Tag: recension

Dissionari për ij cit

Garuss
Ancheuj i veuj signalé cost bel dissionari për ij cit, curà da Sergi Garuss.

Ant la version stampà as treuva an diverse biblioteche (da noi a Cher, pr’esempi, a-i é). Am risulta nen, purtròp, ch’as treuva a catesse.

Ma la version digital a l’é già na bela ròba. E i l’hai avune la preuva la sèira che për cas i l’hai dëscurbilo: i l’hai fàjlo vëdde a mia cita cita (8 agn da compì). Chila a l’é butasse an sël portàtil – che naturalment a l’ha nen la comodità d’un tablet për ròbe come costa – e a l’é antërtnusse për un bel tòch.

E sòn bele che për chila, desormé, ël piemontèis a sia nen na lenga da parlé (bele ch’a la senta normalment da mi), ma pitòst quaicòs ch’at passa dzora dla testa sensa lassé – an aparensa, almeno – dij segn precis. (Ansi a sarìa bon ben anteressant podèj dëscheurbe për chila lòn ch’a l’é, precisament, ël piemontèis.)

Na ròba cita e bela, squasi na version digital ëd continua a leggere »

05/03/2014 Aggiungi commento

Ij sit an piemontèis

A
Doi agn fa i l’avìa scrivù un pòst ansima ai sit an piemontèis: na lista ‘d lòn che la ragnà a eufr an nòsta lenga. Bin, doi agn ansima al Web a son n’eternità – costa a l’é donca na “radiografìa” dl’esistent ancheuj.

1. Pijoma l’andi

As peul nen nen ancaminesse da la Wikipedia piemontèisa, che con pì ‘d 60mila artìcoj (a j’ero 35mila mach doi agn fà – e peui a dijo che ij piemontèis a son bogianen!) e al pòst nùmer 57 ant ël mond (a j’era 58) për sòn a l’é diventà na sòrta ‘d manifest e drapò dël piemontèis dzora la Ragnà.

2. J’associassion

A-i son peui ij sit dj’associassion (ëd sigura i na dësmentierai quaidun-a). Alfabeticament:

– Ca dë Studi Piemontèis, ch’am pias consideré la prima inter pares, e ch’a sta donca fòra da la lista;

– l’associassion Alp, che con fatiga a va anans dòp che Tavo Burat a-i é […] continua a leggere »

03/04/2013 1 commento

Ritornare selvatici

Cerco di scrivere in lingua piemontese, perché ritengo che il piemontese abbia tutte le dignità di una lingua. Penalizzata, come Cenerentola, costretta a rimanere nel ghetto; e una volta si diceva, a chi cercava di uscire da quel ghetto in poesia, che era una forzatura.

Tavo Burat
Coste a son paròle che Tavo Burat a prononsiava dël 1992, e scoteje ancheuj a fà tënrëssa e ringret e gòj ansema. E nòsta pòvra lenga piemontèisa a l’é mach un dij tema ch’as treuvo an Ritornare selvatici. Le parole nomadi di Tavo Burat, un DVD ch’as podrìa definì un dij testament spiritual ëd Tavo.

A l’é diret da Giuseppe Pidello e Maurizio Pellegrini, curà da l’Ecomuseo Valle Elvo & Serra, girà ant la prima dël 2009 ant la ca ‘d Tavo ant ij bòsch. A costa 15 euro, spèise dë spedission comprèise, e a peul esse ciamà a costa mail. Ambelessì ‘l promo, ambelessì na recension ëd Paolo Castellina, continua a leggere »

30/01/2013 Aggiungi commento

Ël parlà e lë scrit


I l’hai lesù n’artìcol, gavà da cost lìber, ch’a dis tante ròbe anteressante an sla poesìa an lenga regional e, për conseguensa, an sël lese an piemontèis.

L’autor a l’é Stefano Ghidinelli, ël tìtol dl’artìcol a l’é Non leggete, vi prego, Raffaello Baldini! L’abstract a l’é motobin ciàir:

La poesia dialettale è stata ormai da tempo sdoganata. Ma scontato il vecchio pregiudizio di popolarità subletteraria, il dialetto si è trasformato in veicolo di una poesia iperletteraria, perché per chi non ha competenze altamente specialistiche, leggere poesie in dialetto (almeno, in un dialetto che non conosce) è un’esperienza irrimediabilmente frustrante. E allora, meglio non leggerla proprio. Meglio provare (se si può) ad ascoltarla.

An pòche paròle, Ghidinelli a dis che i soma tròp anans. Ma i pens pro ch’a l’abia rason, përchè se gnun a les an piemontèis la colpa a peul nen esse ‘d chi ch’a les (nen), ma il ciurlo è nel manico: lese an piemontèis a l’é tròp difìcil (Gramsci a sarìa nen d’acòrde, e mi – motobin pì modestament – con chiel, ma ij fàit a son fàit e come […] continua a leggere »

24/10/2012 2 Commenti

Claudio Danzero, Amore di masca


Për parlé ‘d cost bel lìber a venta parte da lontan. Da Montale, pr’esempi:

Qualche volta s’incontra l’ectoplasma
d’uno scampato e non sembra particolarmente felice.
Ignora di essere fuori, nessuno glie n’ha parlato.
Gli altri, nel sacco, si credono più liberi di lui.

Përchè na përson-a con un mesté as buta a fé l’editor, bin savend che cola atività a-i farà nen vagné dij sòld ma, probabilment, a-i na ciamerà? Na cita rispòsta a peul trovesse ant le Prediche inutili ‘d Luigi Einaudi:

Migliaia, milioni di individui lavorano, producono e risparmiano nonostante tutto quello che noi possiamo inventare per molestarli, incepparli, scoraggiarli. È la vocazione naturale che li spinge; non soltanto la sete di guadagno. Il gusto, l’orgoglio di vedere la propria azienda prosperare, acquistare credito, ispirare fiducia a clientele sempre più vaste, ampliare gli impianti, costituiscono una molla di progresso altrettanto potente che il guadagno. Se così non fosse, non si spiegherebbe come ci siano imprenditori che nella propria azienda prodigano tutte le loro energie ed investono tutti i loro capitali per ritirare […] continua a leggere »

17/10/2012 6 Commenti

Se ij bogianen a bogio… pòrca miseria!


Ël piemontèis a-i vintra, ma fin-a a na certa mira.

Naturalment a venta conòsse nòsta lenga për gòde a pien dlë spetàcol dij Musicant ëd Riva ‘d Cher (vist l’ùltima vira cost saba, al teater Tosèl ëd Coni), ma costa a l’é na rapresentassion – absolutament ùnica, absolutament da vëdde për capì – ch’a parla dla gent, dla stòria (con la s cita – o miraco a dovrìa esse gròssa?) contand le stòrie “ëd na vòta”, che a la finitiva a son le stòrie ‘d sempe. Già, përchè com ch’a dis Domenico, nòst problema a l’é ch’i parloma pì nen.

E peui, as capiss, a-i é la mùsica. A-i é tut ël genio ‘d Domenico Torta për fé soné le bote, ij rastej, jë siass e via fòrt. A-i son djë strument squasi përdù, come ‘l torototela che Angelo Brofferio a disìa scompars già dël 1861 ma che, an realtà, a Riva ‘d Cher a l’é mai përdusse.

Ël piemontèis a-i vintra, é, ma a l’é mach un […] continua a leggere »

10/10/2012 Aggiungi commento

Lino Vaschetti, Ciamemi nen poeta


Lino Vaschetti a l’é un paisan e a l’é un poeta, e i san nen cola dle doe anime a ven-a prima, an chiel. Probabilment a l’é na question dij doi andrit, e donca i la lassoma sensa solussion.

Vaschetti ant ël chierèis a l’é conossù dzora ‘d tut për sò stranòt. Stranòt che adess a son diventà lìber: Ciamemi non poeta (edission EDITO, 2011, pp. 88, EUR 13). Ël volum, che as treuva a la librerìa della Torre (via Vitòrio Emanuel 34 a Cher) e a l’edìcola d’Andzen, a sarà presentà costa domìnica – 4 dzèmber – a quatr’ore ant ël salon dle feste ‘d Palazzo Grosso a Riva ‘d Cher. Mi i-i sarai e i dirai doe paròle: mé letor a son tuti invità.

Costa operassion editorial a l’é ‘l giust arconossiment a na vita dedicà a soa tera e soa gent, e da cost pont ëd vista a l’é meritòria. Vaschetti a mérita tuti ij nòsti compliment e tuta nòsta amirassion.

Da na mira lenghìstica e gràfica, però, quaicòs […] continua a leggere »

30/11/2011 3 Commenti

Edmondo De Amicis, Cheur – Cuore


Ël piasì ‘d lese an piemontèis ai nòsti fieuj a chërs ancheuj, përchè Michel dij Bonavé a l’ha cudì l’edission an piemontèis ëd Cuore, d’Edmondo De Amicis, un lìber ch’a l’ha nen damanca ‘d tante presentassion, për l’editris Il Punto. La tradussion a l’é ‘d Gioanin Magnani.

Come tanti gioiej a costa pòch – neuv euro.

Michel a l’ha avù la bontà ‘d mandeme la Prefassion. Ambelessì a segue a-i son ij tòch scond mi pì significativ.

E për tuti l’invit a l’é un sol: caté cost lìber, lesijlo a vòstre masnà. «Mej che la revalenta», për dila con barba Tòni.

—

As ven semper a trovesse a parlé ’d lòn ch’a l’ha contane Enrico, an famija mach Rico, a propòsit ëd col ann dë scòla, dantorn al 1884, e a rasoné su tute cole figure ’d magìster e magistre, dë scolé e ’d soe famije che a dan forma a ’n bel quàder ëd vita turinèisa dòp vintesinch ani da l’unità. I l’hai dit ch’as trata ’d vita […] continua a leggere »

12/10/2011 Aggiungi commento

Arsorse për la lenga piemontèisa


I segnal cost sit dl’amis Riccardo “Borichèt”, na përson-a ‘d cheur ch’a l’ha a cheur soa lenga. Riccardo a l’ha butà a disposission ëd tuti an col ëspassi, “a gràtis, dël material ch’a peul ven-e a taj për mostré la lenga piemontèisa e spantiene soa conossensa, dzortut për le masnà”.

Dzortut për le masnà. Sòn a l’è fondamental.

Na cita ròba, as capiss. (Come tute le ròbe piemontèise.) Ma për ancaminé a va bin.

E già ch’i-i soma, i dirai ancora che sempe Riccardo a l’avia virà an piemontèis L’homme qui plantait des arbres ëd Jean Giono, ch’as peul truvesse ambelessì.

Ròbe cite, për ij cit cit e për ij cit grand. Ròbe piemontèise.

14/09/2011 Aggiungi commento

Mia lenga piemontèisa


Gian Luigi Beccaria a l’é stàit mé professor a l’università, e sò cors a l’é un ëd coj che arcòrd con pì piasì, përchè soe lession a l’han mostrame da bon e da davzin l’italian ëscrit e soe trasformassion, dzora ‘d tut ant ij primi secoj.

Adess i l’hai pijà an man sò ùltim lìber, Mia lingua italiana. Gnente da dì ansima a tuta la part ch’a rësguarda l’italian – chi, pì che chiel, a peul mostrenlo? –, ma an vnisend a le lenghe regionaj (ai «dialetti», com ch’a-i ciama chiel) ël discors a cambia.

L’impression general ch’i l’hai a l’é che la coltura dominanta, cola ch’a fà mòda e tendensa (pì o meno l’università, i podrìo dì), a l’ha ël diktat ëd consideré le lenghe regionaj come na ròba veja, quaicòs che a fà piasì ch’a-i sia (o ch’a sia staje) ma che as peul nen, gnanca lontanament, buté davzin a l’italian.

Bin, mi i son nen d’acòrde. Ij lìber i jë scriv an italian, ma ël piemontèis – scrit, nen mach parlà – a definiss na bon-a part ëd mia essensa.

[…] continua a leggere »

27/07/2011 5 Commenti