Da giovo i l’avìa d’ale fòrte e mai strache,
ma i conossìa nen le montagne.
Da vej i l’hai conossù le montagne
ma le mie ale greve a podìo nen segue la mia vista.
Ël genio a l’é saviëssa e gioventura.
(Tòch gavà da la Spoon River Anthology d’Edgar Lee Masters. La tradussion a l’é mia, ël lìber complet a l’é ambelessì. D’àutre mie tradussion ëd poesìe d’Edgar Lee Masters a son ambelessì e ambelessì.)
A fà pì che n’ann, René Agagliate a l’avìa virà an piemontèis ël prim capìtol d’un lìber ëd Federico Bellucci (Gli ingegneri non vivono, funzionano). Bin, adess lë scond e ùltim capìtol a l’é pront, e as treuva ambelessì.
La prima part a l’é ambelessì.
Na sitassion gavà dal colòqui:
Da na part a s’ancamin-a con “Come ch’a l’é ch’a l’ha sernù pròpi la Jenningsen Technology?”, da l’àutra part as pensa: “Përchè, antra tute le litre ch’i l’hai mandà a la bon-a ventura, voiàutri i seve j’ùnich torolo ch’a l’abio rëspondume”; ma, al contrari, as dis: “I-j dirai, travajé ant ël camp ëd le brossatris a l’é sempe stàit mè seugn ël pì creus”.
Na letura lesta e amusanta për quàich minuta d’alegrìa.
Ambelessì ël cel la fiòca
l’aqua la nebia
ij cop ij borgh
a l’han mach dij gris
celest òr ti it sërcave
ël ross ël giàun ël verd ël bleu
dla gòj dël magon dij cit –
ant un canton ël cit a gieuga da sol
a canta da sol a piora da sol lasselo sté –
për artrovèje it l’has bandonà costa gargarìa l’aria
ëd toa ca it ses fate emigrant artigian
ëd tassej pur
finìa l’euvra it ses tornà a ca
it ringrassioma
arpòsa an pas.
Attilio Bertolucci, Per A.A. Soldati pittore in Parma, an La capanna indiana, Milan, Garzanti, 1973.
Vintesingh agn fà, quand ch’i l’avìa 19 agn, i son diventà un giugador ëd gòlf professionista. I pens che, se i anfilèissa ij dàit coret ant un ëd coj modern “sërvej eletrònich”, costa màchina a farìa un pàira ‘d calcoj e pòch dòp am anformerìa ‘d vàire senten-e ‘d mijé ëd colp i l’hai tirà an camp pràtica, vàire i l’hai tirane ant le gare, vàire vire i l’hai fàit tre putt quand ch’a j’ero absolutament gnun-e razon për feje, e via fòrt. Come la pì part dij golfista professionista, i l’hai la tendensa a ricordé an manera un pòch pì ciàira ij brut colp rispet a coj bon – coj dontré colp për gir, da ràir ëd pì, ch’a son vnume esatament com ch’i pensava a dovèisso vnì.
Tutun, avend travajà tant ansima al mè gòlf con tute j’arzorse fìsiche e mentaj ch’i l’hai avù a disposission, i son riessù a arprodùe quàich colp vreman bon an dij moment motobin amportant dij major. Për cité n’esempi che tanti dij mè amis a arcòrdo con emossion particolar – e mi […] continua a leggere »
A sosten Pereira d’avèjlo conossù ant un di d’istà. Na magnìfica giornà d’istà, ansolà e ventilà, e Lisbon-a a lusìa. A smija che Pereira a fussa an redassion, a savìa nen lòch fé, ël diretor a j’era an ferie, chiel as trovava ant l’ambarass ëd buté su la pàgina coltural, përchè ël “Lisboa” a l’avìa desormé na pàgina coltural, e a l’avìo dàjla an goèrna a chiel. E chiel, Pereira, a rifletìa an sla mòrt. Col bel di d’istà, con l’ariëtta atlàntica che a carëssava le sime dj’erbo e ‘l sol che a splendìa, e con na sità che a bërlusìa, leteralment a bërlusìa sota la soa fnestra, e un bleussiel, un bleussiel mai vist, a sosten Pereira, ëd na limpidëssa che quasi a ferìa j’euj, chiel a l’é butasse a pensé a la mòrt. Përchè? Sòn për Pereira a l’é nen possìbil da dì. A sarà përchè sò pare, quand che chiel a j’era na masnà, a l’avìa n’agensia ‘d pompe fùnebri che as ciamava Pereira La Dolorosa, a sarà përchè soa fomna a j’era mòrta ‘d tisi […] continua a leggere »
Dëlcò ti it ses colin-a
e senté ’d pere
e gieugh ant ij cané,
e it conòsse la vigna
che ’d neuit a tas.
Ti ’t dise nen do tut.
J’elo lì na tèra ch’a tas
e a l’é nen na tèra toa.
J’elo ’n silensi ch’a ten dur
an sj’erbo e su ij brich.
A-i son d’eve e campagne.
It ses un silensi sarà
ch’a mòla nen, it ses ëd làver
e scur euj top. It ses la vigna.
A l’é na tèra lì ch’a speta
e a dis nen paròla.
A son andasne ij di
sota coj cej afoà.
A le nìvole, it ses amusate.
A l’é na tèra grama –
a lo sà bin tò suf.
Dëlcò sòn a l’é vigna.
I t’artrovras le nìvole
e ’l cané, e le vos
tant come n’ombra ’d lun-a.
I t’artrovras paròle
oltra a la curta vita
e dij gieugh ëd la neuit,
oltra a l’età masnà anvisca.
Saralo bin doss tase.
It ses tèra e vigna.
Un silensi anvisch
a […] continua a leggere »
A vnirà la mòrt e a l’avrà ij tò euj –
costa mòrt ch’a ‘n compagna
da la matin a la sèira, dësvìa,
sorda, come un vèj ringret
o un vissi absurd. Ij tò euj
a saran na van-a paròla,
un crij tasù, un silensi.
Parèj it jë vëdde minca matin
quand su ti sola it pieghe
ant lë specc. O cara speransa,
col di i savroma ‘dcò noi
ch’it ses la vita e it ses ël pa nen.
Për tuti la mòrt a l’ha në sguard.
A vnirà la mòrt e a l’avrà ij tò euj.
A sarà come chité un vissi,
come vëdde ant lë specc
seurte torna fòra un visagi mòrt,
come scoté un laver sarà.
I caleroma mut ant ël gorgh.
I arcomand a la mia posterità
(s’a-i na sarà) an sede literaria,
lòn che a resta improbàbil, ëd fé
un bel feu ëd tut lòn ch’a rësguarda
la mia vita, ij mè fàit, ij mè nenfàit.
I son nen un Leopardi, i lass pòch da brusé
e a l’é già tròp vive an përsentual.
I l’hai vivù al singh për sent, aumenté nen
la mzura. Tròp sovens al contrari a pieuv
an sël bagnà.
I l’hai calà, dasendte ‘l brass, almen un milion dë scale
e adess ch’it jë ses nen a l’é ël veuid a minca scalin.
Bele parèj a l’é stàit curt ël nòstr longh viagi.
Ël mè a dura bele adess, e am fan pì nen da bzògn
le coincidense, le prenotassion,
le foinere, j’onte ‘d chi ch’a chërd
che la realtà a sia cola ch’as vegh.
I l’hai calà milion dë scale dasendte ‘l brass
ma nen përchè con quatr euj miraco as vegh ëd pì.
Con ti i l’hai calaje përchè i savìa che ‘d noi doi
ij lumèt sol e ver, combin che tant anfoschì,
a j’ero ij tò.
Quàich sman-a fà i l’avìa dàit na mia tradussion dël Carme 101 ëd Catullo. Riccardo “Borichèt” Camerlo a l’ha fane savèj (ant ij coment a col artìcol) che dël 1987 Luis Olivé a l’avìa publica ansima a l’Armanach piemontèis dl’editor Viglongo na soa tradussion ëd dodes carme dël poeta veronèis, col che për me manera ‘d vëdde a l’é stàit ël pì àut e pressios poeta lìrich dla latinità.
Olivé, d’àutra part, a l’é stàit sì poeta avosà për sò cont, ma a l’ha ‘dcò publicà diverse tradussion, come ch’as peul për esempi vëdde an Romansìe (lìber ch’as peul catesse a la Ca dë Studi Piemontèis – des euro bin spendù, dit en passant).
Bin, ambelessì a segue a-i é soa tradussion dla poesìa pì famosa ‘d Catullo, ël Carme V (Vivamus, mea Lesbia, atque amemus…).
Mach na notassion: da apressié ël fàit che la tradussion a sia an endecasillab. Sòn përchè scrive na poesìa a l’é nen difìcil – a basta andé a ligna, minca tant –, ma rispeté le régole a ven già un pò meno belfé. […] continua a leggere »