Autore: giannidavico

Edmondo De Amicis, Cheur – Cuore


Ël piasì ‘d lese an piemontèis ai nòsti fieuj a chërs ancheuj, përchè Michel dij Bonavé a l’ha cudì l’edission an piemontèis ëd Cuore, d’Edmondo De Amicis, un lìber ch’a l’ha nen damanca ‘d tante presentassion, për l’editris Il Punto. La tradussion a l’é ‘d Gioanin Magnani.

Come tanti gioiej a costa pòch – neuv euro.

Michel a l’ha avù la bontà ‘d mandeme la Prefassion. Ambelessì a segue a-i son ij tòch scond mi pì significativ.

E për tuti l’invit a l’é un sol: caté cost lìber, lesijlo a vòstre masnà. «Mej che la revalenta», për dila con barba Tòni.

—

As ven semper a trovesse a parlé ’d lòn ch’a l’ha contane Enrico, an famija mach Rico, a propòsit ëd col ann dë scòla, dantorn al 1884, e a rasoné su tute cole figure ’d magìster e magistre, dë scolé e ’d soe famije che a dan forma a ’n bel quàder ëd vita turinèisa dòp vintesinch ani da l’unità. I l’hai dit ch’as trata ’d vita turinèisa […] continua a leggere »

12/10/2011 Aggiungi commento

La grafìa dla lenga piemontèisa arlongh ij sécoj


Saba 15 e dumìnica 16 otóber a Vërsèj (Salone Dugentesco, via Galileo Ferraris) a së tnirà n’important rëscontr: La grafia della lingua piemontese nei secoli. L’intrada a l’é libera, e tute le përson-e ch’a l’han a cheur l’avnì ‘d nòstra lenga a son anvità.

Ël rëscontr as divid an tre session: la prima, saba da neuv e mesa a un bòt; la sconda al dòp-mesdì, da tre bòt a ses e mesa e l’ùltima a la dumìnica matin, ancor da neuv e mesa a un bòt.

Ij relator a son lòn che ‘d mej ël piemontèis ancheuj a l’ha da eufre. Ambelessì a-i é ‘l programa complet. Mi im limit a segnalé quaicòs.

Saba ‘d matin Sergi Girardin – ch’a l’é ‘dcò ‘l coordinator sientìfich dl’event – a parlerà dla grafìa dle lenghe neolatine e indo-europenghe.

Al dòp-mesdì Gianluca Perrini a argomenterà ansima a la grafìa dël piemontèis da la Ristorassion a la fin dl’Eutsent, e Giovanna Viglongo a rasonerà ansima a la grafìa dla lenga piemontèisa ant l’arforma Pacòt-Viglongo e ant la pràtica editorial.

Domìnica ‘d matin Gianfranch Gribàud a relassionerà an sla […] continua a leggere »

05/10/2011 9 Commenti

La produssion literaria për masnà

GP
Riccardo Camerlo, Borichèt për j’amis, a l’é un pare ‘d famija ch’a sërca ëd tiré su soe masnà mej ch’a peul e ‘me ch’a peul. An efet an si tre agn, a dis, “a l’é stàita mia atività prinsipal…”

I l’avìa ciamaje dë scrive quaicòs për cost ëscartari. Ambelessì soe riflession ansima a un tema ch’i l’oma car tuti i doi, lese an piemontèis a le masnà.

(Con un gròss mersì. Bon ben gròss: a conta ‘d ròbe ch’a servo a tuti ij pare e le mare ch’a veulo lese an piemontèis ai cit e a san nen da anté ancaminé.)

—

La produssion literaria për masnà a l’é motobin varià. A ancamin-a con ij lìber an goma, che ël nadin a deuvra për fé ël bagn e ch’a l’han an minca pàgina mach na plancia e na paròla con ël nòm ëd l’oget figurà, a séghita con le conte curte che maman o papà a-j leso an ëtnisendlo an fàuda la sèira prima d’andé a deurme, e a va anans fin-a a le stòrie […] continua a leggere »

28/09/2011 Aggiungi commento

Ël piemontèis lontan da ca

Am dà un sens particolar scrive, parlé dël piemontèis quand ch’i son lontan da ca. Ancora ‘d pì ancheuj, da n’Autogrill an mes a l’Italia, tornand da na vacansa/travaj.

Lòn ch’a l’é ‘l piemontèis s’it l’has gnun da parlelo ansema? Am ven an ment Clivio bonanima:

Fin ch’i vivo i l’avrai da parleje piemontèis a qualchedun.

Bin, boneur che a ca a-i é na famija pronta a pensé con mi an piemontèis. Andé fòra a l’é bel përchè a-i son j’artorn.

E coste doe righe scrite an pressa a son an tute le manere na canson d’amor për mia lenga, për mia pòvra lenga piemontèisa.

21/09/2011 Aggiungi commento

Arsorse për la lenga piemontèisa


I segnal cost sit dl’amis Riccardo “Borichèt”, na përson-a ‘d cheur ch’a l’ha a cheur soa lenga. Riccardo a l’ha butà a disposission ëd tuti an col ëspassi, “a gràtis, dël material ch’a peul ven-e a taj për mostré la lenga piemontèisa e spantiene soa conossensa, dzortut për le masnà”.

Dzortut për le masnà. Sòn a l’è fondamental.

Na cita ròba, as capiss. (Come tute le ròbe piemontèise.) Ma për ancaminé a va bin.

E già ch’i-i soma, i dirai ancora che sempe Riccardo a l’avia virà an piemontèis L’homme qui plantait des arbres ëd Jean Giono, ch’as peul truvesse ambelessì.

Ròbe cite, për ij cit cit e për ij cit grand. Ròbe piemontèise.

14/09/2011 Aggiungi commento

Vijà piemontèisa a Carmagnòla


Vënner 16 stèmber a neuv ore ‘d sèira i soma tuti invità, da la comun-a ‘d Carmagnòla e da l’associassion cultural piemontèisa Arcancel, a la Vijà piemontèisa ‘d poesìa e canson popolar.

A Carmagnola, ant la sala Antichi Bastioni (an piassa Antichi Bastioni), ël grup vocal e musical Le vos grise a canta ansema a la gent përchè, com ch’a diso lor, “canté a fà bin al cheur […], canté a l’é già un boneur”.

A leseran ëdcò poesìe e pròse d’autor carmagnolèis e nen mach: Costa, Mottura, Badalin, Bré e via fòrt.

07/09/2011 Aggiungi commento

Vivaldi


Am fà piasì ancheuj segnalé un bel strument a pro dla geografìa lenghìstica italian-a, ël Vivaio Acustico delle Lingue e dei Dialetti d’Italia (dont l’acrònim a l’é Vivaldi, aponto).

La geografìa lenghìstica, visadì la siensa ch’a fà vëddé com ch’a cambia la manera ‘d dì na paròla o d’esprime un midem concet con lë spostesse an sël teritòri (tante vire bele ‘d bon ben pòchi chilòmetro, com che ij parlant a san për esperiensa), a l’é n’argoment ch’a l’avìa apassioname a l’università, tant ch’i pensava ‘d fene oget ëd mia tesi ‘d làurea. (A sarìa stàit tant anteressant, ma ancheuj i son bon ben content d’avèj pijà la stra che Riccardo Massano a l’avìa indicame.)

Bin, cost sit a buta ansema ‘l rigor sientìfich dl’arserca con le possibilità che la ragnà a eufr, prima ‘d tute cola dë scoté e nen mach lese na parlada. (Na lenga regional – o ancestral, për dila con Sergi Girardin – a l’é naturalment prima parlà che scrita, donca cost strument a l’é un bel trait d’union […] continua a leggere »

31/08/2011 Aggiungi commento

Pasolini, Tavo e le lenghe ancestraj


L’ùltim nùmer dl’arvista Alp – vos ëd l’arvira piemontèisa (nùmer 2, luj 2011) a conten na part ëd n’artìcol ëd Tavo bonanima («Lingue diverse»), sempe atual e ch’a val na riflession.

Quindes di prima ‘d vesse massà, Pier Paolo Pasolini a j’era intervenù a un seminari organisà da Tavo ant un liceo ‘d Lecce, e a l’avìa concludù soa orassion parland ëd la

necessità di lottare contro questo nuovo fascismo che è l’accentramento linguistico e culturale del consumismo.

Alora. An coste pòche paròle, scrite e prononsià dël 1975, a-i é un tema pesant e ‘d pien-a atualità. Ël fassism rapresentà da l’idèja che amprende a scoté, parlé, lese e scrive toa lenga ancestral a sia na ròba dròla.

A lo dis Gian Luigi Beccaria, tant për fé un nòm, a lo dijo tante përson-e ch’a son ant ij pòst ch’a conto.

Bin, col ch’a l’é ‘l vantage ‘d costa macdonaldisassion dla lenga? Gnun a veul impon-e gnente a gnun, mach a venta ch’a sia arconossù ‘l drit dle përson-e d’amprende soa pròpria lenga, cola ch’a definiss na part […] continua a leggere »

24/08/2011 Aggiungi commento

L’ànima ‘d Montmal


Ier sèira, a la festa a Montmal – senten-e ‘d përson-e ch’a mangiavo an alegrìa – i pensava a cost pais fòra da coj pòchi di dla festa dl’Assunta. Pòche përson-e a stan ambelessì (j’abitant a j’ero 222 a l’ùltim censiment, ma dì ch’a saran ëd meno al pròssim a l’é na prevision fàcila): iér a smijava na metròpoli, ma tuti j’àutri di dl’ann?

La sin-a con la polenta a costava 8 euro. A j’era arlassant sté setà an cole banche con la famija (na ròba che na vira a l’avrìo dovume gropé për ch’i la fèjssa), gieughe con ij cit, fé un pòch d’amicissia con chi ch’a j’era (sempe adasi, as capiss – i soma piemontèis o còs? :-)).

Dòp sin-a a j’era un grup popolar vénet ch’a cantava. E cola lì sì ch’a më smijava na nòta fòra pòst: përchè fé vnì dal Vénet un grup a canté (ch’a dovrava le basi mùsicaj anregistrà!), con tuti ij musicant ch’i l’oma ambelessì? E peui coste montagne a son nen fòrse piemontèise?

I l’hai fàit quatr pass […] continua a leggere »

17/08/2011 1 commento

Torna a la Piata


I son tornà, dòp un mèis e passa, a la Piata. La Piata, com che ij mé vintesingh letor a san, a l’é për mi un leu dël mit, përchè i son stàit ambelessì a parte da quand ch’i j’era gnero e donca – parèj a dirìa Pavese – i-i sarai sempe.

Mi i l’hai ël seugn dë vnì a sté ambelessì: për lòn ch’a rësguarda ‘l travaj, «ADSL ergo sum», com ch’a disìa bonanima ‘d Fabio Metitieri, e ‘l gòlf ëd Coni a l’é a 35 minute da sì. Però i deuv esse realista e i sai che al moment a l’é fòra da la realisabilità: le cite a chërso e ij nòno a ven-o vej.

Ma i l’hai ‘dcò la realità dë vnì sì un përfond ëd vire a l’ann, ëd passeje tant temp, quàich vira con j’amis. Ij bòsch. Ël silensi pì complet. La natura, l’alegrìa e la meditassion.

La realità a l’é ‘dcò costa. Mi i son content. E j’amis a […] continua a leggere »

10/08/2011 3 Commenti