Categoria: Varie

A-i é n’òmo

A-i é n’òmo onest, pasi, brav al lìmit dla bonomerìa.

N’òmo seren, alégher, an pas con chiel midem, pensos, tranquil.

Na presensa silensiosa – ma nen per sòn secondaria – ant la mé vita.

N’esempi, un model.

N’òmo che a penseje a peulo nen nen vnime an ment “il vecchierel canuto e bianco” (Petrarca, Sonetto XVI) e Dante (Purgateuri, I, 31-33):

un veglio solo,
degno di tanta reverenza in vista,
che più non dee a padre alcun figliuolo.

Col òmo a l’é mé papà, e ancheuj a compiss 80 agn – un bel traguard, tajà an salute e serenità.

Tanti auguri, papà.

12/02/2009 Aggiungi commento

La lenga eyak, in memoriam

Ai 21 ëd gené dl’autr’ann a l’é mancaje Marie Smith Jones, l’ùltima parlanta nativa dla lenga eyak, idiòma dla tribù omònima an Alaska.

Con chila, donca, a l’é mòrtie cola lenga che adess a l’é dventà – dàit che cola mòrt a j’era prevedìbil – un sìmbol ant la bataja contra l’estinsion dle lenghe.

07/02/2009 Aggiungi commento

Luis Pescetti, "El reino del revés"

Un-a dle dëscoverte ch’i l’hai fàit an Cile.

03/02/2009 Aggiungi commento

Ël fieul ch’a j’era ‘n mi

Va a savèj përchè i fussa ant ij pra, cola sèira.
A peul esse ch’i fussa lassam robaté, massà ‘d sol,
e ch’i fèissa ‘l guerié moribond. Già, ël fieul an col temp
a andasìa për cole colin-e a sërché dij bisont
e a tirava le flece ambiancà e a ambrancava la lansa.
Cola sèira ch’i j’era da bin tatoà con ij color ëd la guèra,
l’aria frësca e la medica ëdcò vlutà e profonda,
spricià ‘d fior ross e gris e le nìvole e ‘l cel
as viscavo ‘n mes a le gambe dle fior, bin, ël fieul arversà
che a la vila a sentìa laudelo, a vardava col cel.
Ma ‘l tramont a stordìa. Sì, motoben mèj saré j’euj
mach për gòdse cola erba pistà ch’a strenzìa come aqua.

Ant un moment chi ch’am riva? Na vos, dal sol cheuita:
ël padron ëd col pra, un nemis ëd la ca,
che a j’era fërmasse a vëdde ‘l përtus anté ch’i j’era fongà,
am conòss për ël fieul ëd la vila e am dis anrabià
ëd guasté ròba mia, ch’i podìa, e ‘d laveme […] continua a leggere »

03/02/2009 Aggiungi commento

Webster’s Pocket PC Piemontese – English Dictionary

Mersì a Bobby Tanzilo, avampòst piemontèis a Milwaukee, che a l’ha segnalame cost bel dissionari an tra piemontèis e inglèis.

Prima ‘d tut, a l’ha frapame savèj che n’euvra parèj a esist. Peui, a l’é marcà Webster, lòn ch’a l’é na garansia ‘d serietà. Ancora, i l’hai scorulo e a më smija bin fàit, precis, sentìfich e documentà. E peui a costa meno ‘d tranta euro dzora Amazon, na bala ‘d fum për n’euvra parèj.

30/01/2009 Aggiungi commento

A l’é smortasse pian

Ancheuj l’é mòrta na paròla veja
ch’a na contava già milanta e pì
ma gnun a l’é antajassne e fin-a mi
rivà an artard
i l’hai savulo pròpi mach pr’asard.
A l’é andassne d’ancheuj o forse già
da jer… ‘ma serti vej che gnun lo sa
e cand ch’a-i treuvo a son già bele mòrt.
Chila a l’ha nen avù pì bon-a sòrt
e dì ch’a l’era bela, pien-a ‘d sust,
ëd cole che a dovreje al moment giust
a diso ciàir e tond lòn ch’as veul dì.
As prononsiava… arcòrdo bele pì,
mi, pròpi mi, con tuta mia babìa
i sai pì gnanca com as ëscrivìa!
Sai mach che an mila e mila a l’han dovrala
e brajala, piorala, ciosonala.
An tanti a l’han rijula con ël cheur
pien ëd boneur;
an vàire ch’a l’han dila
disend sò amor a chiel, soa bin a chila,
e chi ch’a l’ha sacrala ant l’orassion
a l’ha arseivù ‘l përdon.
Adess l’é mòrta e da sì ‘mpò ‘d soa stòria
pì gnun l’avrà memòria.
Òh i lo […] continua a leggere »

21/01/2009 Aggiungi commento

Museo del Paesaggio Sonoro

Un sit come cost a spiega nen da bin lòn ch’as treuva andrinta a cole stansie ‘d Palazzo Grosso. A venta vintreje, e mej ancora parlé con Domenico Torta për capine un pòch ëd pì.

An cole stansie frèide – l’invern a finirà, as capiss, ma prové a visité ‘l musé a dzèmber, sensa riscaudament e con la fiòca fòra – a-i é la stòria nòsta, documentà con precision e amor. É, përchè sensa precision lì andrinta a-i vintra gnente, e Domenico l’amor për la mùsica a l’ha ant ël sangh.

Pien dë strument, ancheuj perfetament fonsionant, ch’it capisse nen com ch’a fasìo ij nòsti vej a costruije con tant soagn. Un përcors ch’a part da lontan e a riva fin-a a ancheuj. Nò, fin-a a doman.

E, com ch’i l’avìa già dit, a-i é damanca ‘d përson-e ëd bon-a volontà, d’arsercador che – dnans ch’a fassa neuit – a vado për le campagne a cheuje cole abilità che, dësnò, ant ël gir ëd pòchi agn a saran perse për sempe, sensa possibilità d’apel.

09/01/2009 Aggiungi commento

Lë sguard ëd Tavo


I segnal costa bela intervista a Tavo Burat, anté che chiel a parla nen tant dël piemontèis, ma dzora ‘d tut dj’àutri tema ch’a-i stan a cheur: fra Dossin, le montagne, le lenghe mnassà, le minoranse, l’avnì.

An particolar un concet ch’a l’ha esprimù am fà pensé: “Chi vive in montagna oggi fa una scelta culturale perché, in fondo, la montagna ha sempre rappresentato in sé una sotanziale alterità rispetto alla cultura di pianura, che alla fine si è imposta. La montagna è stata storicamente terra del dissenso. La scelta culturale consiste nello schierarsi dalla parte dei poveri, di coloro che hanno perso e sono stati schiacciati dalla modernità”.

Quand ch’i son a la Piata, leu anté ch’i l’hai passà tanta part dle mie istà dai 7 agn an anans (e donca, con Pavese, i peuss dì che a l’é andrinta ëd mi për sempe), costi pensé a më smijo ancor pì ver. Miraco nòst Piemont a l’é pì “mont” che “pie”.

23/12/2008 Aggiungi commento

Ël piemontèis për tuti

Quand che con 5 [sic] euro it peule portete a ca un Barba Tòni, un Clivio, un Tavo Burat a venta nen ciamesse ël përchè e ‘l përcome. A venta felo e basta. Fin-a al 23 dzémber la Ca dë Studi a l’é doverta a tuti për cost motiv, a speta j’apassionà dël piemontèis.

14/12/2008 Aggiungi commento

Piasut, piasum – për na gramàtica dël chierèis

Longh la festa dël Piemont, da Batista un monsù turinèis, savù ch’i son ëd Cher, a l’ha contame un fàit ch’a l’avìa colpilo.
Da giovo, un di a j’era andàit al cine a Cher. An surtend, a l’avìa sentù na cobia – evidentement chierèisa – comenté ël film pen-a finì an costa manera: “Piasut?”, a ciama chiel a chila. “Piasum”, chila a rëspond.

Ant na paròla a l’avìa impressionalo col troncament dla vocal final dël pronòm, che a l’é un-a dle carateristiche che a rendo anteressanta la varianta chierèisa ‘d nòsta lenga.

Ël professor Gribàud, già tanti agn fà, a l’avìa dit ch’a sarìa bel che quaidun as butèissa a scrive cola gramatica. Mi i lo farai nen, ma ambelessì a-i é quàich carateristica distintiva.

1. Ij pronòm enclìtich a perdo la vocal final. Esempi: fat për fate.

2. Uso dël verb esse al pòst d’avèj. Esempi: son mangià (sensa la i prostetica) për i l’hai mangià.

3. L’artìcol le a esist nen, ma a l’é sostituì da ij o ël (come an bon-a part dël Piemont, d’àuta part). Esempi: ël bote, ël boti o ij boti për le bote.

4. A l’ha la r “albèisa”, bele […] continua a leggere »

12/12/2008 Aggiungi commento