I l’hai capì fin-a tròp
j’antërsiure dj’òmo, chi a rij e chi a crija
a giura che Crist a podìa meuire a vint agn
le grùe a son passà, le róndole a torneran.
Sòl d’òr, lun-a pien-a, le fiòche dl’invern
le matin dj’usej a la prima
le bëstëmmie e j’orassion.
Autore: giannidavico
Rocco Scotellaro, I l’hai capì fin-a tròp
René Agagliate, L’ingegné (prima part)
I l’hai travajà për trandedoi ani a le presse ’d Mirafior anté ch’a së stampa (a së stampava, Mirafior a l’é giumaj dventà na sità mòrta) ij particolar ëd carosserìa.
Gavà ij primi doi ani an lìnea i son peui intrà a la manutension ëstamp. Lë stampagi a frèid ëd la lamiera a l’é un mesté ch’as amprend pa sij lìber, a l’ha gnun-a o pòca teorìa ma tanta, tanta pràtica e esperiensa. Noiàutri giusteur (“giusteur” a l’é na paròla tipicament turinèisa, nà ’nt le oficine Fiat – Lingòt e cors Dante – quand ch’as parlava mach piemontèis. A veul dì “rifinitore”, ma dòp l’ariv ëd j’ovrié meridionaj a l’é stàita traduvuva, an lenga da festa, con “aggiustatore” ch’a l’é nen pròpi precis) i disìo che l’assel a l’é come ’l vin, a-i é mai doe colà istesse (come a-i é mai doe vëndumie eguale), bele se fàite dal midem àut-forn e dai midem ovrié. La colà a sent ël temp ch’a fà, s’a-i é bel temp o s’a pieuv, s’a tira vent,s’a l’é di o neuit, e via fòrt. Peui […] continua a leggere »
Montagna viva
Doe sman-e fà Pep Bru a l’avìa publicà ambelessì ‘d soe considerassion an sla diferensa an tra ossitan e provensal. I l’hai ciamaje a Mauro Arneodo, diretor dl’Escolo dont i l’hai parlà sì, s’a-i fasìa piasì dì doe paròle an sl’argoment.
Chiel a l’ha nen vorsù felo, ma a l’ha spiegame përchè. E dàit che soe paròle a l’han riportame sùbit, come na proustian-a madeleine, a la realtà ch’i vegh minca vira ch’i vad a la Piata, i pens ch’a sia interessant e util, con sò përmess, riporteje.
Non ho fatto l’intervento sul tuo blog per due motivi.
Primo perché queste sono semplici disquisizioni da salotto mentre quassù si muore giorno dopo giorno, ed è difficile ogni mese trovare le coperture per continuare.
Secondo: per me provenzale richiama la terra dove sono emigrati i miei antenati per secoli, mentre occitano, oltre a assomigliare a padano, […] continua a leggere »
Tòni Bodrìe, Scrive coma…
Scrive coma mai gnun a l’ha scrivù ‘nt sa lenga,
arfela, sclinta e neuva, nòsta lenga fiamenga,
sclinta ‘ndrinta e solenga,
fé che ‘s desert ëd mond a ven-a torna Antilia,
creassion dël di sest, bon imor, mirabilia,
dësmentié ‘l bree veje, ij magon, ij tiran,
dvisé con Dé, scoteLo, ‘nt sò Vangeli sovran
a l’é lòn ch’am orfanta, mira mirabilianta.
‘Nt ij misteri, miraco, aparission a canta
la Fantasia, fija ‘d nòst Rè dij rè, l’Infanta,
ch’an ciama, an brama: “Fieul, an-visch-te a sa mia fiama”.
Mama, tenme për man e ‘t ciamerai maman,
it l’has butame al mond e ‘m n’arcòrd pa pì nen,
‘t l’has anlëvame d’agn, im n’arcòrd mach lì lì,
‘t l’has mostrame ‘l Vangeli, col lìber pì che uman,
con tant ëd col antren
ch’im na dësmentìj pì,
ch’i vòl an cel con ti.
Tòni Bodrìe, Scrive coma…, an Dal prim uch a l’aluch. Poesìe piemontèise, presentassion ëd GianRens P. Clivio, postfassion ëd Giovanni Tesio, Turin, Ca dë Studi Piemontèis, 2000, p. 9.
Pep Bru: Ël nòm a fà nen la lenga
L’artìcol dl’àutra sman-a ansima a j’atività ‘d Coumboscuro a l’ha dait l’andi a quàich coment bon ben anteressant da part ëd Pep Bru. I l’hai ciamaje d’aprofondì l’argoment e chiel a l’é stàit così gentil da scrive l’artìcol ch’as treuva sì sota.
Prima ‘d tut quàich paròla ansima a chiel:
Sono Pep Bru, catalano. Dopo un blog sui dialetti liguri, ne ho appena cominciato un altro dove tenterò di parlare su più lingue: Petit és Polit. Sono entrato in contatto coi “dialetti” italiani nel corso di un soggiorno di un anno a Parma. Lì ho avuto il piacere di conoscere le lingue emiliana, veneta, ligure… anche un po’ di piemontese (ma a dire il vero il piemontese ho cominciato a conoscerlo veramente solo quando sono ritornato da me, grazie a siti come quello di Gianni Davico). Ho pure ascoltato e apprezzato la bellezza dei dialetti del Sud e centro Italia, ma mi risultano più ostici (per dirla chiaramente: faccio fatica a capirli).
Ambelessì sota l’artìcol […] continua a leggere »
Escolo de Sancto Lucio de Coumboscuro – na manera për giuté giutandse
Saba passà i son stàit lassù.
Mauro, fieul ëd lou magistre e anima dël progèt.
I son passà ‘dcò dal camposanto, da già ch’i j’era là, a truvé ‘l pare.
Progèt: sosten-e la scòla catand dij prodòt d’ecelensa d’asiende amise.
A-i é damanca ‘d tut.
A l’é un progèt magnìfich.
Për chi ch’a veul, a fonsion-a parèj: as fà na donassion, ch’a peul esse dëscarià da j’impòste, për giuté la scòla, e con coj sòld as cata lou toumo duro, patate, bëscheuit, pan e via fòrt.
Sì ël PDF.
Për nen parlé dël progèt del dissionari e le milanta manere ‘d nominé la fiòca.
Giutomlo, giutomse.
I l’hai pensà na ròba
Mi, am pias scrive, am ven fàcil, ma ‘l problema a l’é: a l’é belfé lese?
Alora pruvoma a dì doe paròle – parèj com ch’a ven-o – për comuniché am manera pì efetiva. L’ocasion a ven da Emanuele Miola e Simon Uslengh, che ant un cit video a l’han cità mi e mia cita (Marmontagnja e la stòria del lumin). Chila, ant ël video ‘d rispòsta, a l’ha dit “ciao, parlé piemontèis!”, e cola cita ròba a l’é piasùa.
A l’é mnume an ment cò cost lìber ëd Gary Vaynerchuk.
E costa poesìa ‘d Nelo Risi:
Non basta scrivere perché lo scritto viva
è essenziale pensare di essere letti
dato che il vero nemico è il silenzio
e lo scrivere è un atto politico; conta
appunto il lettore, io lo affronto
io lo provoco, se non c’è lo invento.
Vorrei solo che dall’urto
nascesse una più energica morale.
Giuseppe Giacosa, Stòria ’d Wilhelm Rhedy
Torna René Agagliate (nòst tradutor “ufissial”), torna Giuseppe Giacosa (un dij sò autor preferì).
An italian a l’é la Storia di Guglielmo Rhedy, e as peul truvesse an cost lìber, opurament dëscariesse a gràtis ambelessì.
La tradussion a l’é ambelessì.
Na nòta dël tradutor:
L’autor ant ël racont a ciama ij sò personagi “Guglielmo” e “Teresa”, mi i l’hai pì car ij nòm alman “Wilhelm” e “Therese” për restè pì aderent a la lenga parlà ant la comba dël Lys, ël walser.
Na bela stòria ‘d montagna e passion, na bela letura an nòsta lenga.
Ël travaj ëd Pàul Castlin-a
I l’hai conossù ëd përson-a Paolo Castellina ant la prima riunion general ëd redassion d’é!, quand che l’arvista a l’avìa pijà forma e i stasìo për ancaminé cola bela aventura.
Quàich temp fà l’ha scritme:
I arconòsso d’esse ‘n principiant ant la lenga piemontèisa. A l’é ant ël mè sangh, ma mia conossensa a l’é pitòst literària. I l’hai gnun ambelessì ch’as peussa parleje ‘nsema an piemontèis!
Bin, ch’a sia un principiant a l’é nen vera, a fussa nen àutr për tut ël travaj informatich e nen mach ch’a l’avìa fàit për l’arvista. E ancheuj i segnal volenté ël sò proget ëd viré an nòsta lenga la Bibia, përchè – com ch’a dis chiel midem – “i soma nen dispòst a sacrifiché nòstra lenga e coltura an sl’autar dla globalisassion!” Da vardé cò ël blògh, Ël barbèt piemontèis.
Ambelessì Paolo a l’ha butà n’archeujta ‘d material an piemontèis.
E a fà piasì ëdcò signalé sò liber, Piemontèis: […] continua a leggere »
Famija
Dle vire a manco le paròle.
I l’hai sempe avù l’idèja che la mia famija a fussa cola ‘d papà, lassand un pòch da part cola ‘d mama përchè pòvra e campagnin-a. Ma cola famija – la mia famija – a l’ha rèis profonde e s-ciasse, e dzora ‘d tut a l’ha j’anej ch’a ten-o. Alora ancontresse, come stamatin, a la sipoltura ‘d na magna a l’ha fame, come na madeleine, torné a la ment tanti episòdi dla famija, dzora ‘d tut ëd quand chi j’era gagno e ‘l mond a finìa pì o meno al Tèj Lussi.
Dle vire a manco le paròle ma a penseje da bin nò, a manco nen: a l’é mach che noi i foma tante ròbe, is anmaginoma ‘d mond lontan, i foma la guera, i foma ‘l gir dël mond ma a la fin dle fin is trovoma sempe an cola cesa a ricordé chi ch’a-i é pì nen.
La famija a l’é sangh, a l’é tèra, a l’é vent e nebia e fatiga e travaille qui dure victoire qui vient: e la vitòria a l’é pa gnente, a l’é mach fé le ròbe com a venta e peui truvesse minca tant, salutesse, […] continua a leggere »