… sensa savèj balé con mia cita cita, ant l’aria na canson dij Tre Martelli, e i l’hai pensà che a la fin ël piemontèis për mi a l’é sòn, un moment ëd pas e serenità e alegrìa con mia cita, mach sòn.
Tag: masnà
Ier sèira i balava…
Unstoppable me!
[un cit tòch gavà da Unstoppable Me! 10 Ways to Soar Through Life – tradussion mia]
Binvnù a lë sconossù
Ël cambiament a l’é na bela ròba:
a càpita tuti ij di,
e s’it amprende sòn da cit
at giuterà bon ben arlongh la vita.
Minca di a l’é diferent
dal di prima,
e quàich vira at fà por
deurbe na pòrta neuva.
Ma s’it l’has nen tëmma dël cambiament
e – al contrari – it lo ambrasse,
la vita a sarà n’aventura
e it voghrai nen ël moment ch’a-i na càpita n’àutra.
—
I l’hai sempe passà l’istà con ël mé amis pì car, Shay. Ma st’ann mé mama a l’ha mandame al camp – e i dovìa deurme fòra. A më smijava tant lontan!
I l’hai butame a pioré e i l’hai crijà: “I conosserai gnun!”
Ma papà a l’ha dit: “Preuva, it dësmorerai da mat!”
E it sa còs? A l’avìa razon: a l’é […] continua a leggere »
Bilenghism
Ancheuj i segnal un pàira ‘d sit an italian ch’a peulo serve a coj (pòchi) pare e mare ch’a vorrìo parleje a le masnà an lenga regional, ma a l’han pao che peui a amprendo nen bin l’italian (stòria veja, e a-i na fà nen se la lenghìstica a l’ha dimostrà ch’a l’é, aponto, na stòria: a l’é vera ant la percession comun e donca a venta pijela an sël serio).
(Ël discors a podrìa esse bon ben longh, ma im limit a fé la segnalassion sensa coment.)
Ël prim a l’é bilinguismo.regionale, ch’a spiega an pòche paròle ciàire la question e – dzora ‘d tut – an giuta a capì quaidun an tra ij mit fàuss che, an Italia dzora ‘d tut, a sircondo la lenga.
Lë scond a l’é Bilingue per Gioco, che bele ch’a dòvra cola bruta parola, “dialetto”, a l’ha tante anformassion e pont ëd vista an sl’argoment.
Ij cit e la mùsica
I vorrìa fé quàich considerassion an sij mojen ch’a l’han le masnà për avsinesse a nòsta lenga (o almanch nen slontanessne tròp), an partend da cost video dl’amis Gioanin Ross, girà quàich di fà a la festa dël Sol ëd j’Alp.
Già, La crava ch’a l’ha rotme ‘l bot e La monfrin-a a fan part ëd nòste rèis, ëd nòsta stòria e ‘d nòsta coltura – e son a l’é nen dipendent da lòn ch’an capiterà, da lòn ch’i saroma o da lòn ch’i penseroma.
Mago Prezzemolo e Enzo Vacca, ant tra j’àutri, an fan capì come la mùsica a sia na còla bela e vajanta an tra le generassion, quaicòs ch’a gropa giovo e vej.
Ël piemontèis a meuir, a smija. E bin, vardand coste masnà a smija nen.
Antoine de Saint-Exupery, Ël cit prinsi
Ancheuj i lesoma doi tòch gavà dal Cit prinsi, ant la bela tradussion ëd Gianluca Perrini.
—
La volp a l’é stàita ciuto e a l’ha beicà pr’un péss ël cit prinsi:
«Për piasì… domest-me», a l’ha dit.
«Volonté», a l’ha rëspondù ‘l cit prinsi, «tutun i l’hai pa vàire temp. I devo trové d’amis, e i l’hai tante ròbe da conòsse».
«Un a conòss mach le còse ch’a domestia», a l’ha dit la volp. «J’òmo a l’han pa pi ‘l temp ëd conòsse. A cato da j’arvendior le ròbe già fàite. Ma dagià ch’a-i é gnun arvendior d’amis, j’òmo a l’han pi gnun amis. Se ti ‘t veule avèj n’amis, domest-me!»
«Lòn ch’a venta fé?» a l’ha ciamà ‘l cit prinsi.
«A venta avèj motobin ëd passiensa», a l’ha rëspondù la volp. « A l’ancamin ti ‘t setras na frisa dëscòst da mi, parèj, ant l’erba. Mi ‘t vardrai con la coa dj’euj e ti ‘t diras pa nèn. Le paròle a fan nasse ‘d malintèise. Ma minca ‘n di it podras ëstete ‘n cicinin pi davzin…»
Ël […] continua a leggere »
Ël piemontèis ch’a fà babòja da dré dl’uss
L’àutra sman-a i l’hai portà mia cita cita, singh agn e un tòch, për la prima vira da n’amisa – nò, probabilment a l’é pì davzin al vèj dì che chila a l’ha portame mi –, e an cola ca a j’ero ‘dcò papà e mama ‘d cola gnera.
A na bela mira la mama am sent parlé an piemontèis a Michela, e da lì ‘l discors a robata an manera natural an sël piemontèis. E un-a për un-a a ven-o fòra tante ròbe: pr’esempi che ‘l papà a parla piemontèis (e antlora i ancaminoma a dovré an tra ‘d noi costa lenga, naturalment con na bela dòse ‘d san-a gena piemontèisa), pr’esempi che un CD ch’a scoto sovens e volenté a l’é col dl’amis comun Domenico Torta. Pr’esempi.
Ansoma na lenga a l’é n’afé complicà përchè as trata dl’identità ‘d na përson-a, a s’arziga dë sconfiné ant la polìtica e via fòrt. Ma na lenga a l’é ‘dcò – e ant l’istessa manera – na ròba sempia come na canson […] continua a leggere »
Edmondo De Amicis, Cheur – Cuore
Ël piasì ‘d lese an piemontèis ai nòsti fieuj a chërs ancheuj, përchè Michel dij Bonavé a l’ha cudì l’edission an piemontèis ëd Cuore, d’Edmondo De Amicis, un lìber ch’a l’ha nen damanca ‘d tante presentassion, për l’editris Il Punto. La tradussion a l’é ‘d Gioanin Magnani.
Come tanti gioiej a costa pòch – neuv euro.
Michel a l’ha avù la bontà ‘d mandeme la Prefassion. Ambelessì a segue a-i son ij tòch scond mi pì significativ.
E për tuti l’invit a l’é un sol: caté cost lìber, lesijlo a vòstre masnà. «Mej che la revalenta», për dila con barba Tòni.
—
As ven semper a trovesse a parlé ’d lòn ch’a l’ha contane Enrico, an famija mach Rico, a propòsit ëd col ann dë scòla, dantorn al 1884, e a rasoné su tute cole figure ’d magìster e magistre, dë scolé e ’d soe famije che a dan forma a ’n bel quàder ëd vita turinèisa dòp vintesinch ani da l’unità. I l’hai dit ch’as trata ’d vita […] continua a leggere »
La produssion literaria për masnà
Riccardo Camerlo, Borichèt për j’amis, a l’é un pare ‘d famija ch’a sërca ëd tiré su soe masnà mej ch’a peul e ‘me ch’a peul. An efet an si tre agn, a dis, “a l’é stàita mia atività prinsipal…”
I l’avìa ciamaje dë scrive quaicòs për cost ëscartari. Ambelessì soe riflession ansima a un tema ch’i l’oma car tuti i doi, lese an piemontèis a le masnà.
(Con un gròss mersì. Bon ben gròss: a conta ‘d ròbe ch’a servo a tuti ij pare e le mare ch’a veulo lese an piemontèis ai cit e a san nen da anté ancaminé.)
—
La produssion literaria për masnà a l’é motobin varià. A ancamin-a con ij lìber an goma, che ël nadin a deuvra për fé ël bagn e ch’a l’han an minca pàgina mach na plancia e na paròla con ël nòm ëd l’oget figurà, a séghita con le conte curte che maman o papà a-j leso an ëtnisendlo an fàuda la sèira prima d’andé a deurme, e a va anans fin-a a le stòrie […] continua a leggere »
Arsorse për la lenga piemontèisa
I segnal cost sit dl’amis Riccardo “Borichèt”, na përson-a ‘d cheur ch’a l’ha a cheur soa lenga. Riccardo a l’ha butà a disposission ëd tuti an col ëspassi, “a gràtis, dël material ch’a peul ven-e a taj për mostré la lenga piemontèisa e spantiene soa conossensa, dzortut për le masnà”.
Dzortut për le masnà. Sòn a l’è fondamental.
Na cita ròba, as capiss. (Come tute le ròbe piemontèise.) Ma për ancaminé a va bin.
E già ch’i-i soma, i dirai ancora che sempe Riccardo a l’avia virà an piemontèis L’homme qui plantait des arbres ëd Jean Giono, ch’as peul truvesse ambelessì.
Ròbe cite, për ij cit cit e për ij cit grand. Ròbe piemontèise.
Marta e mi
Marta a l’ha ondes agn, a l’é na compagna ‘d mia cita granda. Na fijëttin-a studiosa, curiosa, alegra. Quand ch’a l’é stàita un pàira ‘d dì con noi a la Piata a l’é vnume natural parleje an piemontèis: përchè a la Piata la lenga dominanta a l’é ‘l piemontèis, përchè ambelelà daspërtut a-i é ‘l piemontèis, përchè a më smijava na ròba simpàtica.
E chila a l’ha acetà la sfida: a l’ha ancaminà a rëspondme an piemontèis. Prima con n’ociada, peui con na paròla genà, peui con doe, peui con na frase antrega. A l’ha fàit col che an lenghìstica as ciama ël déclic, con ël soris e la semplicità dij sò ondes agn.
Già, costa a l’é na ròba cita. A muderà nen ël cors dla stòria ‘d nòsta lenga, ma am fà piasì ch’a sia parèj. Che la curiosità ‘d na fijëttin-a a slonga bele mach ëd na minuta la vita ‘d na lenga, ëd na coltura, ëd na tradission. Përchè ti e mi i soma nen mach ti e mi, i soma tut l’erbo ‘d famija, për dila con Tavo Burat:
Pare e Mare
quat grand,
eut ëpceron…
ij vej a son
milanta
cobia
continua a leggere »