Ancheuj a son des agn da la mòrt dël pì grand poeta piemontèis. Ambelessì a-i é un mé cit arcòrd: un video ‘d tre minute giuste, con la letura ëd Pì-a-mont-tèis, cola che scond mi a l’é la pì bela poesìa ch’a sia mai stàita scrita an piemontèis.
Tag: grand piemontèis
Barba Tòni, n’arcòrd përsonal
A pòchi di dai des agn da la mòrt dël pì grand poeta piemontèis (Coni, 15 novèmber 1999), l’arcòrd përsonal ch’i l’hai ëd chiel – dë dlà da l’euvra literaria, e segnatament da Ël Pì-a-mont-tèis, la pì bela poesìa ch’a sia mai stàita scrita an nòsta lenga – a l’ha tre face.
La prima, n’ancontr al Mel, d’istà, tanti agn andarera, con ij mé, probabilment mé prim ancontr con un «monument» dla piemontesità – bele che antlora i savèjssa gnente al propòsit. I arcòrd bin soa man gròssa, quand ch’a l’ha sporzumla alégher, la camisa a quadrèt, ël soris largh e sincer e coj euj përfond e sclint.
La sconda, na soa telefonà, quàich agn dòp, anté che a l’avìa dime ‘d cissé le tesi ‘d laurea a rësguard dël piemontèis.
La tersa, la sipoltura, pròpi pòchi di prima ch’a nassèissa mia prima cita. L’avnì e ‘l passà, la vita e la mòrt.
Pare Gasca, soa università a lo arcorda
Mèrcol 11 novèmber, a quatr e mesa ant l’àula magna dla facoltà dë siense dla formassion dl’università ëd Turin (pian tèra, àula 3, via Sant’Ottavio 20) a-i sarà n’arcòrd ëd Pare Gasca.
L’ancontr a l’é organisà da l’università, an colaborassion con la Ca dë Studi Piemontèis. A-i é na bela lista d’intervent, an tra ij quai i veuj arcordé almeno Alda Rossebastiano e Gian Savino Pene Vidari dl’università, Luciano Tamburini e Albina Malerba dla Ca dë Studi e Censin Pich.
Ambelessì ël programa complet.
Arcòrd ëd Pare Giulian Gasca Queirazza S.J.
Ant j’ùltim di, sël let d’ospidal, pare Gasca a l’ha ancor dane ‘d gròsse lession ëd vita. Am disìa che Nosgnor a lo ciamava al “pian dëdzora” e che chiel a l’era pront a ‘ndeje.
Dàvid Damilan, “Gioventura Piemontèisa”, n. 4, otóber 2009, p. 3
Gian Rens Clivio, a l’amprovista arcordand
I l’hai conossù ël professor Clivio – ùnica vira – a soa ca, a Toronto, quand che singh agn fà i j’era stàit là për partissipé a na conferensa.
Tornà da là, anmaginand torna nòste cite a gieughe ansema (an parlanda an piemontèis, com ch’a l’avìo fàit ambelelà) i l’hai scrit còsta poesiòta, che a arpìa sò Trenin, dësmore e buate, ël lìber ëd poesìe për cit pì bel – gnun dùbit, e sensa vorèije fé tòrt a gnun – ch’a sia mai stà scrit an piemontèis:
Catlinin a torna andré
a fé còsa? Controlé
che Bertin a l’abia pijà
soa buata; e la masnà
a rij e a-i dis dë sté tranquila
che a l’ha già pensaje chila
a pijé tute le dësmore
sì ch’a venta pì nen core.
Peui a van ant ël backyard
e a gieugo fin-a a tard
fin che ij pare a-i ciamo andrinta
mach che lor però a fan finta
ëd nen sente e a resto là
a deje ancora na gieugà
e a rije sensa fin
– òh che bel vesse ninin!
E quàich sman-a dòp, squasi un testament spiritual, a l’é rivame na soa mail anté che, parland dl’educassion an […] continua a leggere »
Cors e arcors
A scrivìa Pinin Pacòt an sij «Brandé» (prima serie, nùmer 3):
I scrivoma ‘l piemontèis përchè ch’i lo parloma, e i lo parloma e i lo scrivoma pròpi ‘d cheur, adess ch’a smija ch’a vada perdendse, dëspresià da jë stess piemontèis ch’a lo arnego. S’a l’é vera ch’a staga për meuire, e bin, noi i voroma nen ch’a meuira! Con tut nòst sentiment e con tuta nòstra fòrsa i s’oponoma.
Nòstra arvista, pcita e pòvra coma ch’a l’é, a nass apòsta për difendlo, nòstr parlé, e con chiel nòstra stòria, nòstr caràter, përchè noi, italian e piemontèis, i savroma esse ‘d bon italian quand ch’i l’abio ‘mparà a esse ‘d bon piemontèis.
A l’é sòn lòn che noi i voroma: salvé nòstr parlé. Salvelo sercand ëd rendje soa finëssa e soa serietà e soa blëssa, sercand ëd rendje sò patrimòni ‘d paròle e d’espression nostran-e, sò fond d’ideje e ‘d sentiment piemontèis. E parej, sensa tëmma e sensa gena, i sercroma ‘d fé arvive le veje paròle, bele ch’a peusso smijene dròle, përchè ch’i l’avìo dësmentiaje: i finiroma për arconòssje e i torneroma a sentije nòstre, naturale e frësche coma ‘nt ël linguagi ch’a parlavo ij nòstri vej, piemontèis ëd […] continua a leggere »
Riccardo Massano – i ciam scusa, i lo savìa nen
Ancheuj dòp mesdì i l’hai pijà an man l’ùltim nùmer dla Slòira, pensand ëd gavemla an pressa – i l’hai tante ròbe da fé, i veuj sté con le cite, dventé un nùmer un a gòlf, e peui a-i sarìa ‘dcò cola ròba ciamà travaj (nen pì che 25×44, as capiss).
Ma, prima ròba, am robata l’euj ansima a ‘n tìtol: “A l’é mòrtje un dij pì gran ëstudios ëd nòsta literatura: RICCARDO MASSANO”.
Bin, la version curta dla stòria a l’é che mi i scriv tute ste folairà an piemontèis për via ëd col òmo.
La stòria longa a l’é ch’i l’hai passà tre agn a studié economìa (a disdeut agn a l’é difìcil vëdde l’avnì, o almanch a j’era difìcil për mi antlora), ma un bel dì – un dì càud come costi – i l’hai capì che, com ch’a dis Primo Levi, a venta nen giré antorn al tempi s’it sas andoa ch’a son le pòrte: vintrìe andrinta – e basta. Bin, me tempi dij vintedoi agn a j’era la facoltà ëd Litre, e me prim magìster d’anlora – squasi vint’agn fà – a l’é stàit Riccardo Massano. Sò rigor, soa preparassion, […] continua a leggere »
Pare Gasca
A l’é mancaje Pare Giuliano Gasca Queirazza S.J., professor emérit dl’università ëd Turin e vicepresident dla Ca dë Studi Piemontèis.
Na vita dë studi dedicà al piemontèis, na sapiensa antica fàita ‘d lìber, ëd leture e ‘d conferense; n’òmo generos, në sguard profond.
Lessico piemontese: Cerea, publicà an sël nùmer pen-a surtì dë “Studi Piemontesi”, a l’é sò salut a sò Piemont.
Chi ch’a veul, a peul salutelo ancora giòbia 23 a 9 ore ‘d sèira con un rosari ant la cesa dij Sant Martir (via Garibaldi 25 a Turin), e con la sipoltura véner 24 a 10 e mesa ant l’istessa cesa.
Ch’a arpòsa an pas, Pare Gasca. Mersì për tut lòn ch’a l’ha dane; e nò, i dësmentieroma nen soa lession ëd vita.
E che la seugn a-i sia legera.
Tavo mersì
Tavo che am onora ëd soa presensa. Tavo che am ciama per nòm. Tavo che am pòrta na cobia dl’arvista. Tavo che a dà lustr a la ciaciarada con ij sò intervent. Tavo òmo an tra ij òmo. Tavo poeta nen poeta. Tavo che am conta dij sò maleur ëd salute. Tavo che am ciama përmess për publiché na mia tradussion dzora soa arvista. Tavo ch’am ringrassia dle litre che i-j scriv. Tavo mè mit.
Tavo mersì.
Lë sguard ëd Tavo
I segnal costa bela intervista a Tavo Burat, anté che chiel a parla nen tant dël piemontèis, ma dzora ‘d tut dj’àutri tema ch’a-i stan a cheur: fra Dossin, le montagne, le lenghe mnassà, le minoranse, l’avnì.
An particolar un concet ch’a l’ha esprimù am fà pensé: “Chi vive in montagna oggi fa una scelta culturale perché, in fondo, la montagna ha sempre rappresentato in sé una sotanziale alterità rispetto alla cultura di pianura, che alla fine si è imposta. La montagna è stata storicamente terra del dissenso. La scelta culturale consiste nello schierarsi dalla parte dei poveri, di coloro che hanno perso e sono stati schiacciati dalla modernità”.
Quand ch’i son a la Piata, leu anté ch’i l’hai passà tanta part dle mie istà dai 7 agn an anans (e donca, con Pavese, i peuss dì che a l’é andrinta ëd mi për sempe), costi pensé a më smijo ancor pì ver. Miraco nòst Piemont a l’é pì “mont” che “pie”.