ‘l piemontèis a ven-a parlà ëd pì.

E donca a la fin a–i é la mòrt dla lenga.

Un-a dle canson pì anciarmante e emossionante ch’i l’hai scotà st’ann a rësguard dël piemontèis a l’é nen piemontèisa: a l’é “Els Cigalons de Canalda”, cantà da Chacho Marchelli con l’Ariondassa a la festa dël Piemont ëd Cherasch. Ambelessì a-i na i é na version ëd n’àutr grup: nen ròba da prim premit, ma a dà l’idèja.

A l’é na canson bon ben sempia, a parla ëd tre amis ch’a torno da na festa a la primalba e as compagno l’un l’àut a ca. A l’ha tocame dzora ëd tut la descrission ch’a l’ha fane Chacho prima ‘d cantela. A l’é an catalan, a fà part d’un CD che l’Ariondassa a l’ha publicà dël 2004 con El Pont d’Arcalis.

An particolar, bele se i capiss pòch dël test (mancansa da empinì), a l’ha colpime tant l’espression “i foscor de matinada”, përchè i m’imagin bon ben bin costi tre amis ch’a torno a ca quand che a l’é pì nen neuit ma a l’é ancora nen dì e a-i é costa pòca luce nen ciàira. E am ven an ment pare Dante (Purg., I, 115-117):

L’alba vinceva l’ora mattutina
che fuggia innanzi, sì che di lontano
conobbi il tremolar de la marina.

Chacho e ‘l Purgateuri, na contradission an termo? 🙂

Mè car Domenico,

a-i son dle paròle (dle paròle? basta! vojàutri a Riva e noi a Cher i dijoma ël paròle! e për sbalià ch’a sia scond la gramatica piemontèisa, varda barba Tòni: «an giuganda a ‘l paròle») che jér sèira i l’hai sentù ripete da ti, paròle che donca – donca! ma quand mai a Riva a l’é sentusse costa paròla? 🙂 – a fan part ëd toa vita presenta: confusion, document («Anté ch’a son ij document?» a l’é squasi un refrain an tò parlé) a son cole ch’am ven-o an ment ëd longh.

Confusion. Bele Sòcrate a disìa ‘d nen savèj gnente, e a lo disìa da përson-a savia. Ma mi i l’hai vist ëd përson-a e tocà con man lòn ch’a veul dì esse n’enciclopedìa viventa dla mùsica. It vegh già a neghé, a dì che ‘d nò, che ti it sas gnente, ch’it ses – aponto – confus. Ma mi i l’hai vist! I j’era!

Document. «Mostreme ij document!» Ti it veule le preuve, it veule savèj, a basta nen ch’at parlo ‘d tradission popolar, ëd fòlk e via fòrt. Giustament, as capiss. Ma j’ignorant complet ëd mùsica come mi a vego un disch ch’a-i pias e a lo cato, për tanti a l’é nen bel fé – i vorrìa squasi dì ch’a l’é nen possìbil – cheuje le cite diferense. Ëdcò ‘d sòn a venta ten-e cont.

Ma jér sèira, an surtend da l’autogrill ëd San Pàul (da na viëtta lateral e nen da la surtìa «giusta» – ma cola ch’a l’é peui, la surtìa giusta? cola ch’a l’é l’intrada giusta? e, bele se i savèjsso cola ch’a l’é, a sarìa important pijela?), it l’has dime n’àutra ròba ch’a l’ha fame resté ambajà: ch’i son tò amis. (An precisand che j’amis a son coj ch’it cudisse nen quand ch’a l’han damanca ëd ti – ma i sai che për ti a l’é nen parèj.) A-i é quaicòs ëd pì important ant la vita? Miraco sì, ma l’amicissia a l’é bin an àut an qualsëssìa classìfica.

Donca i son onorà. Onor, n’àuta paròla ch’it l’has dovrà: an parland dla gòj ch’it l’avìe a soné con dij sonador – a Riva i dirìe musicant – sicurament ëd prima categorìa, bele che a sonèisso dij tòch ch’a fan nen part dla tradission.

A la fin, i l’hai fàit tante paròle – pròpi mi che, con Vittorini ch’a disìa ch’a-i andarìa silensi për diverse generassion, i dijo ch’a venta nen fene tante – e i l’hai gnanca dit na paròla dzora ël cìvich musé dël paisagi sonor, un dij tò proget pì anciarmant e visionari, na testimoniansa – silensiosa, e a l’é nen n’ossimor – dël tò amor për ij tò vej, ël tò pais e tut lòn ch’it l’has respirà da quand ch’it ses nassù. Testimoniansa tant pì pressiosa adess che tut a va a rabel, che – për dila con Pavese – a manco nen j’idèje, a-i manca ‘d gent ch’a fassa ‘d ròbe: ch’a vada ant le ca a scoté, a pijé nòta, a registré. E col musé, col at d’amor për la tèra – la toa tèra, ma i vorrìa dì la nòsta tèra, an essend ch’i son chërsù al tèj Lussi, ch’a l’é nen Riva për dontré pass – jér sèira a j’era duvert mach për mi. Torna, i son onorà. E content.

Tò
Gianni

PS : e òstich nò, a-i é nen an sij vocabolari.

Un dij frut ëd la festa dël Piemont, për mi përsonalment, a l’é stàit ancontré cost òmo. I podrìa andé a pé a sò ca, ma fin-a a pòchi dì fà i savìa nen chi ch’a j’era, i l’avìa mai ancontralo.
I l’hai parlaje a la festa. O mèj: chiel a l’ha parlame; mi – l’arlev – i l’hai scotà. E i l’hai capì che cost òmo a l’é un genio dla mùsica, nen mach piemontèisa. E a l’ha nen damanca ëd savèj tute le bale ch’i dijoma nojàutri dj’acent aùss o grev e via fòrt, përchè ant la mùsica a l’é n’enciclopedìa viventa.
Ùnich problema: i riess pì nen a chité dë scoté sò CD, “Saré l’uss e butè fòra ‘l gat!” 🙂
Da vardé ‘dcò: cost video.