Tag: lenga viva

La ciaciarada d’ancheuj a pija l’andi da na cita discussion ëd quàich sman-a fà an sla lista piemontviv, anté ch’i parlavo dle manere ‘d deje n’andi a la letura an piemontèis.

A-i é un problema general e nen superabil: a l’é nen tant ël fàit che ij piemontèis a sio nen anteressà al piemontèis, a l’é pitòst che noiàutri piemontèis i soma nen lese ‘l piemontèis nì i l’oma anvìa o damanca ‘d felo.

Pr’esempi, chi ch’a riva sla pàgina Bogianen a l’é pì antrigà da la la fòto dla bagna càuda che nen da j’artìcoj. O la paròla dla nòna a l’é pì significativa che un lìber. E son i lo capiss: lese a costa fatiga.

Francament, përchè un piemontèis a dovrìa lese an piemontèis? Mi i but ambelessì minca merco dël mond un tòch, ma ij letor a son pòchi. Nì a podrìa esse diversament. Dijoma ch’i lo fass për mi, an sla carzà ‘d Clivio (“Mia part i l’hai fala, ij mè cit a parlo piemontèis e fin ch’i vivo i l’avrai da parleje piemontèis a quaidun”); ma i pudrìa pianté lì ancheuj e gnun (o bin, bin pòchi) as n’ancorserìa.

[…] continua a leggere »

Click here for the English version
Click aquí para la versión española
Clic aquí per la versió catalana

Merco dl’àuta sman-a Nicolás, n’uruguaiàn ch’a viv në Spagna (e a l’é pen-a ‘l cas d’arcordé le liure an tra ‘l Piemont e l’America d’o Sur), a l’ha scrivume na mail për sërché d’arzorse parlà a rësguard dij dialèt dl’àuta langa.

Com ch’i disìa antlora, i but ambelessì quàich arzorsa ch’a podrìa giuté soa arserca. A segue a-i é la mia tradussion an inglèis e peui cola ‘d Nicolás an spagneul e catalan. (A l’é ofrisse chiel, sugerend ch’a sarìa stàit n’artìcol a vantagi ‘d chi ch’a peul vurèj conòsse ‘d pì ëd nòsta lenga ma miraco a conòss nen l’inglèis. L’arzultà a l’é col ch’i podrìo ciamé un “meta-pòst” – o na “proto-Wikipedia piemontèisa”, visadì n’artìcol anté che ‘l destinatari a l’é ëdcò lë scrivent.)

Ël prim sugeriment ch’a l’é mnume an ment a l’é cost: la testimoniansa ‘d Rick Henry ant l’amprende le basi ‘d nòsta […] continua a leggere »

L’àutra sman-a i parlava d’un mé problema a rësguard dël piemontèis: la diferensa tra lë scrit (grafìa Brandé) e ‘l parlà (chierèis, dialèt che tra l’àutr a l’ha ‘d caraterìstiche bon ben anteressante – prima o peui a ventrà scrivne la gramàtica), e la distonìa che sòn a pòrta.

L’artìcol a l’ha portà tanti coment, e për sòn i veuj ringrassié ij tanti amis ch’a l’han vorsù dì la soa: përchè avèj sentù d’idèje diferente a l’é servime a capì un pòch mej mé rapòrt con mia lenga.

L’opinion dominanta, a më smija ‘d capì, a l’é cola che col che mi i përcepiss come un problema a l’é nen un ver problema, ant ël sens ch’a l’é normal për tanti scrive ant na manera e parlé an manera diferenta (Riccardo a l’ha fàit dj’esempi për toscan e sud-tirolèis, Pep për ël catalan, Lissànder për ël dialet ëd Moncravel rispet al piemontèis).

D’àutra part i peuss nen pretende che le doe ròbe a ven-o a esse l’istesse (i dovrìa esse na e chërsù a Carmagnòla o a Pinareul!), e a la finitiva lòn ch’a capita a l’é natural. Da na mira, an efet, am ven natural scrive dovrand la […] continua a leggere »

La ciaciarada d’ancheuj a l’é dzortut l’arconossiment d’un problema lenghìstich ch’i l’hai da tanti agn e ch’i son mai riessù a arzolve (miraco na solussion a esist nen, ma i vëdroma).

Ël problema a l’é la diferensa ch’a passa tra ‘l piemontèis dla koiné (col ch’as treuva an sël dissionari ‘d Milo Bré, i podrìo dì semplificand) e ‘l piemontèis che mi i son chërsù sentend e parland, visadì ël chierèis ant ël mé cas.

E, për dine un-a, an chierèis a esist nen l’artìcol “le”: a-i son nen le colin-e, a-i son ël colin-i e fin-a ij colin-i.

Come riesse a buté ansema an armonìa ‘l piemontèis literari e ‘l piemontèis fàit ëd tèra e ‘d vita ‘d mincadì? O, për dila an manera diferenta e slarghé un pòch la question, come avziné al piemontèis scrit ij tanti parlant piemontèis che a së sbaruvo dle régole?

La rispòsta ch’i son dame – da tanti agn – a l’é dë scrive an piemontèis “clàssich” (Bré), përchè sòn a veul dì parleje a tuta la gent dël Piemont; ma mé parlé (come col ëd quasi tuti ij piemontèis) a l’é diferent, e donca a ven a creesse na distonìa. Distonìa che […] continua a leggere »

Quàich mèis Giovanni Tesio a l’ha scrivù un tòch anté ch’a ricòrda na considerassion fàita da Lorenzo Mondo an sò ùltim lìber a rësguard ëd Cesare Pavese.

(Pavese e Mondo a son gropà a fil dobi, për mi, përchè chiel a l’ha giutame tant butandme a disposission j’archivi dla Stampa për mie arserche për la tesi – i l’avìa parlane ambelessì.)

Bin, Mondo a parla d’Arcadia, un racont dël 1929 ëd Pavese ch’as treuva an cost lìber.

I l’hai finalment lesù torna (dòp a tanti, tanti agn) col racont, concentrandme an particolar an sël piemontèis. E i veuj fé doe considerassion.

La prima a l’é an sla grafìa: a l’é vèj che Pavese a dòvra la o con ël caplèt e la n faucal a l’ha la tilde come në spagneul, ma i soma prima dl’arforma grafica ëd Pacòt-Viglongo; e an tute le manere la grafìa a l’é ordinà e precisa, bele ch’am risulta nen che chiel a considerèissa nòsta lenga na lenga. (Ma na dissertassion ansima al piemontèis ëd Pavese a resta […] continua a leggere »

Ancheuj i veuj parte da na discussion ëd costa dumìnica ansima al grup Noi i parloma piemontèis, ch’a l’ha dame manera ‘d riflete mej ansima al concet ëd piemontèis. Tut a l’é partì da n’oservassion ëd Genio Grassian, che tra l’àutr a scrivìa:

A fà pròpi tristëssa ‘d sente che për quajdun scrive an piemontèis a l’é na drolaria, o quaicòs da fesse mach për rije… A l’é nen tant colpa soa, a l’é vera, ma a l’han mai sentù ch’a-i é na leteratura piemontèisa da sécoj e ch’a-i é na manera ‘d scrive coma ch’as dev second në standard bin establì.

Mi i disìa:

Për mi ‘l piemontèis a l’é la lenga dël cheur, l’italian la lenga dla comunicassion “normal” e l’inglèis la lenga dël travaj – e mincadun-a a rend mia vita mental pi rica e pi pien-a.

E Bepe Sané (Dragonòt) a l’ha scrivù:

Scusme Gianni, ma mi i son pa d’acòrdi. Riduve ‘l piemontèis a “lenga dël cheur” (com ch’a l’han fait dij piemontesista dël passà e com ch’a l’ha […] continua a leggere »