Tag: lenga viva

La produssion literaria për masnà

GP
Riccardo Camerlo, Borichèt për j’amis, a l’é un pare ‘d famija ch’a sërca ëd tiré su soe masnà mej ch’a peul e ‘me ch’a peul. An efet an si tre agn, a dis, “a l’é stàita mia atività prinsipal…”

I l’avìa ciamaje dë scrive quaicòs për cost ëscartari. Ambelessì soe riflession ansima a un tema ch’i l’oma car tuti i doi, lese an piemontèis a le masnà.

(Con un gròss mersì. Bon ben gròss: a conta ‘d ròbe ch’a servo a tuti ij pare e le mare ch’a veulo lese an piemontèis ai cit e a san nen da anté ancaminé.)

—

La produssion literaria për masnà a l’é motobin varià. A ancamin-a con ij lìber an goma, che ël nadin a deuvra për fé ël bagn e ch’a l’han an minca pàgina mach na plancia e na paròla con ël nòm ëd l’oget figurà, a séghita con le conte curte che maman o papà a-j leso an ëtnisendlo an fàuda la sèira prima d’andé a deurme, e a va anans fin-a a le stòrie pì […] continua a leggere »

28/09/2011 Aggiungi commento

Ël piemontèis lontan da ca

Am dà un sens particolar scrive, parlé dël piemontèis quand ch’i son lontan da ca. Ancora ‘d pì ancheuj, da n’Autogrill an mes a l’Italia, tornand da na vacansa/travaj.

Lòn ch’a l’é ‘l piemontèis s’it l’has gnun da parlelo ansema? Am ven an ment Clivio bonanima:

Fin ch’i vivo i l’avrai da parleje piemontèis a qualchedun.

Bin, boneur che a ca a-i é na famija pronta a pensé con mi an piemontèis. Andé fòra a l’é bel përchè a-i son j’artorn.

E coste doe righe scrite an pressa a son an tute le manere na canson d’amor për mia lenga, për mia pòvra lenga piemontèisa.

21/09/2011 Aggiungi commento

Arsorse për la lenga piemontèisa


I segnal cost sit dl’amis Riccardo “Borichèt”, na përson-a ‘d cheur ch’a l’ha a cheur soa lenga. Riccardo a l’ha butà a disposission ëd tuti an col ëspassi, “a gràtis, dël material ch’a peul ven-e a taj për mostré la lenga piemontèisa e spantiene soa conossensa, dzortut për le masnà”.

Dzortut për le masnà. Sòn a l’è fondamental.

Na cita ròba, as capiss. (Come tute le ròbe piemontèise.) Ma për ancaminé a va bin.

E già ch’i-i soma, i dirai ancora che sempe Riccardo a l’avia virà an piemontèis L’homme qui plantait des arbres ëd Jean Giono, ch’as peul truvesse ambelessì.

Ròbe cite, për ij cit cit e për ij cit grand. Ròbe piemontèise.

14/09/2011 Aggiungi commento

Pasolini, Tavo e le lenghe ancestraj


L’ùltim nùmer dl’arvista Alp – vos ëd l’arvira piemontèisa (nùmer 2, luj 2011) a conten na part ëd n’artìcol ëd Tavo bonanima («Lingue diverse»), sempe atual e ch’a val na riflession.

Quindes di prima ‘d vesse massà, Pier Paolo Pasolini a j’era intervenù a un seminari organisà da Tavo ant un liceo ‘d Lecce, e a l’avìa concludù soa orassion parland ëd la

necessità di lottare contro questo nuovo fascismo che è l’accentramento linguistico e culturale del consumismo.

Alora. An coste pòche paròle, scrite e prononsià dël 1975, a-i é un tema pesant e ‘d pien-a atualità. Ël fassism rapresentà da l’idèja che amprende a scoté, parlé, lese e scrive toa lenga ancestral a sia na ròba dròla.

A lo dis Gian Luigi Beccaria, tant për fé un nòm, a lo dijo tante përson-e ch’a son ant ij pòst ch’a conto.

Bin, col ch’a l’é ‘l vantage ‘d costa macdonaldisassion dla lenga? Gnun a veul impon-e gnente a gnun, mach a venta ch’a sia arconossù ‘l drit dle përson-e d’amprende soa pròpria lenga, cola ch’a definiss na part […] continua a leggere »

24/08/2011 Aggiungi commento

Mia lenga piemontèisa


Gian Luigi Beccaria a l’é stàit mé professor a l’università, e sò cors a l’é un ëd coj che arcòrd con pì piasì, përchè soe lession a l’han mostrame da bon e da davzin l’italian ëscrit e soe trasformassion, dzora ‘d tut ant ij primi secoj.

Adess i l’hai pijà an man sò ùltim lìber, Mia lingua italiana. Gnente da dì ansima a tuta la part ch’a rësguarda l’italian – chi, pì che chiel, a peul mostrenlo? –, ma an vnisend a le lenghe regionaj (ai «dialetti», com ch’a-i ciama chiel) ël discors a cambia.

L’impression general ch’i l’hai a l’é che la coltura dominanta, cola ch’a fà mòda e tendensa (pì o meno l’università, i podrìo dì), a l’ha ël diktat ëd consideré le lenghe regionaj come na ròba veja, quaicòs che a fà piasì ch’a-i sia (o ch’a sia staje) ma che as peul nen, gnanca lontanament, buté davzin a l’italian.

Bin, mi i son nen d’acòrde. Ij lìber i jë scriv an italian, ma ël piemontèis – scrit, nen mach parlà – a definiss na bon-a part ëd mia essensa.

[…] continua a leggere »

27/07/2011 5 Commenti

Notizie dal diluvio

Minca tant am riva na mail da quaidun, conossù o bele nen conossù, ch’am dis brav për lòn ch’i fass ambelessì e ch’am invita a seguité parèj.

L’ùltima an ordin ëd temp iér sèira, da Censin, un fieul an piòta nen piemontèis ma ch’a l’ha pijasse l’angagg dë scrivlo e parlelo.

Bin, quand ch’i les coste mail mé cheur as vemp ëd gòj. Përchè a la finitiva a l’é për moment come cost ch’i scriv.

Coste mail am dan da pensé. Pr’esempi ch’i soma rari nantes in gurgite vasto. I soma pòchi, ciapà ant na ròba ch’a val gnente e che doman magara a-i sarà gnanca pì. Ma i-i soma, i soma ambelessì, i foma ‘d ròbe. Navigare non necesse, vivere necesse – that’s it.

A la finitiva a lòn ch’a-i serv ël piemontèis, a Censin? A lòn ch’a serv ël piemontèis? Bele parland da na mira pràtica (visadì lassand da part la definission dl’identità e dl’essensa ‘d na përson-a), mé piemontèis am giuta a pensé an manera pì sclinta e precisa, e am fà vëdde ël mond an manera un pòch pì slargà.

Mersì Censin, e mersì a tuj coj ch’a dédico quàich moment ëd so vita a lese […] continua a leggere »

20/07/2011 Aggiungi commento

Roumiage a la Vierge Adoulourado


A Sancto Lucio de Coumboscuro, col cit paisòt dla comba scura a metà dla Val Grana, dumìnica 10 luj a torna lou Roumiage a la Vierge Adoulourado, na festa ch’as ten da quarantesingh agn për preghé con fé e sentiment an lenga provensal.

Ël programa:

a 3 bòt: mëssa cantà an provensal alpin
a 3 e mes: pelegrinagi an sla montagna
a 5 e mesa: festo se l’iero – gastronomia e mùsica tradissional

Cole montagne a son ëdcò mie, a son ëd tuti. Cola lenga a l’é un patrimòni dl’umanità. Costa festa a l’é na manera për dì che le lenghe cite a peulo smijé moribonde ma ij malavi terminaj – com a fortiss Tavo Burat sità da Fabrissi Arnaud – a son ancora viv e pa ancora mòrt.

06/07/2011 Aggiungi commento

Piemontèis ufissial!


Gioventura Piemontèisa, quàich mèis fà, a l’ha avù la bela idèja ‘d

22/06/2011 2 Commenti

Lissànder Mottino: L’angagg për mia lenga i lo dev ai mè grand e i lo dev ëdcò a mi

N’artìcol ëd Lissànder Mottino (con un gròss mersì për lòn ch’a l’ha fàit: chiel coma tuti ij piemontèis a veul nen desse ‘d blaga, ma a l’é tant, pròpi tant).

—

Quand che ij responsàbij ëd Gioventura Piemontèisa, l’associassion ch’a l’ha masentà la petission dle 10.000 firme (o signadure) për l’arconossiment e pì che tut la valorisassion dla lenga piemontèisa, a l’han ciamame ‘d deje na man, i l’hai avù na cita spluva ëd tëmma. Tëmma përquè i l’hai capì che badò (coma a l’ha ciamalo giustament Gianni) a sarìa stàit për noi quat gat cheuje tute ste sotoscrission e ‘dcò përquè as tratava dë seurte an mes dla gent da nòssa nicia ansima internet e dij tròp pòich cors ëd lenga ch’as fan. Si! An mes a le përson-e për fortì bin àut che a-i é fin-a cheidun ch’a veul nen che nòssa bela lenga piemontèisa (con tute soe variant) a meuira e che ël piemontèis a l’é pa na lenga ëd seconda sernia dë stërmé, ch’a vaja bin, ant ël privà antecà o pes ancora dont vërgognesse.

E bin: con mia la pì gròssa sorprèisa i l’hai dëscurvù che ëdcò tanta gent, che magara a l’avìa mai pensaie […] continua a leggere »

15/06/2011 4 Commenti

Marta e mi

Marta a l’ha ondes agn, a l’é na compagna ‘d mia cita granda. Na fijëttin-a studiosa, curiosa, alegra. Quand ch’a l’é stàita un pàira ‘d dì con noi a la Piata a l’é vnume natural parleje an piemontèis: përchè a la Piata la lenga dominanta a l’é ‘l piemontèis, përchè ambelelà daspërtut a-i é ‘l piemontèis, përchè a më smijava na ròba simpàtica.

E chila a l’ha acetà la sfida: a l’ha ancaminà a rëspondme an piemontèis. Prima con n’ociada, peui con na paròla genà, peui con doe, peui con na frase antrega. A l’ha fàit col che an lenghìstica as ciama ël déclic, con ël soris e la semplicità dij sò ondes agn.

Già, costa a l’é na ròba cita. A muderà nen ël cors dla stòria ‘d nòsta lenga, ma am fà piasì ch’a sia parèj. Che la curiosità ‘d na fijëttin-a a slonga bele mach ëd na minuta la vita ‘d na lenga, ëd na coltura, ëd na tradission. Përchè ti e mi i soma nen mach ti e mi, i soma tut l’erbo ‘d famija, për dila con Tavo Burat:

Pare e Mare

quat grand,
eut ëpceron…

ij vej a son
milanta

cobia
continua a leggere »

18/05/2011 Aggiungi commento