Feb 20

face strache ‘d vita tant vivùa
a son sì, ant ël vestiari ‘d sempe,
a speté nosgnor, e chiel a l’é nen rivà
a sta piovend n’àutra vòta
la paura a veul torné

a coro për cost di sconossù
an mes ai crij dle masnà ch’a vorìo fé ij mat
a son furmije sota ‘l cel
tute ansema a sërché la vita
com s’a fussa na molèja
ch’as fà nen ciapé

la montagna a l’é drocà
la montagna a l’é drocà
s’eva ch’a fonga andrinta a la tèra
da col cel a l’é rivà?
la montagna a l’é drocà

ca ch’a son mai finìe
a l’han vist man sensa età
a l’han aussà ‘d pere un-a për un-a
a l’han spendù tuta la fòrsa
për la speransa ‘d salvé

a l’han sentì ‘l cheur d’un fieul
sota tèra ch’a tërmolava, ch’a vorìa respiré
a son ij miràcoj dle preghiere
a l’ha daje n’àutra vita
e a l’ha vagnà costa partìa
s’eròe dla carità

la montagna a l’é drocà
la montagna a l’é drocà
s’eva che a fonga andrinta a la tèra
da col cel a l’é rivà?

la montagna a l’é drocà
la montagna a l’é drocà
a-i son nen dij colpevoj
quand ch’it ses gnun

vent, vent, vent
anté ch’it j’ere, anté ch’it ses andàit
quand che la rivera a l’é ampinisse?
vent, vent, vent
ma përchè ch’it ses andàit via
quand ch’a l’é rivaje ‘l mal?

la montagna a l’é drocà

Taggato:
Feb 13

Valzurka
I l’hai ambelessì dëdnans a mi, i l’hai pen-a scartalo. I na parlerai mej pì anans – i deuv prima scotelo, penselo, digerilo -, ma për adess i vorìa mach dì ch’a l’é surtìè Valzurka, un bel CD ‘d Michela Manera e Piergiorgio Graglia, visadì j’Aria.

An cost CD ël piemontèis a l’é na ròba natural e sempia, fàcila e bela. Me piases a l’é un tòch ëd na semplicità e na blessa ch’a lasso sensa fià. Almanch, costa a l’é stàita la sensassion ch’i l’hai provà mi la prima vira ch’i l’hai scotà cost tòch; e i veuj nen esse anriverent, ma am soven lòn ch’a l’é capitaje ‘l prim giugn dël 1967 – mi i dovìa ancor nasse -, ël dì ch’a l’é sortìe Sgt. Pepper’s Lonely Hearts Club Band: a j’é un mugg ëd gent che ancora ancheuj as arcòrda con precision lòn ch’a stasìa fasend e anté ch’a j’era ant ël moment che për la prima vòlta a l’ha scotalo.

Bin, i dovrai dì cò dla grafìa piemontèisa nen precisa – fisime da vej professor. Ma d’àutra part, com ch’a dis Jovanotti,

è una libidine è una rivoluzione
quando ci si può parlare con una canzone.

Donca a-i na fà nen. A l’é un bel CD, e tant a basta. Ambelessì a-i é ‘l demo.

An doe paròle bravi fieuj, bin giugà.

Taggato:
Feb 06


Donca, a-i é cost blogger, ch’a l’ha scrivù na bela stòria ‘d Maria Gioana. Competenta, anforma, precisa, apassionà. Mi i l’avìa virane un tòch, con lòn ch’an rësguarda ‘d pì, an nòsta lenga.

E bin, Maria Gioana a ven da lontan – e sòn ancheuj a l’é bin ciàir mersì a tuta la “supa” ch’a l’ha fan-ne Marco Zanette. Ma lòn ch’i savìo nen a l’é ch’a l’é andàita lontan, almanch fin-a al Trentin.

Già, përchè Jimi Trotter, mùsich e pitor trentin, a l’ha butà fòra cost video anté ch’a spiega che ant j’agn Sinquanta ij boscareuj ‘d cole bande, vnùit a travajé an nòste montagne, a l’han portà ambelelà la canson, ch’a l’è dventà na sòrta ‘d “testamento del bevitore”, për dovré le paròle ‘d Jimi.

A fà noté Marco (mersì al qual i sai la stòria):

Cambiare il nostro “tru-la-la-la” con “ciucco anche oggi” è un colpo di genio!

Ant na paròla: la mùsica a l’é come la lenga, a l’ha nen dij confin.

Taggato:
Gen 30

Cerco di scrivere in lingua piemontese, perché ritengo che il piemontese abbia tutte le dignità di una lingua. Penalizzata, come Cenerentola, costretta a rimanere nel ghetto; e una volta si diceva, a chi cercava di uscire da quel ghetto in poesia, che era una forzatura.

Tavo Burat
Coste a son paròle che Tavo Burat a prononsiava dël 1992, e scoteje ancheuj a fà tënrëssa e ringret e gòj ansema. E nòsta pòvra lenga piemontèisa a l’é mach un dij tema ch’as treuvo an Ritornare selvatici. Le parole nomadi di Tavo Burat, un DVD ch’as podrìa definì un dij testament spiritual ëd Tavo.

A l’é diret da Giuseppe Pidello e Maurizio Pellegrini, curà da l’Ecomuseo Valle Elvo & Serra, girà ant la prima dël 2009 ant la ca ‘d Tavo ant ij bòsch. A costa 15 euro, spèise dë spedission comprèise, e a peul esse ciamà a costa mail. Ambelessì ‘l promo, ambelessì na recension ëd Paolo Castellina, ambelessì na mia recension an italian.

Vëdde Tavo ch’as emossiona dëscorend dij “sò” tema (l’òm servaj, la montagna, la natura e via fòrt) a dà speransa. O, për dila con le parole ‘d Tavo:

Essere ancora selvaggio, oggi, forse vuol dire essere vivo anziché sopravvivere; significa, semplicemente, essere uomo.

É, përchè a l’é l’anvit, fàit a cheur pien, a l’òm modern a ten-e da cont la tèra, la natura, le rèis, la “biodiversità” com ch’i dirìo ancheuj con na paròla ‘d mòda, përchè ch’a l’é tut lòn ch’a l’ha. E com che ij mé vintesingh letor a san, mi im vegh bin, mach un pòch pì vej, ambelelà an sle “mie” montagne a goerné na cita part ëd natura, a sërché ‘d lassela an bon ëstat a le generassion dòp dla mia.

Tavo a l’é donca un pòch come Carlo Betocchi, che s’a fussa stàit piemontèis a l’avrìa dit:

E donca
un vej come mi a s’àussa da soa
cadrega sensa tërmolé e as varda
d’antorn. E as ancòrs, sensa avèjne
spavent, che ‘l temp a scor come
sabia, e che ‘l neuv a l’é tut da vnì
ancora tut da vnì: e a sent
dì andrinta ‘d chiel, sotvos, da la vita:
i soma part dla tèra ch’a prepara
l’avnì, noi ch’is n’andoma.

Tavo a-i è pì nen – pì nen materialment, i veuj dì -, ma l’euvra, jë scrit, la testimoniansa e j’esempi a son sì, dëdnans a noi.

Gen 23

Polyporaceae
A l’é n’idèja ch’i l’hai da tanti agn. I peuss nen dì da sempe, përchè quand ch’i j’era masnà tut antorn a mi a j’era piemontèis e donca distingue le lenghe a j’era nen na ròba con un sens, ma im arcòrd che antorn ai 25 agn – na vinten-a d’agn fà – i l’avìa provà a viré Orazio an piemontèis (mersì, sempe mersì për sòn a Riccardo Massano): la prospetiva a cambiava.

Bin, da anlora l’idèja mia a l’é che ‘l piemontèis, come lenga milenaria, as peul dovresse për parlé ‘d tut ma pròpi ‘d tut. E i son nen sol an costa matarìa: pr’esempi quàich dì fà a l’é surtìe l’ùltim nùmer dl’arvista “Il micologo” ch’a pùblica n’artìcol ëd Bepe Sané (Dragonòt), anté che l’autor a descriv “cheiche Polyporaceae ch’a chërso ant ël Bòsch dël Mërlin”.

Bin, për mé cont a l’é na bela ròba. E a l’é bel ch’as sapia.

Taggato:
Gen 16

Fabio Scaliti, amis e colega, a l’ha scrivù un tòch – bel, pròpi bel – an sò dialèt sclint e largh. I lo but pì che volenté ambelessì. Con sò përmess e na cita nòta: a smija ‘d lese Pavese, pr’esempi col dël Diavolo sulle colline:

Dalle cantine del Rossotto venne fuori una bottiglia, poi un’altra. Era un vino che lasciava la bocca sempre più asciutta. Bevemmo noi tre, sotto il portico che dava sui prati. Non capivo se tanta dolcezza passava dal vino nell’aria o viceversa. Sembrava di bere il profumo del fieno.

Enter Fabio.

Ciao Gianni,

a të scriv për contete na cita stòria ch’la mës-cia lengua, rèis, viagi e arcòrd.

Për fela nen tant lònga, a j’heu passà cheich dì an Liguria antorn a Vintmija, per fé respiré ‘n pòch d’aria bon-a a dòna e masnà (e fé cheica vira an bici per mé cònt!).

L’ocasion a l’é staita bon-a ëdcò per passé a trové doe magne dla part ëd mé mare, ch’i vivo là da minim 50 agn (e possa) e i viagio tute e doe ans ij 80-85 agn. Ma, per sò forteun-a, i son ancora pì che ‘n piòta e a piòmb ëd tësta.

A soma trovasse ant ël singh ore ‘d dòp-mesdì a ca ‘d una ‘d lor a bèive ‘n cafè. Rendte cònt ch’i j’ero passà minim vint agn ch’a j’ero vist-se l’ultima vòta. Me a j’era na masnajòta àota na spana e mesa, lor i j’ero per me doe magne grande e tachgnèise, ch’im lassavo nen gighé da sol përché i j’avo piasì dë strafogneme tut e empime ‘d vissi.

Ma ël temp del sangh o cor mai tròp fòrt. O speta ‘l moment bòn.

E ‘nt ël gir ëd singh minute a son trovame ant in moliné d’arcòrd, ëd nòm e stranòm ch’a sentiva pì da na vita, ëd parole sbardlaje ant la me testa ch’i trovavo tut ansema ‘l so pòst.

O j’era da ‘vnì cioch. Quand ch’a parlavo tucc ansema, ël piemontèis o sortiva natural. Da sol. Con la parlà, la cadensa, ël ras-cé e lë sghijé propi dla valada d’andoa i veno mé mare, mé barba, mé grand. El mé magne.

Quand che cole doe èrche d’arcord is butavo a parlé una con l’autra, ‘cò mach per ciamesse na citolèira che una a l’ava dësmentià – belìn, ch’i tacavo a parlé an lenga ligure! As capìss, i son là da na vita dabòn…

Ma con me i j’ero ‘cò mé fieul ëd n’an e mes, e la mé dòna, ch’a lé russa, la parla italian e la capìss na bon-a metà ‘d lòn c’ha digh an piemontèis, ma con ël ligure a la tribùla, pòvra stèila. Con lor autri doj, ël magne i j’avo ‘l bon costum ëd parlé italian, os capiss. A fòrsa ‘d sauté da na parlada a l’autra, la mé dòna a l’ha capì lòn ch’la podiva… ma dind-me dòp a tut, a la finitiva, che nojautri trej a j’ero në spetacol “magnetich”, a l’era ‘me voghe trej musicant ch’i sonavo trej instrument divers, cambiandje un dòp l’autr sensa manch pié fià.

El concert a l’é finì dòp doe ore. A son manch ësdam-ne. A lësiva na musica che dj autri òm e dòne i j’avo ëscrit për me bon ben prima ch’a vnissa al mònd, ansetà ans na cadrega ch’ël doe magne i j’avo tënnu càoda për me.

El rèis i son lònghe e s-ciasse, i van an creus e i son sèmpre lé, ‘cò s’i së s-ciaro nen.

Taggato:
Gen 09

I son stàit ier dòp-mesdì ant n’ospissi, a porté ij mé a trové n’amis ëd papà (papà che na vòlta am pijava come gnente e am tirava su, “era bello il panorama visto dall’alto“) e i l’hai conossù monsù Giusep.

I l’oma nen fàit amicissia, nò, i l’hai parlaje pòch – as capiss, ij giovo (mi! [sic]) a l’han sempe pressa -, ma a l’ha colpime cola frase ch’a l’ha dit. (Dàit ch’a ven da coste part a l’ha dit “Mi veuj meuiri a Butiera”, ma la sostansa a l’é cola.)

Chiel, pòvr’òm che a speta e a sa nen còs, un pòch come la mama ‘d Quasimodo (“tutti quelli che come te aspettano, / e non sanno che cosa”), a l’ha sì 83 agn ma ancora un progèt gròss, col ëd fité doe stansie al sò pais – Butiera, giust’aponto – për andeje a meuire.

E mentre ch’i j’era là tanti euj am vardavo. Euj ch’a parlavo, e come! Euj vej e strach, ma viv. Alora i son vërgogname un pòch, “come quandi ch’as passa rijend dzora ai pé d’un camalo“, a dirìa Pavese.

A venta ch’i vada pì soens a trové Giusep.

Taggato:
Gen 02


A l’é frësca costa sèira dël sécol ch’a fà vintun
ansima a cost pòrta-amnis ëd pàuta e ‘d miràcoj.
La vita afoà a l’é istint primordial
chi ch’a l’é nen fasse mal a l’ha mai vivula.

E dzora ‘l taulin da neuit un crist përsonal
a peul giustifichene e an përdonerà.
Na benedission a l’ha mai fàit mal
it l’has un crist përsonal che at përdonerà
chiel at përdonerà.

A l’ombra dla lun-a as sërco dj’àutre vite
pijand a sgiaf la fortun-a e liberand ij diav.
Un brìndis al velen a chi ch’an veul mal
e a costa prima che a tornerà pì nen.

E dzora ‘l taulin da neuit grandëssa natural
un crist përsonal che an përdonerà.
Na benedission a peul mach fene bin
it l’has un crist përsonal che at përdonerà
che at përdonerà.
chiel at përdonerà
at përdonerà.

La vita an dispersion pendùa a speté
la coincidensa astral che an dësperderà.
It sas nen andova volté për ca o da n’àutra part
ma un seugn a l’é n’ambission e an confonderà.

Ch’a piora pì gnun a l’é scrit an sël giornal
a-i é un crist përsonal che at përdonerà.
Soa benedission al’é anternassional
un crist përsonal che an përdonerà
at përdonerà
chiel an përdonerà
an përdonerà.

Taggato:
Dic 26

A-i é na pcita tradission natalissia ‘d còst blògh: le poesìe ‘d Michel dij Bonavé e Carlin Pòrta (ambelessì cole dël 2010 e ambelessì cole dl’àutr ann).

Natal a l’é passà, ma j’auguri ai mé (nò, ai nòsti) vintesingh letor a resto.

Michel dij Bonavé (dij barbisin ëd Gambabòsch)
La càmola ’d Natal

A l’ha chità sò travaj rusiant,
pcita bojëtta ch’a gura ’l bòsch:
tàule grossere ’d na grupia pòvra
ëd fen, ma bondosa ’d bin.

Sò concorent, minusié viagiator,
l’ha vardà con euj ëd rimpròcc
vers col frin-frin ch’a dëstorba
la seugn giusta dël sò bel ninin.

La fam a l’é bruta a fé tase,
ma fin-a ’l beu l’ha chità ’l rumié
e l’aso ansarì a veul pì nen tosse:
ël silensi l’é d’òr an sta neuit.

La rëssiura a cala pì nen dal përtusin,
la masnà a s’argira, a gëmm pian,
ël cuné ’d Mama Santa basta pì nen
a deje l’andi a l’arpòs pì bel.

N’angelèt, sghijà da la nìvola,
s’avzin-a a col ass rupì,
bësbija an silensi quaicòs:
n’anvit segret mandà da Nòsgnor.

A cala torna la rëssiura, pian pian,
compagnà dal frin-frin dël camolin.
Un soris fioriss sël morin dël Bambin
e la Neuit Santa s’anviara dosman.

Carlin Pòrta
Lus ëd Natal

Staneuit i l’hai sugnà na borna frosa
frèida, mach bon-a da mofa e da fonz
dont un temp a fasìa sgiaj intré
tant ch’a l’era scura da fé paùra.

Dëspress, con ël dësdavané dël seugn,
maraman che ’l cavion a së slongava,
da la boca a së spantiava na lus
ch’anzolìa l’anviron pòch për vira.

L’òm ëd vòte a l’ha ’l cheur marì e fros
tant ch’a fà ’d matarìe sensa sens
crasand ëd maleur ch’i ch’a l’ha d’antorn.

Òm, cheuj la Lus ch’a sbon-a da la borna
ch’a l’é cola pura e s-cëtta ch’a nass
për minca òm ëd bon-a volontà…
cola dël Bambin, ver cadò ’d Natal.

Taggato:
Dic 19

A son tre ij grand piemontèis, për mi. A son tre colon-e dël Piemont, gran literà ma dzora ‘d tut gran përson-e. I l’hai conossuje tuti e tre, e tuti e tre a-i son pì nen.
AB
Ël prim a l’é barba Tòni (anté che cola “b” scrita cita a veul dì, për mé manera ‘d vëdde, ëd deje prospetiva a le ròbe), mancà a Coni ël 15 novémber 1999. A-i mancava na sman-a giusta a che mia prima cita a vnèjssa al mond, donca a l’é coma un passage ‘d testimòni për mi. I l’avìa conossulo al Mel, an val Varàita, tanti agn prima, chiel ch’a tornava da fé la spèisa e ch’a parlava con ij mé, mi bin maravijà dël fàit che un poeta a fèjssa ‘dcò la spèisa. E i arcòrd na telefonà ch’a l’avìa fame, disendme ‘d possé le tesi an sël Piemont – e an particolar an sël piemontèis – a l’università.

Lë scond a l’é GianRens Clivio, mancà ai 22 ëd gené dël 2006. E ‘d chiel i arcòrd l’ancontr a Toronto, dël 2004, quand ch’i l’hai butà na facia e un respir a un literà che fin-a a col moment për mi a j’era “mach” un monument an sij lìber. Quaidun che, tant për dì, a dovrava ‘l passà remòt an poesìa – e mi i savìa gnanca ch’a fussa esistù, ël passà remòt, an nòsta lenga. Quaidun për ël qual a j’era normal parleje an piemontèis ai cit, bele se a desmila chilòmetro da ca.
TB
Ël ters a l’é Tavo Burat, mancà a son tre agn – a son già tre agn – ier. Ëd chiel i arcòrd la fòrsa e l’umanità combinà. Chiel, òmo che a l’é già ant la stòria dle lenghe, na vira a l’é vnume a scoté mi a parlé. E dòp a cola ciaciarada a l’ha passà quàich minuta con mi, mi emossionà ch’i absorbìa tut lòn che col òmo a disìa. E i conserv an manera cara e gelosa le litre ch’a l’ha scrivume.

Costi a son ij mé magìster dël piemontèis, magìster ëd vita e d’esempi prima ancora che ‘d lenga e ‘d lìber. Lor a son ij gigant, mi ël nan ansima a soe spale.

preload preload preload
© 2026 Gianni Davico  Licenza Creative Commons