Nov 07

Lissànder Motin, da tant temp n’amis ëd cost blògh (për savejne ‘d pì as peul andesse ambelessì e ambelessì), a l’ha fàit na bela esperiensa ‘d travaj an Mosambich. I l’hai ciamaje – e i lo ringrassio për avèjlo fàit – ëd contela ambelessì.

Enter Lissànder.

I veui ancaminé a conteve ëd sa mia cita esperiensa ëd travaj an partend da la viage ch’i l’hai fàit për andé al largh dla còsta dël Mosambich. E si, përquè pròpi ant ël mar dël Mosambich l’eni a l’ha na concession esplorativa anté ch’a l’ha trovà un-a dle pì gròsse arzervere ëd tuta soa stòria.

I son partì da la sede ëd San Donà Milanèis un merco dòp-mes-di e da Linate l’avion për Paris (aeropòrt Charles De Gaulle). Da Paris na traversà dl’Africa durà des ore e mesa (tuta la neuit) a l’ha portame fin-a a l’aeropòrt ëd Johannesburg. A des ore la matin aterage e giornà “lìbera” an obergi davsin a l’aeropòrt dla sità sudafrican-a. A Johannesburg a-i é vàire përson-e ëd “platura bianca” che antra ëd lor a parlo l’afrikaans antërment i “nèiro” a parlo ëd lenghe genite african-e.

A l’avìo racomandasse ëd nen aceté smon ëd gire turìstiche da përson-e nen conossùe, còsa ch’i l’hai osservà e parèj i son armanì tut ël di an obergi a virolé. Dël neuit a doi bòt i l’hai alveme për andé pijè ël rioplan ch’a l’avrìa amname ant ël nòrd dël Mosambich, scasi al confin con la Tansania, dòp un vol ëd tre ore e mesa.

Rivà ant l’aeropòrt (cit cit) pì da riva a destinassion, ch’as treuva ant la sitadin-a/vilage ëd Pemba, dòp ij contròj dël passapòrt, con l’elicòter a l’han amnane a sessanta chilòmeter da la còsta ant ël mar ans la nav perforatris Saipem 10k (10k a significa ch’a peul travajé con profondità d’eva fin-a a 10.000 pé, ch’a corispondo a apopré a 3.000 méter).

Mè mësté a l’é stàit col dë fé da colegament tra ël personal a bòrd e mè cap ufissi, oltra col ëd fé esperiensa. La preuva an oget a l’avìa coma but col ëd cheuje dl’idròcarbur prodòt (scasi completament gas metan) e oten-e d’anformassion sle caraterìstiche dl’arzevera.

An sla nav a-i ero (e a-i son) an sle vintesinch nassionalità diferente për un total ëd sentestanta travajeur.

Lòn ch’i l’hai da armarché a l’é la tecnologìa ampossanta an tren për performé dj’euvre dël géner.

Dòp un tërdes di i son tornà sla tèra an Mosambich andova ch’i l’hai podù beiché la përfonda povertà dla popolassion. L’arzigh a l’é che con l’ariv dij dané dël metan a-i riva ëdcò corussion e violensa, còsa ch’a l’ha za capitaie an Nigeria.

An Mosambich, ex colònia portoghèisa, la lenga ufissiala a l’é ël portoghèis, ma la popolassion – manco mal i dis mi – a parla soe lenghe ancestraj african-e.

Què giontaie a ës curt curt rapòrt ëd mia esperiensa ëd travaj african-a… i sper ch’i l’avrai d’àutre ocasion d’amprende e che mincadun a sia fier ëd soe orìgin për marcé pì sigur ant ël present e ant l’avnì, ch’a val a dì coma a l’ha scrit ël gran Edord Ignassi Calv: «Ognidun ant sò vilagi dev avèj la gelosìa dë spieghesse ‘nt sò linguagi».

Cerea a tùit!

Lissànder

Taggato:
Ago 29

VLUU L110  / Samsung L110

VLUU L110 / Samsung L110


La Còrsica, për mi, a l’ha tante face.

Prima ‘d tut a l’é un leu bon ben specìfich, un cit vilagi che a sara a nòrd ël golf dël Valinco, visadì Porto Pollo, leu ‘d serenità e pas e partense e artorn. La prima imagine ch’am ven an ment an qualsissìa moment arlongh l’an s’i sar j’euj e i pens a la Còrsica a l’é la stra pien-a ‘d sol ëd col paisòt.

Peui a l’ha la facia dla mùsica, ij Muvrini, jë Svegliu d’Isula, ij Mantini, ij Tavagna (an gnun ordin particolar) e tuti coj ch’a l’han argalane quàich moment d’alegrìa e ‘d sentiment.

Peui a l’ha la facia dla lenga, na lenga ch’a l’é stratificà e motobin anteressanta: da sì a son passaje tanti pòpoj, e mincadun a l’ha lassà quaicòs ant la lenga. Già mach la geografìa lenghìstica dla Còrsica a ciamerìa na vita antera dë studi e dëscoverte.

Peui a l’é silensi e montagne. Già, miraco da fòra as pensa a costa tèra come a na vacansa con quaicòs d’esòtich, na specie ‘d Polinesia mach un pòch pì davsin-a ma la realità a l’é bin diferenta: la Còrsica a l’é na tèra disabità, na montagna an mes al mar, na tèra che na vira conossùa it peule pì nen fé finta ch’a esista nen.

Cost, an pòche paròle, a l’é mé mal ëd Còrsica, na maladìa ch’am fà tant piasì avèj.

Taggato:
Ago 15


A-i é na sman-a sola an tut l’ann – costa – anté che ‘l pais che adess a l’é mé scond a l’anàgrafe ma prim ant ël cheur, e che a vnirà prim ëdcò a l’anàgrafe na vira che ij dover anvers pare, mare e cite a sio finì, a s’anima ant na manera che, da fòra, it dirìe nen possìbila.

Costa a l’é la sman-a dla festa dl’Assunta.

Lùn-es matin i son passà arlongh a la stra principal – l’ùnica stra, an pràtica – e a j’era na bociòfila ùnica. I l’hai contà 28 piste da petanque, tuti ij giogador an mes a la stra. Bel.

Stamatin i son torna passà da lì, a j’era l’aria ciàira, lìimpida e luminosa dle matin dij di ‘d festa.

An cost mèis coste montagne a son tuta na festa. Ròbe sempie, për carità, ma ròbe come coste a fan un pais, na comunità, un present.

Taggato:
Ago 01

Chiel a l’ha 86 agn, chila – giovinòta – 77.

A son ij guardian dl’àuta Piata (Piatta Soprana). (I l’hai parlane ambelessì.) E a më smijo na metàfora dël piemontèis: na «përson-a» pasia, tranquila, miraco rassegnà.

E am ven an ment Quasimodo, che s’a fussa stàit piemontèis a l’avrìa dit (ambelelà a j’era la mama, ma ‘l sentiment ch’it peule avèj për toa mama veja e lontan-a a l’é nen tant diferent da lòn ch’it peule pensé dël piemontèis o ‘d coj doj vejòto – tout se tient, a la finitiva):

Mater dulcissima, adess a-i ven la nebia,
ël Navij a sbat confus an sle dighe,
j’erbo as ampinisso d’eva e a bruso ëd fiòca;
mi i son nen trist ambelessì al Nòrd: i son nen
an pas con mi, ma i speto nen
ël përdon ëd gnun, tanti am deuvo larme
da òmo a òmo. I sai ch’i të sta nen bin, ch’it vive
come tute le mame dij poeta, pòvra
e giusta ant la mzura dl’amor
për ij fieuj lontan. Ancheuj i son mi
ch’i të scrivo”. – Finalment, it dirai, doe paròle
da col fieul ch’a l’é scapà ‘d neuit con na mantlin-a curta
e quàich vers an sacòcia. Pòr fieul, tròp brav e pòch svicc,
un di o l’àut a lo masseran da quàich part. –
“Già, i m’arcòrd, a l’é stàit da col ëscal gris
ëd treno lent che a portavo màndole e përtugaj,
a lë sboch dl’Imera, la rivera pien-a ‘d berte,
ëd sal, d’eucalipt. Ma adess it ringrassio,
son i veuj dite, dl’ironìa ch’it l’has butà
an sij me làver, pasia come la toa.
Col soris a l’ha salvame da ‘d pior e da ‘d dolor.
E a-i na fà nen se adess i l’hai quai larma për ti,
për tuti còj che come ti a speto,
e a san nen còs. Ah, mòrt gentila,
toca nen la mostra an cusin-a che a bat an sla muraja:
tut ël me temp masnà a l’é passà an slë smalt
dël sò quadrant, ansima a cole fior piturà;
toca nen le man e ‘l cheur dij vej.
Ma fòrse quaidun a rispond? Ò mòrt ëd pietà,
mòrt ëd pudor. Adìo, cara, adìo, me dulcissima mater”.

Taggato:
Nov 24


Quand ch’i dijoma New York i l’oma an ment Manhattan, ël sìmbol ëd na sità ch’a l’ha milanta milion d’abitant e a l’é për tuti frenesìa, velocità, travaj, avnì, squasi un quàder futurista. Bin, a-i é n’ìsola ch’a fà part ëd Manhattan, n’ìsola andrinta a l’ìsola, ansi a l’ìsola për ecelensa, che a l’ha na pas ch’it imaginrìe mai s’it ses mai ëstaje: Roosevelt Island.

Già, përchè Roosevelt Island a l’é a tre – é, tre – minute da Manhattan (as riva con la teleférica an traversand l’East River o – un pòch pì prosaicament – con la metropolitan-a), ma a l’é squasi completament sensa tràfich. A jë stan neuvmila përson-e, e a marcé për soe stra a smija d’esse ant na sitadin-a suburban-a tìpica dla Merica, nen ant un pòst da anté che le viste ansima Midtown a son magara un pòch da cartolin-a, ma pura sempe ëd cole ch’it dësmentie pì nen.

Cost’ìsola, conossùa na vira come Blackwell’s Island, dal nòm dla famija ëd paisan ch’a-i vivìa, a l’é stàita catà da la comun-a ëd New York dël 1828 për costrùe diversi ospidaj pùblich e na clinica psichiàtrica. Na trantesinghen-a d’agn fà lë stat ëd New York a l’ha costruì dj’alògg për desmila përson-e longh Main Street, che praticament a l’é l’ùnica stra. Ancheuj a l’é un pòst përfet për picniché, për na spassëgiada o për un gir an biciclëtta, magara fin-a al faro a mesdì. A-i é na calma ch’a frapa, prové për chërde.

A l’é nen propriament na destinassion turìstica, tant che an tante guide a l’é pòch pì che n’incident, ma për chi a l’ha an programa na visita a Manhattan a val la pen-a consideré ëd feje na gira: l’arzigh a l’é col ëd resté sensa fià.

Taggato:
preload preload preload
© 2021 Gianni Davico  Licenza Creative Commons