Categoria: Varie

Un monument, un poeta, n’òmo

burat08a
La sala a j’era pien-a.

Parlé dla poesìa ‘d Tavo Burat, chiel present, a l’é difìcil e miraco ridutiv. L’ùnica a sarìa pijé an man ël lìber – EUR 13, na bala ‘d fum – e lese (“Tolle et lege, tolle et lege”, a l’avrìa dit Sant’Agostin):

Pare e Mare
quat grand,
eut ëpceron…

ij vej a son
milanta

cobia
a cobia

rèja
d’agraf

an gabi
scarbolëtte

Già, përchè “an ti [ti Tavo, ti mi, ti ch’it lese] ‘me ant un tracior sò sangh a cola”.

Ma tante ròbe bele a son disse jér sèira. Sergi Girardin, nòstr vate, a l’ha fàit n’analisi dle soe, butand ansema Ungaretti, Marinetti, latin, fransèis e tante rèis ancreuse ‘d cost poeta che a veul nen esse ciamà poeta.

Giovanni Tesio a l’ha fàit n’esposission precisa e pontual, da crìtich avosà coma ch’a l’é.

Albina, nòsta Albina a l’ha parlà con la grassia e la delicatëssa che tuti a-i arconòsso.
burat08ccontinua a leggere »

Tavo Burat, Poesìe

Mi i l’avrìa mai sugname ‘d vers
s’i fussa nen stàit cissà
cimentà
brusà
da la passion për mia lenga.
Ancheuj, për mèj gropé
dël ghet la cioenda sgardamlà
a smija che fin-a ij vers
av ven-o a taj.
Antlora a l’é assè.
I strompo la piuma.
O i në farai na flecia. E pi
nen paròle ‘d bòsch. Ma
come ‘l Robin anglèis
o ij tuchin nostran
i sarai òm da bòsch.
I scrivrai mach pi sle muraje.
E sij cartèj ël nòm dij pais
ant la lenga dla tèra.
Për cola vèja resistensa
neuva.

Costa a l’é “Òm da bòsch” ëd Tavo Burat, tòch ch’a fà part ëd “Poesìe”, lìber da pòch publicà da la Ca dë Studi Piemontèis. Lùn-es prim dzèmber a singh e mesa a Palass Sisterna a Turin (Sala Consiglieri della Provincia di Torino, via Maria Vittoria 12) Tavo a presenta sò lìber, na summa ëd soa oevra. A venta essje. A venta, aponto “për cola vèja resistensa / neuva”.

David Harrison e le lenghe mnassà

An cost video l’etnòlogh David Harrison a parlà d’un concet che noi i soma da temp, ma che a l’é bel truvé fòra dai nòsti sìrcoj (i duvoma nen convincse an tra noiàutri, noi i soma già convint): përchè la perdita dle lenghe mnassà – e naturalment al mond a-i na i é tante bon ben pì mnassà che nen nòst piemontèis con ij doi milion ëd parlant e tuti ij sò dialèt – a l’é na perdita për l’umanità tuta e nen mach për na cultura specifica.

FF.SS.

Quàich mèis fà i l’hai arseivù na litra da Trenitalia. A l’é datà 5 mars 2008 e a dis:

“I rëspondoma a Soa arcesta për l’artard dël treno 618 dovrà ël di 21/12/2005 [sic] e ruvà a TURIN PÒRTA NEUVA con artard.
I-i smonoma nòste scuse për ël dëscòmod patì e I-i mandoma ël Bònus n. NA00478614 d’Euro 13,75 visadì ël 30% dël bijèt”.

(Le litre gròsse a son ant l’original, mi i l’hai mach fàit la tradussion.)

A son passaje “mach” doi agn, doi mèis e mes. “Servissi client”, a lo ciamo. Mah.

Festa dël Piemont ch’a fà 42

La Festa dël Piemont 2009, la festa ch’a fà 42, a së tnirà a Cèj (Cellio), an Valsesia. La manifestassion a chita la Provincia Granda për le colin-e e ij brich ai pe dël Reusa.

A sarà na festa dedicà a la lenga piemontèisa e a j’àutre lenghe dël Piemont. Sòn përchè an Valsesia a-i é ‘dcò n’àutra lenga stòrica, ël titzschu (dont nòst vate Sergi Girardin a l’ha prontà un bel dissionari), e a sarà bel vëdde rapresentà tute le lenghe dla nòsta region. “Dal Viso al Reusa”, come ch’a dis Dàvide Filié (Cireseu), che a l’é già an camin ch’a travaja a l’organisassion.

Organisé na manifestassion parèj a l’é nen bel fé. Chi ch’a l’ha d’idèje o – mej ancora – ëd veuja ëd fé (Pavese: “Non voglio idee! Ne ho già troppe, di idee! Voglio gente che faccia le cose!”) ch’as fassa anans.

Cesare Pavese e Turin

Pavese a l’ha mai scrivù gnente an piemontèis – i pens ch’a conossèissa gnanca le regole dël piemontèis ëscrit, che antlora a j’era meno “lenga” che adess -, ma squasi tuta soa euvra a l’é anreisà nen mach an Piemont, ma ant ël piemontèis.

Adess la Ca dë Studi a organisa tre ancontr, con leture e coment an partend da pòst ëd Turin ch’a l’han avù ëd significà ant la vita, ij romans e le poesìe ëd Pavese:
– màrtes 14 otober a singh e mesa, “Il Po e la collina”;
– duminica 26 otober a 10 ore, “I luoghi della vita”;
– duminica 9 novémber a 10 ore, “I luoghi della scrittura”.

Ambelessì a-i é ël programa.

E-lo la mùsica fòlk coma la religion: l’oppio dei popoli?

A mi am pias la mùsica popolar. An Còrsica a l’é piasume andé a sente ij grup ch’a sonavo pr’esempi ant j’òsto a la sèira, caté dij CD d’autor ch’i conossìa nen, o bele ch’i conossìa già, parlé ëd mùsica corsa con d’àutre përson-e dl’ìsola.

Però peui i sentìa nen parlé cors al marcà, për la stra, an sla spiagia. E gavoma pura ij pòst dij turista anté che naturalment a-i son pòchi cors. Ma ant ij pais a l’é capitame quàich vòlta – da ràir – ëd sente parlé cors, e squasi sempe a j’ero dij vèj ch’a parlavo.

E donca i l’hai pensà che la mùsica a va bin, përchè a l’é na manera d’arnové la tradission, ma ant l’istess temp a l’é na manera ëd fela andeurme, përchè da mentre che noi i sonoma la coltura pratica, ëd minca dì – che a veul dì mi che i parl con l’avsin an cors (o an piemontèis, a l’é l’istess) – a meuir.

E donca i vegh cost perìcol: che le sovension dàite a la mùsica a sio come un contentin ch’an dan a nojautri piemontèis për sté brav: foma quàich CD minca tant, quàich concert, però antant […] continua a leggere »

La memòria dël temp 2009

Ël sit a l’é ancor nen agiornà, ma 4 euro për cost calendari a l’é ëd sigura n’afé e na testimoniansa d’amor për ël Piemont, e ‘dcò n’arcòrd për Roberto Marra e tut lòn ch’a l’ha fàit për noi.

La Sardegna che non ti aspetti

Luca Goldoni a l’é un giovnòt d’otant’ani che a vëdlo it i na darìe nen pì che sessanta. An sò ùltim lìber a conta tante ròbe dla Sardegna che a peulo vesse bon ben vere a la midema manera për ël Piemont e per ij piemontèis.

A smija che un a vada a serché l’esòtich lontan – bele che la Sardegna as peussa nen definisse na tèra esòtica, ma quand che chiel a l’é andaje për la prima vòlta a j’era sertament pì lontan-a che nen adess (o, për dila con Leopardi: «Ahi ahi, ma conosciuto il mondo / non cresce, anzi si scema, e assai più vasto / l’etra sonante e l’alma terra e il mare / al fanciullin, che non al saggio, appare») –, e peui però a dëscheurb che tute le colture popolar a la fin-a a së smijo.

E tante osservassion che Goldoni a fà dij sard as peulo riferisse a l’istessa manera ai piemontèis. Na còsa ansima a tute, n’esempi sol: chiel a dis che ij sard a son difident da meuire, ma se a dvento tò amis a son amis për la vita. Che a l’é l’istessa ròba ch’it podrìe […] continua a leggere »

Summer time calls for light readings: la Corse

A l’é temp dë spostesse anvers ël mesdì, e pì precisament ant mia sconda patria, la Còrsica. Lòn ch’i pens dla gent che a viv an cost’isola i l’avìa dilo un paira d’agn fà ansima “é!”, e adess as peul voghse ambelessì.

Pì fòrt che anlora a-i é ‘l desideri ‘d confrontesse con na realtà lenghisticament davsin-a a la nòsta, con na coltura mnassà ma fiera, fòrta e ch’a trambla nen. Sòn përchè – dzora ‘d tut da na mira pùblica – i dovoma nen mach parlesse an tra nojautri piemontèis (ròba importanta, as capiss, come importante a son le feste ch’i foma), ma i dovoma parlé con l’Union Europenga, con l’Unesco e con j’àutre tërsent comunità che an Italia a son – chi pì, chi meno – an nòste condission. E la Còrsica, bele se nen italian-a, a l’é ‘d sigura davsin-a a nòst sente.

Donca i baraterai computer e telefonèt, com ch’a sugeriss Batista, e portrai con mi mach ij lìber (tanti), ij mè pense (pòchi) e dzortut j’orìje për scoté na coltura diferenta ma l’istessa a la nòsta.