Tag: famija

Passagi

Michi
I l’heu ancor pa tant metabolisà ‘l fàit che stamatin i l’hai portà për l’ùltima vira mia cita cita a l’asilo. L’ùltima, për sempe. N’aventura ancaminà squasi tre agn fà për chila, ramus-cio ch’it tirave su come na feuja, e squasi des për noi an contand ëdcò la cita granda, ancheuj a finiss.

I pens che am andarà un pòch.

L’àutër di, an compagnandla a scòla, i j’era fërmame con chila për quàich moment ant la classe deserta. I pensava al temp ch’a passa, a costa cita ch’a chërs, a la felicità ‘d so temp masnà, a le ròbe che ant la vita a son amportante.

I l’hai pensà a le magistre ‘d Michela, al bin ch’a l’han portà an soa vita – e ‘d conseguensa ant le nòstre –, al soris ch’a l’han sempe avù (e i soma bin se a sia fàcil o meno fé la magistra, con vint gnero ch’a coro, canto e crijo arlongh ël di).

“Oscuramente forte è la vita”, a dirìa Quasimodo.

Un temp a finiss, ma com ch’a dis Giovanni, nòstr padron ëd ca […] continua a leggere »

L’ànima ‘d Montmal


Ier sèira, a la festa a Montmal – senten-e ‘d përson-e ch’a mangiavo an alegrìa – i pensava a cost pais fòra da coj pòchi di dla festa dl’Assunta. Pòche përson-e a stan ambelessì (j’abitant a j’ero 222 a l’ùltim censiment, ma dì ch’a saran ëd meno al pròssim a l’é na prevision fàcila): iér a smijava na metròpoli, ma tuti j’àutri di dl’ann?

La sin-a con la polenta a costava 8 euro. A j’era arlassant sté setà an cole banche con la famija (na ròba che na vira a l’avrìo dovume gropé për ch’i la fèjssa), gieughe con ij cit, fé un pòch d’amicissia con chi ch’a j’era (sempe adasi, as capiss – i soma piemontèis o còs? :-)).

Dòp sin-a a j’era un grup popolar vénet ch’a cantava. E cola lì sì ch’a më smijava na nòta fòra pòst: përchè fé vnì dal Vénet un grup a canté (ch’a dovrava le basi mùsicaj anregistrà!), con tuti ij musicant ch’i l’oma ambelessì? E peui coste montagne a son nen fòrse piemontèise?

I l’hai fàit quatr pass […] continua a leggere »

Torna a la Piata


I son tornà, dòp un mèis e passa, a la Piata. La Piata, com che ij mé vintesingh letor a san, a l’é për mi un leu dël mit, përchè i son stàit ambelessì a parte da quand ch’i j’era gnero e donca – parèj a dirìa Pavese – i-i sarai sempe.

Mi i l’hai ël seugn dë vnì a sté ambelessì: për lòn ch’a rësguarda ‘l travaj, «ADSL ergo sum», com ch’a disìa bonanima ‘d Fabio Metitieri, e ‘l gòlf ëd Coni a l’é a 35 minute da sì. Però i deuv esse realista e i sai che al moment a l’é fòra da la realisabilità: le cite a chërso e ij nòno a ven-o vej.

Ma i l’hai ‘dcò la realità dë vnì sì un përfond ëd vire a l’ann, ëd passeje tant temp, quàich vira con j’amis. Ij bòsch. Ël silensi pì complet. La natura, l’alegrìa e la meditassion.

La realità a l’é ‘dcò costa. Mi i son content. E j’amis a […] continua a leggere »

A living experiment: doe masnà e ‘l piemontèis

Com quaidun an tra ij mé letor a sa, mi i l’hai doe cite, d’ondes e quatr agn. I treuv anteressant fé na sòrt ëd balans dël rapòrt ch’a l’han con nòsta lenga.

Mi i l’hai parlaje da sempe mach an piemontèis. Nò, vreman nen pròpe da sempe: për la prima sman-a ‘d vita dla pì granda i l’hai dovrà l’italian. I arcòrd che chila a j’era pen-a tornà da l’ospidal – a l’avìa donca pòchi dì –, a dromìa pasia an sò cun-a e mi i-i parlava an italian. Ma peui i l’hai pensaje e i son dime: «Ma lòn ch’i ston fasend? I ston parland a mia cita ant na lenga ch’a l’é nen cola dla famija, nen cola dël cheur, nen cola vreman mia, profondament mia».

A l’é stàit an col moment ch’i son passà al piemontèis, e da lì i l’hai sempe seguità. E i l’hai falo an manera completa: donca nen mach parlé, ma ‘dcò lese, canté e via fòrt, visadì i l’hai sempe dovrà con lor costa lenga, an privà e an pùblich, bele che quàich vòlta costa sernia a costa (i capiss motoben bin che d’antorn a mi a-i é chi ch’as ciama […] continua a leggere »

A-i é na fomna…

Ancheuj a l’é mama – Maria Giuditta Bosco in Davico – che a compiss j’agn: e a son stantesinch.

Për dilo con un mòt dë spìrit, ij primi stantesinch a son andàit bin, adess j’autri stantesinch i vëdroma.

E për dila pì seriosament a venta rubeje le paròle a Nelo Risi (A nostra madre):

I voloma nen arcordete.

It i në sta davsin sensa ombra e col soris
ëd chi ch’a l’ha creà un lent paradis.
Ël dé l’avèj ël débit l’esempi
– a l’é nen possìbil dete dij confin;
savèjte viva ancheuj an paga
dël veuid ch’i saroma.
Set-te un moment
sara j’euj a l’andaré an anans
arpòs-te andrinta
o se pròpi t’i-i ten-e
divid con ij fieuj
ëdcò cost’ansia, l’ultima
ëd savèjte viva.

I arnonsierìo a la memòria
për prolonghete an vita
e nen an mòrt, cara.

Për Giorgio, an memòria

A l’avìa un che ‘d màgich, jér sèira, vesse là an sël sagrà dël Dòm, le róndone ch’a virolavo leste për ël cel, l’aria sclinta, le larme gnanca tant stërmà ch’a calavo da tròpi euj, mi bin ciuto e sensa savèj andoa ten-e le man, però content ëd vesse lì, an col moment, a l’improvista ricordand tanti moment bej passà con cost cusin tròp prest s-ciancà a la vita.

“A meuir giovo chi ch’a-i fà gòj al cel”, a dis Menandro. Pa vèj. Tute bale. Adess col fieul ch’a fasìa tant piasì a parleje ansema, bele ch’a parlèissa pòch, a-i é pì nen.

“E adess che it i ses nen a l’é ël veuid a minca scalin”, a dirìa Montale.

Già.

Antenà


I l’hai dëscurbì che, prima ‘d nasse, i l’hai vivù
sempe an òmo sald, sgnor ëd lor,
e gnun a savìa rësponde e tuj a j’ero calm.
(Cesare Pavese, Antenati)

Cost a l’é l’efet ch’am fan le riunion ëd famija con Maurenzo, me cusin american, na vita an Cile, 82 agn bin portà.

E an particolar quand che con me papà as buto a conté dla famija. Stòrie austere, piemontèise, nen ëd povertà ma ‘d rigor, travaj, ordin. Stòrie d’industria, ëd sìndich, ëd lòte ovriere, stòrie anté che ‘l giust e ël nen giust a l’han sò pòst precis.

I l’heu nen da tramblé, tut col ram dij Davico a l’é andrinta ‘d mi.

Beppe Finello, n’arcòrd (cit)

Beppe
Minca tant, da quàich part a sponta quaicòs ch’am fà arcordé mè cusin Beppe Finello, sonador dë stra fin e fòra da jë schema. Ambelessì a-i é un sò tòch.

Jér sèira a l’é stàit un ritaj ëd giornal ch’a l’ha portame mè mama. La sèira prima a j’era staje un consert an soa memòria, “a fare rumore è solo un sorriso”. Mi, come tante, tròpe vòlte am capita, i l’hai donca savulo an artard (e bele mach pr’azard, com ch’a dirìa Valerio Rolon).

Fin-a a quand i sarai mach un Giovannino heartless ch’a cor për ël mond a ciamesse ubi sunt?

A-i é n’òmo

A-i é n’òmo onest, pasi, brav al lìmit dla bonomerìa.

N’òmo seren, alégher, an pas con chiel midem, pensos, tranquil.

Na presensa silensiosa – ma nen per sòn secondaria – ant la mé vita.

N’esempi, un model.

N’òmo che a penseje a peulo nen nen vnime an ment “il vecchierel canuto e bianco” (Petrarca, Sonetto XVI) e Dante (Purgateuri, I, 31-33):

un veglio solo,
degno di tanta reverenza in vista,
che più non dee a padre alcun figliuolo.

Col òmo a l’é mé papà, e ancheuj a compiss 80 agn – un bel traguard, tajà an salute e serenità.

Tanti auguri, papà.