Tag: recension

Dissionari piemontèis-alman

Panero
I conòss Claudio Panero da tanti agn, e i savìa ‘d soa passion për nòsta lenga. Ma a l’ha frapame na soa mail ch’i l’hai arseivù ‘l dì ‘d Pasqua, anté ch’am nonsiava sò Dissionari dla lenga alman-a e piemontèisa.

Erri De Luca, s’a fussa piemontèis, a dirìa:

I consider valor lòn che doman a valrà pì gnente, e lòn che ancheuj a val ancor pòch.

Për mé cont, i l’hai mach da dì na ròba: tant ëd capel për quaidun ch’a buta sò temp për n’afé che a servirà a pòchi, për na lenga moribonda. Ma ij malavi terminaj, com a fortiss Tavo Burat sità da Fabrissi Arnaud, a son ancora viv e pa ancora mòrt: donca chapeau, monsù Panero.

I l’oma avù na cita ciaciarada via email, ch’i arpòrt ambelessì.

Com ch’a l’é vnùje l’idèja dël dissionari?

Quàich agn fà, na madama piemontèisa ch’a sta a Cordoba (Argentin-a) e a së s-ciama Celestina, parenta d’un mè amis, a l’é vnùa an Piemont për arvëdde ij sò parent e la tera andova ch’a j’era nà. Adess a l’ha […] continua a leggere »

27/04/2011 2 Commenti

Enzo Vacca, Un’arpa per Teresa


A l’é da un pess ch’i vorìa parlene, ma i l’hai mai falo fin-a a ancheuj; i ciamo scusa a l’autor e ai mé vintesingh letor e i lo fass adess.

I më ston arferend a l’ùltim CD d’Enzo Vacca, Un’arpa per Teresa, ispirà al travaj ëd Teresa Viarengo e a lòn che costa përson-a a l’ha consignane an tema ‘d mùsica popolar.

L’arpa séltica sonà da Enzo a l’é na delissia da scoté, bele che a sia mùsica che noiàutri profan i podrìo definì “difìcila”. (Ma a venta sempre arcordesse lòn ch’a disìa Gramsci ant le Lettere dal carcere: se l’impegn a l’é col giust, a-i é gnente ch’as peussa disse verament difìcil – o fàcil, a l’é l’istess.)

A mi personalment a son piasume tant Batajin, na version për arpa e arch rangià da Enzo d’un brando tradissional dël Roé, e Seugn d’un bergé, na version dla Bela bergera che le paròle mideme d’Enzo a descrivo bin:

A l’é ‘l seugn che nòsta mùsica a peussa torna avèj tuta soa dignità, come minca gran […] continua a leggere »

13/04/2011 Aggiungi commento

Ij dissionari an piemontèis

Cost artìcol a seguita an manera natural ël travaj ancaminà doe smane fà (La blogosfera piemontèisa) e continuà l’àutra sman-a (Ij sit an piemontèis). Con ancheuj, la panoramica ‘d lòn ch’a-i é an piemontèis an sla Ragnà a l’é bastansa completa – o, almanch, chi ch’a veul fé d’arserche a sa da andoa ancaminé.

Ij dissionari a son ëd doe smerse, ch’i podrìo definì 1.0 e 2.0.

La pì anteressanta a l’é naturalment la sconda, visadì un dissionari anté ch’as peul inserì na paròla (ant le doe diression) e avèj la tradussion: Piemontèis, grande dizionario piemontese. A l’é basà an sël dissionari ‘d Bré, bin fàit e – lòn ch’a guasta nen – a gratis.

A peul desse ch’a-i na sio dj’àutri, ma mi i-i conòss nen.

An parland anvece dij dissionari tradissionaj, a buta cont sité:

– Giuseppe dal Pozzo, Glossario etimologico piemontese, 1893;

– Giovanni Pasquali, Nuovo dizionario piemontese-italiano ragionato e comparato alla lingua comune, 1870;

– Maurizio Pipino, Vocabolario piemontese, 1873;

– Michele Ponza, Vocabolario piemontese-italiano, 1860;

– Casimiro Zalli, Dissionari piemontèis, italian, latin e fransèis, 1830.

Ëd costi, col ëd Pipino […] continua a leggere »

16/03/2011 3 Commenti

Ij sit an piemontèis


L’àutra sman-a i l’avìo fàit na cita lista dij blògh an piemontèis; ancheuj i tornoma al Web 1.0, visadì ai sit ch’a son prinsipalment stàtich (a-i van ëdcò lor, as capiss: a dan tanta informassion).

As peul nen nen ancaminesse da la Wikipedia piemontèisa, che con pì ‘d 35mila artìcoj e al pòst nùmer 58 ant ël mond për sòn a l’é diventà na sòrta ‘d manifest e drapò dël piemontèis dzora la Ragnà.

A-i son peui ij sit dle associassion (ëd sigura i na dësmentierai quaidun-a). Alfabeticament:

– Ca dë Studi Piemontèis, ch’am pias consideré la prima inter pares;

– Ël Sol ëd j’Alp: Gioanin Ross a Biela;

– Gioventura Piemontèisa (da arcordé an particolar l’archeujta ‘d firme për ciamé ne neuva lege a tùa dël piemontèis – ëd noiàutri midem, ant na paròla);

– Langa Astsan-a, visadì ij fàit prima dle paròle a difèisa ‘d na coltura;

– Nòste Rèis e ij cors ëd piemontèis ant le scòle;

– Piemont dev vive, […] continua a leggere »

09/03/2011 7 Commenti

La blogosfera piemontèisa

A

e sotto, sotto, sotto, sotto, sotto, sotto
c’è quel movimento clandestino
di cantine blues
(Ligabue, Anime in plexiglass)

Ancheuj i parloma dij leu come cost, visadì dij blògh anté ch’as parla piemontèis.

Con l’avertensa ch’a l’é – naturalment – na lista parsial: i ciam përdon për le ròbe ch’a ventrìa sité ch’i conòss nen o dle quai im sovenrai nen. Për dila à la Taleb,

la logica del Cigno nero rende ciò che non si sa molto più importante di ciò che si sa.

I podrìa donca avèjne lassà da part tanti e tant significativ. (A l’è nen na dëscaria ‘d responsabilità, mach la cossiensa dij beucc gigant an lòn ch’i sai, e ant l’istess temp n’invit: chi ch’a sa lòn che mi i sai nen ch’a lo condivida!)

La còca dij bogianen ch’a bogio a l’è fàita prinsipalment con ël travaj – informàtich e nen mach – ëd Bèrto ‘d Sèra.

Batista a dis minca tant la soa, an piemontèis e an àutre lenghe.

A buta cont […] continua a leggere »

02/03/2011 2 Commenti

Cher com ch’a j’era: Bòite e botteghe


“Non avete mai sentito nominare quei quattro tetti? Ebbene, io vengo di là!” Parèj a scrivìa Cesare Pavese an La Langa, un dij racont pì bej ëd Feria d’agosto; e parèj a podrìo dì ancheuj ëdcò Valerio Maggio e Cesare Matta, che da pòchi dì a l’han butà fòra Bòite e botteghe. Commercianti e artigiani nella Chieri del Novecento, un lìber për la pì part fotogràfich ch’an parla d’un mond passà e localisà (na sitadin-a, che për aventura a l’é ‘dcò la midema ‘d chi ch’a scriv) ma motoben amportant për chi ch’a l’ha passà ij quaranta; e probabilment ëdcò për chi che ij quaranta a-i passerà magara da sì vint’agn, o bele pì an là.

Ël lìber (8 euro – na bala ‘d fum) as treuva an coste librerìe ‘d Cher: della Torre, via Vitòrio Emanuel II 42; dell’Arco, via San Domini 23; Libri e…, via Carl Albert 2.

As part dai primi agn dël Neuvsent e as riva fin-a a j’agn Stanta. Fotografìe che a testimonio ël cambiament d’un sistema ‘d vita. A […] continua a leggere »

01/12/2010 Aggiungi commento

Simone Perotti, Uomini senza vento


[mé artìcol publicà ansima a la “Gasëtta d’Alba” d’ancheuj, màrtes 19 otober]

I l’avìa già scrivù ambelessì, a giugn, ëd Simone Perotti e ‘d sò Adesso basta – lìber che tecnicament (e con mérit) a l’é un long seller –, manifest dël downshifting, ch’a sarìa ‘l festina lente dë Svetonio, visadì l’aceté ‘d vagné ‘d meno an cambi ‘d na qualità ‘d vita superior, për via dël temp liberà e da dediché a lòn che verament an toca ‘l cheur.

Quàich sman-a fà a l’é surtìe sò ùltim romanz, Uomini senza vento. E ‘l lìber ch’a ven dòp a un lìber ch’a l’ha vendù e a vend tant a l’é sempe na preuva impegnativa për n’autor: come Il pendolo di Foucault dòp a Il nome della rosa për Umberto Eco, tant për dì. Donca, a l’é normal ch’a-i sia un pòch ëd difidensa për n’euvra parìa. Mi i l’avìa ‘l timor che cost romanz a fussa nen a l’autëssa dël lìber prima, ch’a fussa come n’operassion editorial smalissià; ma dòp avèjlo lesù i peuss sosten-e a cheur leger che Perotti a l’ha superà l’esame.

[…] continua a leggere »

19/10/2010 Aggiungi commento

Sherlock Holmes an piemontèis


A l’ha sempre frapame ‘d nòsta lenga la tastera spantià dël léssich, visadì la possibilità ‘d rende an piemontèis minca test. Mé professor Riccardo Massano a l’avìa mostrame che as peul traduve dal latin an piemontèis, tant për dì. E an ëslargand ëd discors, a robato tuti ij confin an tra le lenghe dël mond; com ch’a dirà Batista doman an sla Gasëtta d’Alba,

Lourens Chiardòla a l’é un professor dë scòla à Jausier, un paisòt dla Provensa da dlà d’Entracque. Lourens a parla e a mostra ‘l provensal ëd soa “valeja”, la valada ‘d Barcelonette, un parlé mës-cià antrames a la lenga d’òc e ‘l piemontèis. I soma trovasse a na festa tradissionala a sò pais, e antrames a le tante soe teorìe ansima la difèisa dle lenghe locaj a l’ha mostrame un bel rasonament.
Se i partoma da la Sicilia, fin-a a rivé al Portugal, provinsa për provinsa, pais për pais, i podroma sempre capisse; la caden-a lenghìstica stòrica a gropa la Sicilia con ël Portugal e tuti ij paisòt antrames, a condission che as parlo le lenghe locaj.
Da Ragusa a […] continua a leggere »

27/09/2010 Aggiungi commento

U San Petru


Se mi i dovèissa indiché un pòst sol për descrive la Còrsica scond mi, col pòst a sarìa nen na spiagia, na sità, un paisòt o che: a sarìa n’òsto, U San Petru (é, bele che ‘l sit a l’avrìa damanca ‘d na rinfrëscà).

Stassèira, come già ‘d sèire ‘d diversi agn fà, i l’hai versà ‘d larme da stërmà, an sinand an col pòst. Larme ch’a dovrìo esse pì o meno cole d’Eduardo an sò ùltim discors pùblich:

Anche stasera mi batte il cuore. E continuerà a battermi pure quando si sarà fermato…

Un pòst a l’é n’atmosfera, na cambrera ch’a sorid al prim come al piat ch’a fà sent ch’a pòrta, ël barista ch’am capiss bele ch’i parla nen soa lenga.

Un pòst a l’é n’emossion – na larma an mé cas –, ch’a ven da cole canson e dal sentiment ch’am pija ambelelà përchè i pens ch’a-i sio nen bastansa sèire, an mia vita (i son egoista, ambelessì), për sté setà là, tranquil, a vëdde la vita che lentament a scor.

Mersì, un gròss mersì a tuti vojàutri, o gent […] continua a leggere »

21/07/2010 Aggiungi commento

Adess basta: filosofìa e strategìe d’un come noi

[mé artìcol publicà ansima a la “Gasëtta d’Alba” d’ancheuj, màrtes 22 giugn]

Pijoma un fieul con djë studi bon – laurea, master, lòn ch’a l’é.

Imaginoma che col fieul a dventa n’òmo, un manager ëd sucess, che per disneuv agn a sta andrinta al sistema, chërdend an lòn ch’a fà, travajand a la sèira, ij saba e le duminiche quand ch’a pòrta, pijand tuti j’avion che l’asienda a-j ciama ‘d pijé.

Butoma che a na serta mira a jë smija che tut col sistema – tant travaj per tanti sòld – a lo pòrta bin lontan da anté ch’a veul andé, dai sò seugn, da la soa vita vera; che miraco a podrìa travajé ‘d meno e sté bin l’istess – o mej, ste bin an sël serio.

Bin col òmo a l’ha un nòm – Simone Perotti – e a l’ha contà tut andrinta a un lìber che a l’ha già vendù 40mila còpie: Adesso basta.

A l’é un pòch n’autobiografìa, ma dzora ‘d tut un manual ch’a mosta a chi ch’a veul fé ‘l sàut […] continua a leggere »

22/06/2010 3 Commenti