Tag: lenga viva

Cos’è la norma grafica

[a va anans la discussion an tra Enrico Eandi e Sergi Girardin an sla question dij doi andrit dla grafìa: ambelessì a-i é la pontà antecedenta]

Sancto Lucìo de Coumboscuro (Cuneo), domenica, 8 maggio 2011.

Gentile Signor Eandi,

Mi scuso per non aver potuto rispondere più tempestivamente alla Sua lettera.
Contrariamente alle mie inclinazioni personali, che mi sospingerebbero assai di più all’usufruizione della ricca produzione letteraria in piemontese che non alle imprese linguistiche, mi vedo costretto mio malgrado ad occuparmi giornalmente di ben due squadre di lavoro. Questo rallenta non poco i tempi con cui auspicherei rispondere ai miei corrispondenti.
L’unico vantaggio di questa mia occupazione è di dover riflettere sulle lingue.

Ho letto con attenzione la Sua lettera.
È con notevole disappunto che constato come Lei scavalchi a pie’ pari tutte le osservazioni sulla natura scientifica del convegno, auspicando ciò nonostante di poter presentare il Suo correttore grafico.
Mi dispiace di non essere stato sufficientemente chiaro.
Mi ci riproverò ora.

La mia osservazione preliminare riguarda i grafemi che Lei propone nella Sua lettera: ö, ü, ecc.

Posso anticiparLe già sin d’ora, ancora prima della tenuta del convegno, che tra le tante soluzioni grafiche […] continua a leggere »

11/05/2011 4 Commenti

Sensa passé da l’italian

Ant ël pòst ëd l’àutra sman-a monsù Panero, l’autor dël Dissionari dla lenga alman-a e piemontèisa, a arcordava un concet ch’a duvrìa esse natural (ma a l’é nen): a l’é nen necessari passè da l’italian për andé dal piemontèis a n’àutra lenga o viceversa. Costa riflession a j’era stàita për chiel a la base dla creassion ëd soa euvra.

Da na mira lenghìstica a l’é n’afé perfetament normal, përchè ‘l piemontèis a l’é na lenga neolatin-a tant come l’italian o d’àutre; ma da na mira pratica i soma fongà, as capiss, ant n’ambient italian e donca i soma portà a pensé che traduve pr’esempi dal fransèis al piemontèis a sia na ròba dròla.

Ma për Clivio, tant për dì, a j’era normal.

E mé professor Riccardo Massano a l’avìa passà n’ora a lesme soe tradussion an piemontèis ëd poeta latin, lòn ch’a l’é stàit probabilment lë scat ch’a l’ha fame pensé al piemontèis nen mach come la lenga ‘d ca, ma come na lenga a tuti j’efet.

An mé cit – si parva licet, as capiss – l’istessa ròba am càpita con mia cita granda, quand ch’am ciama ‘d paròle an inglèis ch’a conòss nen: mi i-j […] continua a leggere »

04/05/2011 Aggiungi commento

Dissionari piemontèis-alman

Panero
I conòss Claudio Panero da tanti agn, e i savìa ‘d soa passion për nòsta lenga. Ma a l’ha frapame na soa mail ch’i l’hai arseivù ‘l dì ‘d Pasqua, anté ch’am nonsiava sò Dissionari dla lenga alman-a e piemontèisa.

Erri De Luca, s’a fussa piemontèis, a dirìa:

I consider valor lòn che doman a valrà pì gnente, e lòn che ancheuj a val ancor pòch.

Për mé cont, i l’hai mach da dì na ròba: tant ëd capel për quaidun ch’a buta sò temp për n’afé che a servirà a pòchi, për na lenga moribonda. Ma ij malavi terminaj, com a fortiss Tavo Burat sità da Fabrissi Arnaud, a son ancora viv e pa ancora mòrt: donca chapeau, monsù Panero.

I l’oma avù na cita ciaciarada via email, ch’i arpòrt ambelessì.

Com ch’a l’é vnùje l’idèja dël dissionari?

Quàich agn fà, na madama piemontèisa ch’a sta a Cordoba (Argentin-a) e a së s-ciama Celestina, parenta d’un mè amis, a l’é vnùa an Piemont për arvëdde ij sò parent e la tera andova ch’a j’era nà. Adess a l’ha […] continua a leggere »

27/04/2011 2 Commenti

Na lenga viva e mnassà


Im n’ancòrz, im n’ancòrz. Ij nùmer a parlo ‘d pì che doi milion ëd parlant piemontèis, ma la mia realtà specìfica a l’é diferenta. Quand ch’i j’era gagno tut d’antorn a mi a j’era piemontèis, adess parlelo con quaidun (gavà la famija strèita strèita) a l’é pì na festa che la régola.

A lo dis bin Davide Filié, an comentand un vers (“Ci si sveglia una mattino che è morta l’estate”) ëd na poesìa ‘d Cesare Pavese, Mito:

Quanto mi piace questa frase. Non so perchè, ma ogni volta che la leggo, a distanza di anni o mesi, rivedo sempre le stesse immagini, e provo le stesse identiche sensazioni. Un misto di nostalgia struggente e di piacere nel rievocare la spiensieratezza e la magia dell’infanzia, quando tutto il mondo parlava ancora la mia lingua. C’è il mio paese, il campanile della chiesa, il vecchio lavatoio e mia nonna, sempre lei. E quel cielo azzurro come sa esserlo a settembre in Piemonte.

L’istess concet ëd Piergiorgio Graglia ant la canson Davanti a ca (dal CD Stòrie):

E […] continua a leggere »

20/04/2011 Aggiungi commento

Precisazioni a margine di un convegno

[litra scrita da Sergi Girardin a Enrico Eandi për s-ciarì ij but dël Rëscontr antërnassional an sla grafìa dla lenga piemontèisa ant ij sécoj]

Sancto Lucìo de Coumboscuro (Cuneo), giovedì, 30 marzo 2011.

Caro Eandi,

Ho ricevuto con vivo piacere e letto con attenzione la Sua gradita proposta di intervento al convegno internazionale sulla grafia della lingua piemontese attraverso i secoli.

Lei è stato il primo e il più sollecito tra i nostri interlocutori e gliene siamo francamente grati.

Se ho ben interpretato il Suo scritto, Lei si propone di illustrare il Suo correttore ortografico, che contiene diecine di migliaia di termini: un vero patrimonio lessicale, che saremmo ben lieti di condividere con Lei.

Il nostro, tuttavia, non è un convegno espositivo, in cui ciascun convegnista presenta la propria grafia (solo nel novarese se ne annoverano una diecina, come ci segnala gentilmente l’Academia dël Rison), ma un convegno scientifico in cui ciascun studioso – sull’ineludibile base di documenti storici – illustra come si scriveva il piemontese in quel determinato scorcio di tempo.

Un documento storico è pertanto il requisito imprescindibile per partecipare a questo convegno.

Sia ben chiaro, questo convegno non è la consacrazione del fatto […] continua a leggere »

06/04/2011 3 Commenti

A che mira ch’i soma


Quàich smana fà i l’avìa parlà dla vajanta inissiativa – badò miraco a sarìa tèrmin pì precis – ëd Gioventura Piemontèisa ‘d

30/03/2011 1 commento

La blogosfera piemontèisa

A

e sotto, sotto, sotto, sotto, sotto, sotto
c’è quel movimento clandestino
di cantine blues
(Ligabue, Anime in plexiglass)

Ancheuj i parloma dij leu come cost, visadì dij blògh anté ch’as parla piemontèis.

Con l’avertensa ch’a l’é – naturalment – na lista parsial: i ciam përdon për le ròbe ch’a ventrìa sité ch’i conòss nen o dle quai im sovenrai nen. Për dila à la Taleb,

la logica del Cigno nero rende ciò che non si sa molto più importante di ciò che si sa.

I podrìa donca avèjne lassà da part tanti e tant significativ. (A l’è nen na dëscaria ‘d responsabilità, mach la cossiensa dij beucc gigant an lòn ch’i sai, e ant l’istess temp n’invit: chi ch’a sa lòn che mi i sai nen ch’a lo condivida!)

La còca dij bogianen ch’a bogio a l’è fàita prinsipalment con ël travaj – informàtich e nen mach – ëd Bèrto ‘d Sèra.

Batista a dis minca tant la soa, an piemontèis e an àutre lenghe.

A buta cont […] continua a leggere »

02/03/2011 2 Commenti

Desmila firme për ël piemontèis

Ho speso quattro secoli di vita
e ho fatto mille viaggi nei deserti
perché volevo dire ciò che penso
volevo andare avanti ad occhi aperti

Parèj a cantava Pierangelo Bertoli (chissà përchè, ma i pens che se a fussa sì adess a scotrìa volenté coste question), e parèj i podrìo dì ‘dcò për nòsta pòvra lenga piemontèisa.

La version curta a l’é ch’a l’é nen giust.

La version longa a l’é costa: la lenga piemontèisa, ch’a esist an forma scrita da des sécoj e a l’é parlà ancheuj da pì che doi milion ëd përson-e, a l’ha (pì) nen na lege ch’a la dësfenda. E alora chi che con ël piemontèis a travaja a deuv fé ‘l gir dij quatr canton për ciamé quatr sòld për fé le ròbe ch’a l’avrìa dirit ëd fé sensa ciamé da sì e da là, për – ant na paròla – garantije n’avnì a na coltura milenaria.

Antlora Gioventura Piemontèisa a l’ha organisà na petission. Ël but a l’é ‘d cheuje desmila firmé da presenté an Region përchè […] continua a leggere »

23/02/2011 8 Commenti

Le paròle për dilo

Iér i l’hai fàit n’oservassion casual ansima a mé pagina Facebook:

Im ancòrs che na lenga – mia lenga, cola che scond ij Muvrini a l’é cant ch’a s-cianca ‘l cheur – a meuir ëdcò përchè minca tant am capita ‘d nen truvé na paròla për dì lòn ch’i pens.

E da lì a l’é nassuje na bela ciaciarada an tra amis (piemontèis e nen mach), dla qual i vorrìa arporté quàich ëspont.

Mia considerassion ëd partensa a l’é un problema pràtich ch’im treuv soens dëdnans. I vorrìa dì quaicòs ma i l’hai nen an boca cola paròla quand ch’i vorrìa dovrela: i sai ch’a esist ma im la arcòrd nen. O, dita diversament: tut antorn a mi a l’é piemontèis, ma minca tant i riess nen a sente lòn che col tut a l’ha da dime. A capita nen a l’improvista, ma pòch për vòta e con ròbe cite (pr’esempi iér i l’hai dit “maniera” për “manera”); tutun a son segn ëd na lenga an dificoltà. Për mi ‘l problema a l’é che d’antorn i l’hai tròp pòchi parlant piemontèis, e donca mé piemontèis a ven a esse sempe ‘d pì mental, e donca diferent da col […] continua a leggere »

16/02/2011 7 Commenti

Rëscontr antërnassional an sla grafìa dla lenga piemontèisa ant ij sécoj

Sancto Lucìo de Coumboscuro (Coni), dumìnica, ël 22 ëd gené dël 2011.

Mè cara gent piemontèisa,
Mè car amis e amise dla lenga e dla coltura piemontèisa,

Ël rëscontr antërnassional an s’ «La grafìa dla lenga piemontèisa ant ij sécoj» a l’é stàit aprovà da l’assossiassion culturala «VercelliViva» e as farà ant la sala granda dël seminari dël Juvarra a Vërsèj, ël saba e la dumìnica, 15 e 16 d’otóber dël 2011.

I seve tuti e tute tant grassiosament anvità a pijeje part e a dì la vòssa.

Con ësta litra-sì i vorarìa cò ciameve ’d dene na man a spataré la neuva al nùmer pì gròss possìbil ëd përson-e che Voi i seves ch’a son antëressà a la lenga e a la cultura piemontèisa.

Pr’arsèive – tant për corel che, pì anans, për papé – ël manifestin con ij detaj dël programa, i v’ancoragioma a fene arcesta a la diression ëd «VercelliViva», ch’a masenta l’organisassion d’ës rëscontr. Se pr’asar i fùisse a conossensa d’àute adresse për mandeje ’l programa, eh bin, feje savèj a costa midema organisassion (tant për j’adresse ’d corel che për cole postaj).

Ës rëscontr a caràter sientìfich a l’é dedicà mach al meud cmè […] continua a leggere »

26/01/2011 Aggiungi commento