Dic 07

A l’é merco ‘d sèira, a l’é tard. A la finitiva a-i na farìa gnente se mi i butèissa nen n’artìcol ambelessì, come tuj ij merco. Ël mond a andarìa anans pròpi ant l’istessa manera, a cambierìa gnente.

Già. Giust. Ma a-i chërserìa ën pòch d’erba ën sël santé ëd cost blògh. Mach pòca, motoben pòca, quasi da nen ancòrsisne. Ma se i sautèissa ën merco alora n’àuta vira i podrìa dì l’istess: përchè i deuv scrive quat righe ambelessì, quat righe ch’a cambio nen ëd na virgola la vita ëd gnun? A sarìa nen mej vardé la television, lese ën lìber o andé a cogiesse? A farìa nen pròpi l’istess?

Nò.

A farìa nen franch l’istess. Përchè për ël mond, as capiss, a cambierìa gnente, ma për mi é, e come! A son ses agn e ën tòch che tuj ij merco, ch’a-i càpita lòn ch’a veul, ambelessì a-i seurt ën tòch. Dël viré pì pensà, dël vire meno; dël vire ch’am pias ëd pì, dël vire ‘d meno: ma ën tute ‘l manere a-i é. Na tradussion, na drolarìa, ën video, na recension: tuj ij merco i son obligà a ricordeme che ‘l piemontèis për mi a esist, a l’ha ën sens precis, a l’é na part dla vita.

Minca tant am ven ën ment cost pòst, scrit quand ch’i tornava, coa ën mes al gambe, da na smana passà a gieughe a fé ël professionista ‘d gòlf. Da n’Autogrill i l’avìa scrivù doe righe, col merco, mach për dì che cost blògh a l’é viv qualonque ròba a-i càpita, mach për dì – com ch’i dij stassèira, tornà da ën dì golfìstich dëstravis e piasos (i l’hai conossù Baldo, i l’hai passà ël dì con ën car amis golfista) – che l’erba a chërs nen ën sël santé dël me piemontèis.

Nov 16

Taggato:
Ott 12


Svergné: beffeggiare, schernire, fare gli sberleffi. Noi i sërcoma ‘d fé ël contrari!
Mersì a Riccardo Borichèt për costa paròla ch’i conossìa nen.

img_4411

Ël Canton dij Formagg

Bërlicabarbis

… e tante àutre ansigne scrite “pì da-bin ch’as peul” ch’i conòss nen o ch’im ricòrd nen ma a-i son, òh s’a-i son!

Taggato:
Ott 05


img_4375

img_4376
“Il friulano è una lingua con diciotto dialetti” (Pier Paolo Pasolini cità da Marco Paolini)

Ël piemontèis […] a venta scrivlo, òh già, e pì da-bin ch’as peul,
a scòla dl’arsigneul, un reul d’an pare an fieul,
dissionari a la man.
Barba Tòni (Antonio Bodrero), Ël Pì-a-mont-tèis

Set 28

1. lë scrit a l’é bel, e im rend cont che për mi na ròba a l’é vera s’a l’é scrita. me mond a l’é fàit ëd paròle scrite – travaj, blògh, articoj e via fòrt. e con Bobbio quand ch’i vegh bele un bijet dël tram për tèra am ven da cheujlo për leslo.
e peui i l’hai fàit diverse tradussion ultimament, dzora ‘d tut da Lavorare stanca (për cola veja idèja, che chi a sa s’a mnirà mai realtà, ëd publichene la version completa an piemontèis – e alora a l’é un pòch come portesse anans con ël travaj), e peui Lee Masters, Buzzati.

2. però d’àutra part im rend cont che na lenga come la nòsta a esist s’a l’é parlà. përchè la lenga scrita a peul esse un balin, ma la lenga parlà a l’é la realtà. la lenga viva.

3. e alora ancheuj i son torna sì a dì la mia. ma gnanca a dì la mia: pitòst a parlé ‘d gnente, mach a parlé un pòch an piemontèis, për sente ‘l son ëd na lenga. ancheuj i ston nen disend gnente, ma sente ‘l son ëd na lenga a veul dì che na lenga a esist.

Ago 10

I son andàit ant l’òrt, stamatin – a j’era tanti di ch’i j’andasìa pì nen –, e i l’hai truvalo (com ch’a j’era lògich spetesse) pien d’erba. A l’é smijame na metàfora ciàira ‘d nòsta lenga: a l’abandon, solitaria, dësmentià.

I l’hai pensà che lòn ch’i peuss fé a l’é pì o meno gaveje un pòch d’erba, felo mnì un pòch pì bel. E se la ròba a mnirà nen passiensa, i l’hai nen la bachëtta màgica.

Desse da fé – fòra ‘d metàfora: parlelo, parlelo pì che d’àut; e peui scotelo e leslo, miraco scrivlo ‘dcò, minca tant, mincadun com ch’a l’é bon – a l’é lòn ch’i pudoma fé. Ëd pì ancheuj i pudoma nen pretende: sòld a-i na j’é nen, l’interesse për costa lenga a l’é pòch. A l’é parèj. Ma noi i pudoma l’istess desse da fé.

Nicola Duberti, pr’esempi, a l’ha butà ambelessì le dispense preparà për ël prim Laboratòri ‘d piemontèis ch’a l’ha tnù st’ann a l’università ‘d Turin.

Ròbe cite, as capiss. Ma chiel a l’é un ch’as dà da fé. Desse da fé.

Taggato:
Giu 08

IMG_1457

A l’han fame n’oservassion.
Costa a l’é mia rispòsta.

Taggato:
Mag 25

temp
Ancheuj i parloma ‘d na ròba anciarmanta e particolar për ël piemontèis: na conferensa ansima a la geocronologìa e a la paleontologìa.

Prima domanda: còs diav son-le coste ròbe sì?

La geocronologìa a l’é la siensa ch’a l’ha ël but ëd determiné l’età e ël dësvlopesse dj’event geològich arlongh ël temp ant la stòria dla Tèra. La paleontologìa a l’é un pòch pì belfé a savèj: a l’é lë studi dj’erbo e dle bestie vivù an sla Tèra an époche lontan-e, fàit a travers dij fòssij.

E bin, ën tut sòn a parlerà – an piemontèis – ël chimich Giovanni Sacchero a Montàud (Montaldo Torinese), saba 4 giugn a 9 ore ‘d sèira a la Polisportiva an via Marentin 3. Ambelessì a-i é la locandin-a dl’event, e costa a l’é la pàgina Facebook dl’associassion ch’a cura la seirà.

A dis Giovanni:

Ij tema tratà a parto da la formassion geològica dle nòstre colin-e e a van anans con le carte geològiche e ij fòssij, comprèis ij “fòssij vivent”, visadì bòje e erbo rest d’époche geològiche lontan-e, quand che ‘l clima dël nòstr teritòri a j’era tropical…

Mi i giontrai mach na nòta përsonal: i l’hai conossù Giovanni Sacchero për cas a la Ca dë Studi Piemontèis, mersì a Albina Malerba ch’a l’ha presentane (i j’ero tuti e doi lì a ritiré ël REP, mincadun con soe masnà).

(E adess i lo dijo tangensialment ma peui i na farai na presentassion “ufissial”: ant l’istessa ocasion, pròpi an col moment e ant l’istessa stansia, i l’hai conossù ij vin ëd Franco Costa, che a sponsorisava l’ancontr. Mie cite a l’ha apressià an particolar l’Uve’s, a mi a l’é piasume ‘l grignolin: a la finitiva i son diventà, e con piasì, client. E donca: ël marketing dël piemontèis a l’ha un sens nen mach d’afession, ma ‘dcò econòmich.)

Ma ‘d tut sòn i parlerai an manera pì specìfica n’àutra vira. Adess i veuj mach dì che costa conferensa a sarà sensa dùbit interessanta, e che i sper che tante përson-e a veujo partissipeje.

Taggato:
Mag 18

I son an camin a lese j’euvre rivà për cost concors, e i veuj fé quàich considerassion.

Prima ròba: i son pì o meno a metà dla letura, donca a l’é un giudissi parsial.

Sconda considerassion: le poesìe a son tante, ma com a l’é lògich spetesse ël livel mojen a l’é nen àut. Costa a l’é nen n’osservassion gropà an manera s-ciassa al piemontèis, ma a val për lë scrive an general. É, përchè a val – e come! – lòn ch’a scrivìa Felix Dahn (ëdcò conossù con lë pseudònim ëd Ludwig Sophus):

Scrivere un libro è facile
occorrono soltanto
una penna, l’inchiostro e la carta
la quale con pazienza subisce
qualunque sopruso.
Stampare libri
è già più difficile
perchè spesso il genio s’esprime
con illeggibile calligrafia.
Leggere libri
è ancora più difficile
a causa della minaccia del sonno.
Ma vendere un libro
è il compito più arduo
al quale un essere umano
possa dedicarsi.

Ters pensé: sorprendentement (ma a l’é na bela sorprèisa), j’euvre dla sconda session (pròsa a tema liber) a son nen mach tante, ma a son scrite tute o quasi tute an bel piemontèis (còsa che un a podrìa anche nen spetesse). Ma, ëd pì: a-i na j é dontré ch’a son ëd vere euvre literarie, ëd bele conte che, dòp a la premiassion e s’i l’avrai ël permess dj’autor, am piasrìa buté sì dzora.

An conclusion: come sempe le ròbe dël piemontèis a son cite e a j’anteresso a pòchi, ma a fà piasì trové dij bej ëscrit an piemontèis. Un “brav!” ai partissipant, i-j na parleroma ancora.

Taggato:
Gen 20


Lùn-es i son stàit a l’Unitre ëd Biansé për la sconda (e ùltima, almanch për st’ann) ciaciarada an sël piemontèis. Na bela acoliensa anche stavòlta, a l’ha fame piasì.

I l’oma fàit quàich esempi ‘d grafìa, e dit che për amprende a scrive ‘l piemontèis al 90% a-i van des minute e nen des agn. Già, përchè noiàutri parlant piemontèis la lenga i la conossoma già, an basta savèj – për ancaminé – che fondamentalment ij segn diferent a son ses:
ò – o
u – eu
ë
n-

I l’oma scrivù quaicosëtta ant ël dialèt dël pòst dovrand le régole dël piemontèis.

I l’oma parlà ëd lìber, d’arviste e d’associassion. Ambelessì a-i é la dispensa.

I ‘oma scotà doe magnifiche poesìe ‘d Domini Badalin lesùe dal poeta, Mé mari e In paisan.

I l’oma finì la ciaciarada con na poesìa difìcila e sempia a l’istess temp, da lese con ël cheur ancor prima che con la ment, Ël Pì-a-mont-tèis, ëd Barba Tòni, làuda d’amor a nòsta lenga mare – o mèj, a nòsta lenga pare. N’ancontr ëd lenghe, latin e provensal, piemontèis, fransèis e italian ch’as mës-cio tute ansema, ch’as fondo, lenghe seure.

Na ròba cita, as capiss. Ma a venta ch’i ringrassia ancor na vira cole brave përson-e për avèj avù la passiensa dë scoteme.

preload preload preload
© 2017 Gianni Davico  Licenza Creative Commons