I l’avìa finì la ciaciarada dl’àutra smana ansima ai dissionari an piemontèis,
che a j’era la tersa e ùltima part ëd na serie ‘d pòst ansima a j’arzorse an piemontèis dzora ‘l Web (ambelessì e ambelessì le prime doe pontà) an acenand a la diferensa ant l’aprende an manera analògica pitòst che digital.
L’idèja a partìa da un bel lìber ‘d Nicholas Carr,
Dòp 83 artìcoj e doi agn giust d’impegn e ‘d travaj, l’artìcol d’jer a l’è stàit l’ùltim – për adess, almanch – ëd Batista ‘d Cornaja an sla Gasëtta d’Alba.
Chiel a podrìa dì, con Pavese:
La mia parte pubblica l’ho fatta – ciò che potevo. Ho lavorato, ho dato poesia agli uomini, ho condiviso le pene di molti (Il mestiere di vivere, 16 agost 1950).
A son fasse ‘d bele ròbe, adess as va anans e as na faran d’àutre. Costi doi agn a son servì a tant, a porté ant na comunità bon ben slargà un pòch ëd piemontèis scrit con bel deuit e alegrìa. Na stissa ant un mar gròss, ma a-i na fà nen: për Batista ‘l piemontèis a l’é bon ben pì che na necessità, a l’é part dl’essensa ch’a lo compon.
Eh già: përchè ‘l piemontèis a l’é “mej che la revalenta”, com ch’a dis Barba Tòni. An giontand:
A venta leslo, e tant, dai paco ai dissionari,
la mistà ëd nòst Piamont, com’a l’é ‘l sant Sudari
cola dël Sant Salvari,
mongioja, gesia, glòria, tesòr ëd nòsta gent
për un novel advent.
Donca na rubrica a finiss, e a […] continua a leggere »
Ambelessì ‘l prim guest blogger ëd GoPiedmont, Michel dij Bonavé, ch’a dis la soa ans la question dla grafìa. Da lese (e magara da comenté, përchè nò?), e për ij contnù, e për ël bel deuit, e për le paròle precise e antiche ch’a dòvra.
—
A sarà përchè a l’é Natal o përchè ’l cel a l’é gris con d’anonsi ’d fiòca, ma i l’hai gòj ëd buté giù doe righe su n’argoment dël qual a sarìa mej tase sperand che ’l temp a fèissa chiel da meisin-a e a varièissa le blëssure. Miraco a l’é ’n rasonament ch’i vorerìa scrive sla litra adressà al Bambin Sant, cola che da tanti ani, tròpi, i scrivo pì nen.
Ël nòstr mond, i lo soma, a va a bsach e për colpa dj’òmini pì che dla natura. J’òmini a son na rassa ’nvadenta, coma ’l gramon e le ronze, e fra ij tant difet ch’a l’han a-i é ’dcò col d’esse presuntuos. La presunsion d’esse superior a tut e a tuti con la pretèisa d’avèj an esclusiva l’anteligensa. Dëscute ’d cost argoment am porterìa lògn e donca i lo chito sùbit. Tutun a l’é pròpi n’at ëd presunsion sensa fin col […] continua a leggere »
I son a Cagliari an costi dì. Am colpiss ël fàit che an costa sità la lenga dël pòst a sia na ròba tranquila, n’utiss ëd comunicassion normal, sensa tanti proclama. Quaicòs ch’it sente për la stra an manera natural, che an manera natural as gropa al paisagi. (A venta dì, as intend, che da fòra tante ròbe as peulo nen capisse, o mach an manera superficial; ma cost a l’é ‘l mé sente d’adess.)
Sòn am pias përchè na lenga minoritaria a deuv nen esse për fòrsa n’orgheuj, quaicòs ch’it deuve giustifiché a tuti ij cost e difende da coj ch’a la penso diversament.
“A mio lingua hè cantu”, a dijo ij Muvrini. Bin, costa scond mi a l’é na ciav ëd letura ‘d na lenga. Na lenga a l’é un pòst anté ch’it peule torné sempe, në strument ch’at compagnrà fin ch’it l’avras respir. A l’é nen na giustificassion da dé, nì necessariament na bataja da combate.
Prima ‘d tut mia lenga a l’é un cant, un ringrassiament, na preghiera. Miraco i dovìa andé fòra për capilo da bin, ma adess a l’é ciàir.
Jér i sentìa – për mi midem – l’abzògn ëd fé polissìa antorn al concet ëd piemontèis, e a son vnume an ment tre ròbe che ‘l piemontèis a l’é nen. Scond mi, e mach për vesse ciàir.
1. Ël piemontèis a l’é nen la lega
Come sitadin dël mond i podoma nen esse dësgropà da la polìtica, e mincadun a l’avrà soe idèje. Ma ‘l piemontèis, an chiel midem considerà (come lenga, coltura, tradission, mùsica, pòpol), a-i vintra gnente con la Padania (ch’i sai nen lòn ch’a sia), la lega e via fòrt. Visadì, un leghista a peul esse piemontèis (naturalment! A-i mancrìa), ma nen necessariament un piemontèis a l’é un leghista.
2. Ël piemontèis a l’é nen un dialèt
Ël chierèis a l’é un dialèt dël piemontèis, tant për dì, ma ‘l piemontèis a l’é nen – e sòn da na mira sientìfica, ch’a sia ciàir (e chi ch’a sa nen ch’a vaga a scòla) – un dialèt dl’italian.
3. Ël piemontèis a l’é nen na cura
Mi i peuss nen dì “i son fier d’esse piemontèis”, come se sòn a fussa un mérit; i peuss dì pitòst “i son piemontèis”, përché costa lenga e […] continua a leggere »
I lesìa temp fà ansima a Repubblica:
Siamo riusciti ad aumentare la popolazione residente e, mi creda, in montagna non è facile.
Mi i l’hai un seugn ch’a ven da lontan, dal mé temp masnà passà a la Piata, na cita frassion ëd Montmal (o Montomal, com ch’a dijo ambelelà; visadì Montemale di Cuneo an lenga dominanta).
A l’é un seugn che, pròpi përchè a ven da lontan, a përten pì a un mond ideal; un seugn, donca, ch’i riess nen bin a buté an paròle con un sens compì.
Ambelelà a-i é na ca, dij bòsch, dij përfum antich; ma a-i é ‘dcò Internet, donca ‘l mond dël travaj, dël Web 2.0 e via fòrt. A-i é ‘l temp fòra dal temp e ‘l temp modern.
E col seugn a buta ansema jér, ancheuj e doman, visadì a sorpassa ‘l temp. A sarìa come na nostalgìa dë slontanament. E mi i son andrinta a col seugn, con ij mé lìber e un portàtil, fòra dal temp dël mond ma andrinta al mé temp ëd sempe.
Quarantetrè agn. Nen un ëd pì, nen un ëd meno.
La maravija dël mond ch’am frapa minca dì ‘d pì.
Chris Guillebeau, Simone Perotti, Tim Ferriss.
J’imagin, ij pòst, le vacanse.
L’aria ch’a diventa frissanta a la Piata, a la fin d’agost.
(Mi ch’i son na quand ch’a-i finiss l’istà, e na vira a më smijava na condana – adess i la consider na benedission.)
La Còrsica, ij lìber, le cite.
Scrive, lese, ël temp ch’a passa.
I son un fieul fortunà.
E sòn a l’è tut.
A l’é vnume an ment cost tìtol, un dij prim romanz ëd Giovanni Arpino, stamatin, an pensand al traghèt che da sì a pòche ore am porterà via da la Còrsica dël mesdì.
E bele pensand a tute le sfide apassionante ch’a më speto – për dine doe, publiché ‘l lìber an sël temp liberà për la fin dl’ann e pijé part a la gara ch’am farà (cost a l’é ‘l proget) diventé professionista ‘d gòlf –, i j’era l’istess un pòch dëspaisà, an tornand vers a la maison ch’a l’é stàita mia ca për tre sman-e.
La mùsica corsa am compagnava (jë Svegliu d’Isula, për la precision) e mi i pensava che i son content – nò, tant content – e i guidava pian, recitand andrinta ‘d mi col Còrsica blues ch’a l’é n’arvëdse a prest a la montagna an mes al mar, mia sconda patria.
[mé artìcol publicà ansima a la “Gasëtta d’Alba” d’ancheuj, màrtes 22 giugn]
Pijoma un fieul con djë studi bon – laurea, master, lòn ch’a l’é.
Imaginoma che col fieul a dventa n’òmo, un manager ëd sucess, che per disneuv agn a sta andrinta al sistema, chërdend an lòn ch’a fà, travajand a la sèira, ij saba e le duminiche quand ch’a pòrta, pijand tuti j’avion che l’asienda a-j ciama ‘d pijé.
Butoma che a na serta mira a jë smija che tut col sistema – tant travaj per tanti sòld – a lo pòrta bin lontan da anté ch’a veul andé, dai sò seugn, da la soa vita vera; che miraco a podrìa travajé ‘d meno e sté bin l’istess – o mej, ste bin an sël serio.
Bin col òmo a l’ha un nòm – Simone Perotti – e a l’ha contà tut andrinta a un lìber che a l’ha già vendù 40mila còpie: Adesso basta.
A l’é un pòch n’autobiografìa, ma dzora ‘d tut un manual ch’a mosta a chi ch’a veul fé ‘l sàut […] continua a leggere »
A dis Batista an sl’artìcol surtì ancheuj an sla Gasetta d’Alba:
Decrescita Felice a l’é un moviment anventà da Maurizio Pallante, n’òm che a stà a Castelneuv Don Bòsch. Costa organisassion a studia a livel nassional un sistema ‘d vita che a sia nen për fòrsa combinà anima al consum, ansima al caté e sbate via, ansima a fé dle centraj neuve përché a fà damanca ‘d pì tanta corent, ma con na teorìa ‘d ten-e da cont, ‘d nen sgheiré j’arsorse dla tèra, e fé un pòch afidament ansima a le manere ‘d fé che nòstra società a l’ha tenù ant j’agn andré; ël savèj dla società passà, giontà ansema a la siensa moderna, a peul s-ciairì na stra neuva che a sìa nen cola ch’i l’oma tenù fin-a adess, cola de sbate via tut e fé tut neuv ëd pianta.
Da ambelessì, da la Piata borgà ‘d set anime (a j’ero eut, ma Spirit a l’é mòrt l’àutra sman-a) an sle montagne dzora Droné, coste paròle e cost moviment a pijo un sens pien, un significà ch’i pensava nen a podèisso avèj. Mi i l’hai ancaminà, ant ël mé cit, a sërché ‘d dé […] continua a leggere »