Tag: sitassion

Domini Badalin, Bela

Ti ch’o t’am bèichi semp a Mëssa Granda,
ch’o t’am féi perdi ‘l sentiment e ‘l ben,
che ‘n tucc ij mé pensé t’am sij da banda,
ch’o t’am parli con j’euj, sensa dì nen…

‘t sij bela ‘d pu dël pian-i za laoraji,
‘t sij bela ‘d pu dël fio tacà ‘l gasij,
‘t sij fresca ‘d pu dël rivi rosaraij,
‘t sij na reusa chërsìa ‘n mes dl’ortìi.

Ti ‘t sij la nivolëtta che a la pruma
la passa ‘nsuma ai pra, për l’aria sclin-a.
Ti ‘t sij l’arbra scarvaja che la suma
la sbanata lingera sla colin-a.

‘T sij la canson do ri ‘n mes ai gorèj,
‘t sij l’eva d’ina doss pira e lisenta.
‘T sij parfumaja ‘d pu d’in bel carèj,
‘t sij lesta ‘me ‘l laserti ‘nt la sermenta.

‘T sij fata dij color dël fio dij persi,
‘t sij robia me ‘l castagni quand son merji…
Ti, ch’ot am ròji ‘l cheur, peu t’am lo svèrsi
e t’am parli con j’euj fiorì dë stelij!

Domini Dadalin, Bela, gavà da Domini Dadalin, Ij […] continua a leggere »

Pinòcchio an piemontèis

PAP
A-i era na vòlta…
– Un rè! – a diran sùbit ij mè cit letor.
Nò, masnà, i l’eve sbalià. A-i era na vòlta ‘n tòch ëd bòsch.
A l’era nen bòsch fin, mach na lëgna da brusé, ëd cole che d’invern as buto ‘nt le stuve e ‘nt ij franclin për visché ‘l feu e scaodé le stanse.
I sai pa com a sia ‘ndaita, ma ‘l fato a l’é che ‘n bel dì sto tòch ëd bòsch a l’é capità ‘nt la botega d’ën véj minusié, ch’as ciamava mèist Tòni, mach che tuti a-j disìo mèist Ceresa për via dla ponta ‘d sò nas ch’a l’era sempre bërlusenta e violëtta parèj ‘d na ceresa madura.
Pen-a che mèist Ceresa a l’ha vdu col tòch ëd bòsch, a s’é arlegrasse tut, e an dasendse na fregadin-a a le man për la gòj a l’ha bërbotà ‘n tra chiel:
– Sa lëgna a l’é franch rivà al moment bon: i veuj dovrela a fene na gamba ‘d taolin. –

Carlo Collodi, Pinòcchio an piemontèis, tradussion ëd Guido Griva, […] continua a leggere »

Unstoppable me!

[un cit tòch gavà da Unstoppable Me! 10 Ways to Soar Through Life – tradussion mia]
unstoppable
Binvnù a lë sconossù

Ël cambiament a l’é na bela ròba:
a càpita tuti ij di,
e s’it amprende sòn da cit
at giuterà bon ben arlongh la vita.

Minca di a l’é diferent
dal di prima,
e quàich vira at fà por
deurbe na pòrta neuva.

Ma s’it l’has nen tëmma dël cambiament
e – al contrari – it lo ambrasse,
la vita a sarà n’aventura
e it voghrai nen ël moment ch’a-i na càpita n’àutra.

I l’hai sempe passà l’istà con ël mé amis pì car, Shay. Ma st’ann mé mama a l’ha mandame al camp – e i dovìa deurme fòra. A më smijava tant lontan!
I l’hai butame a pioré e i l’hai crijà: “I conosserai gnun!”
Ma papà a l’ha dit: “Preuva, it dësmorerai da mat!”
E it sa còs? A l’avìa razon: a l’é […] continua a leggere »

Ben Hogan an piemontèis

Ben Hogan
Quàich tòch gavà da Ben Hogan. An American Life, ëd James Dodson (tradussion mia).

“Ël vej Ben a parlava un mugg an sël camp da gòlf ancheuj”.
“Dabon? E lòn ch’a disìa?”
“At toca a ti”.
(pàgina 14)

Gnun a l’ha mai vist un fiolin piasej-je ‘l camp pratica tant come Bennie Hogan. Sò desideri ‘d colpì ‘d balin-e a j’era sensa fond, squasi spetral. Ël fiolin a podìa sté lì për sempe a tiré ‘d balin-e dai tapiss pien ëd póer, peui andé a pijeje, torné andré e torna colpije da la póer.
(pàgina 58)

Pì ‘d na vira a l’avìa comentà an privà con Valerie che minca vira ch’a dovìa tenté ‘d mostreje a quàich madama stofiosa giogadris ëd bridge o a quàich banché mes anteressà a fé në swing un cit tòch andrinta ‘d chiel a mnisìa fiap e a meuirìa.
(pàgina 117)

S’it i-j ciamave quaicòs ëd rasonevolment fòl, Hogan at gelava con lë sguard, e cola lì a j’era la fin ëd toa intervista.
(pàgina 148)

“L’unica ròba ch’a-i […] continua a leggere »

Carlin Pòrta e Michel dij Bonavé, doi poeta ‘d Pasqua

Carlin Pòrta
Come osel ëd Madòna

A son rivà le ciòche da Roma
e piror,
dësgropà,
dun-a as lasso andé
con gòj granda
a spantié
bon ben din don dan d’amor
a minca anviron.

Dëlcò nòstr cit cheur
venta ch’ampara da lor
a lassesse andé
slargand j’ale,
voland su ’nt ël cel
pagn a osel ëd Madòna
a spantié a tut ël mond
nòstra cita onsa ’d bin.

Michel dij Bonavé
Pasca contenta

A bërluso ij pensé sl’arbat ëd la stagnòla
përzoné ’dcò lor ëd na sensassion fòla,
na frisa ’d dosseur da na greuja ’d cicolata
smija vorèj pasié qualsëssìa idèja mata.

Sbrincc ëd vita ch’am pogno ’l moro,
gucin dël sol ch’a scasso ij toroboro
e am dan motiv d’esse content
an mes a tut n’anvërtoj ëd lament.

Feuje ’d ramuliva dan l’andi a Pasca
për cost mond fàuss ch’a tarabasca
ant j’anvìe mascheugne dël mai a basta
nì cicin bon, nì bagna concia, nì pasta.

Për ch’a sia la festa bon-a e vera
serv nen core apress a stèila boera,
continua a leggere »

Ant ël fluss

Flow
Ancheuj i parl nen mi, a parla un lìber fondamental për capì mej ël concet ëd fluss (flow), visadì la condission ant la qual is trovoma quand ch’i soma an situassion da le quaj is pijoma talment tant piasì da lòn ch’i stoma fasend ch’is dësmentijoma quasi ëd noiàutri midem, che ‘l mond fòra ‘d noi a l’ha pì gnun-a amportansa, ch’i soma pì gnanca cossient dël temp ch’a passa.

Flow. The Psychology of Optimal Experience, ëd Mihaly Csikszentmihalyi (d’acòrdi, ël cognòm a podrìa dé quàich problema), a l’é n’euvra strasordinaria, un leu anté che filosofìa, psicologìa e vita ‘d tuti ij di as ancontro. La paròla al lìber. (Mi i l’hai mach virà ij passagi da l’inglèis.)

An sla diferensa tra piasì e gòj
J’esperiense ch’a dan piasì a peulo ‘dcò dé gòj, ma le doe sensassion a son motobin diferente. Pr’esempi, tuti a l’han piasì a mangé. Gòde dël mangé, tutun, a l’é pì difìcil. […] Na përson-a a peul avèj piasì sensa gnun ësfòrs, se ij giust senter an sò servel a son stimolà […] continua a leggere »

Michel dij Bonavé e Carlin Pòrta, doi poeta ‘d Natal (doi agn dòp)

A-i é na pcita tradission natalissia ‘d còst blògh: le poesìe ‘d Michel dij Bonavé e Carlin Pòrta (ambelessì cole dël 2010 e ambelessì cole dl’àutr ann).

Natal a l’é passà, ma j’auguri ai mé (nò, ai nòsti) vintesingh letor a resto.

Michel dij Bonavé (dij barbisin ëd Gambabòsch)
La càmola ’d Natal

A l’ha chità sò travaj rusiant,
pcita bojëtta ch’a gura ’l bòsch:
tàule grossere ’d na grupia pòvra
ëd fen, ma bondosa ’d bin.

Sò concorent, minusié viagiator,
l’ha vardà con euj ëd rimpròcc
vers col frin-frin ch’a dëstorba
la seugn giusta dël sò bel ninin.

La fam a l’é bruta a fé tase,
ma fin-a ’l beu l’ha chità ’l rumié
e l’aso ansarì a veul pì nen tosse:
ël silensi l’é d’òr an sta neuit.

La rëssiura a cala pì nen dal përtusin,
la masnà a s’argira, a gëmm pian,
ël cuné ’d Mama Santa basta pì nen
a deje l’andi a l’arpòs pì bel.

N’angelèt, sghijà […] continua a leggere »

Ël parlà e lë scrit


I l’hai lesù n’artìcol, gavà da cost lìber, ch’a dis tante ròbe anteressante an sla poesìa an lenga regional e, për conseguensa, an sël lese an piemontèis.

L’autor a l’é Stefano Ghidinelli, ël tìtol dl’artìcol a l’é Non leggete, vi prego, Raffaello Baldini! L’abstract a l’é motobin ciàir:

La poesia dialettale è stata ormai da tempo sdoganata. Ma scontato il vecchio pregiudizio di popolarità subletteraria, il dialetto si è trasformato in veicolo di una poesia iperletteraria, perché per chi non ha competenze altamente specialistiche, leggere poesie in dialetto (almeno, in un dialetto che non conosce) è un’esperienza irrimediabilmente frustrante. E allora, meglio non leggerla proprio. Meglio provare (se si può) ad ascoltarla.

An pòche paròle, Ghidinelli a dis che i soma tròp anans. Ma i pens pro ch’a l’abia rason, përchè se gnun a les an piemontèis la colpa a peul nen esse ‘d chi ch’a les (nen), ma il ciurlo è nel manico: lese an piemontèis a l’é tròp difìcil (Gramsci a sarìa nen d’acòrde, e mi – motobin pì modestament – con chiel, ma ij fàit a son fàit e come […] continua a leggere »

Armando Mottura, La Patria cita


Giovo ch’it intre adess fresch ant la vita,
ansios ëd core a scheurve tut ël mond,
e it cove un seugn ëd glòria che at invita
a conòsne ij misteri pì profond,
prima ‘d pié ‘l vòl për ij paìs lontan
fërmte un moment. L’é pì nen temp doman.

Come it ricorderas toa Patria cita,
ant ij ani lest che at porteran an gir,
ant la stra dël gran mond nen sempre drita,
ant j’ore ‘d gòj che a passo ant un sospir;
se it fërme nen adess un momentin
për conòsla un pò mej vorendje bin?

Guardte d’antorn: cost l’é tò mond, toa tèra,
dova it ses nà, dova l’é nà tò pare,
dova che a parlo e a vivo a na manera
a gnun-e uguala. Guardje e che at sìo care
coste sità, sto cel, coste campagne,
ëd sa Regin-a ancoronà ‘d montagne.

Sta tèra dla pianura e dle colin-e,
rossa dle vigne e rica ‘d camp e ‘d pra,
quasi color dij mon ëd le cassin-e,
continua a leggere »

Tavo, Pasolini e le diversità lenghìstiche


Ël pluralism coltural a l’é nen na “dzorvivensa”: le tante colònie ‘d meridionaj ant ël Setentrion a costituisso situassion colturaj diferente. A son na realtà ch’i dovoma nen trascuré. E bele sensa ten-e cont dlë spostament dle popolassion, a son presente tradission e langagi ch’a costituisso moment ëd resistensa sicur, cagnin, anvisch.

Im treuvo a travajé fin-a a mesa neuit për mostreje ai giovo extra-parlamentar – për dì, ij compagn dël PCI a ven-o nen – a scrive ‘d giornalin an piemontèis. A ven-o a dime – e a son ovrié, gent ch’a l’ha ancora le vache a ca – che a veulo scrive an piemontèis, a veulo esprimse an manera diversa, antìca e neuva ant ël midem temp.

A l’é ‘l discors dij basch: a j’ero lì për perde la lenga e ij giovo basch a torno a amprendla. Cost a l’é nen n’arpij da mussé, a l’é nen na dzorvivensa garga ma la dëscuerta d’un depòsit d’arme a portà ‘d man.

Përchè la lenga a l’é n’arma, e tant pì s’a l’é alternativa. E i penso che për ij corsar tan me ti […] continua a leggere »