Com ch’i l’avìa già fàit l’àutr ann, i segnal costa bela inissiativa ‘d Gioventura Piemontèisa cost saba a eut meno un quart, al calé dël sol: un lumin anvisch fòra dla fnestra për la vrità, la libertà e la pas.
Chi ch’a pudrà e a vurrà as truvrà a Soperga, autramentre a soa ca. Un gest cit, che mi i farai da la montagna an mes al mar.
(La festa, peui, a seguita ‘l di dòp. Ij detaj a son ambelessì.)
Un cit segn për la nòstra patria cita.
Valà n’àutr bel tòch ëd Lissànder Motin ansima a lòn ch’as fà a pro ‘d nòsta lenga an sò bel pais. Lissànder a l’ha già scrivù për cost blògh ambelessì e ambelessì. La paròla a chiel.
—
I ancamin co’ ‘l dì che lòn ch’a l’é stàit fàit a mè pais pro piemontèis a sarìa pa stàit possìbil s’i l’avèissa nen trovà dle përson-e anteressà a la question, prima tra tute mia amisa Anna Maria (l’Anna), che a l’era assessor për la coltura a la Comun-a ‘d Moncravel.
Apopré 5 agn andaré i l’hai ciamaje a l’Anna e al sìndich d’antlora s’a-i fussa la possibilità ‘d masenté ‘n cors/ancontr trames ‘l soen dla Comun-a. A l’han acetà e ant ël gir ëd chèich mèis i l’oma prontà dontré lession ëd grafìà, gramàtica e stòria curta dla lenga piemontèisa. Con ël core dle lession a l’han stàie ‘dcò dj’intervent sla […] continua a leggere »
L’àutra sman-a i son stàit con mia famija a sente j’Amemanera a Vernant. I l’hai parlà ‘d lor ambelessì e ambelessì; i j’ero scambiasse ‘d mail ma i l’avìa mai scotaje an presensa. La promëssa, però, i l’avìa fajla già da quàich mèis: che aponto an cola sèira i sarìa andàit a scoteje.
E che bel concert!
Costa a l’é la neuva mùsica piemontèisa, ch’a part da nòste rèis, da la tradission (Maria Gioana, Giaco Tross e via fòrt), për rivé al ròck, al country, al fòlk, al jazz e chi sa a vàire d’àutri gener ch’i conòss nen – ma brav a son brav, e come! Chiel, Marco, a l’é un mit con la chitara, ch’a smija squasi n’estension ëd sò brass; chila, Marica, a l’ha na vos ch’a fà mnì la pel d’òca.
E peui a j’ero d’àutri tre musicista ch’a-i compagnavo. E a j’era tanta gent.
I l’hai avù la fortun-a dë scambié quàich paròla con lor: a l’han j’idèje ciàire, e bin s’a […] continua a leggere »
I l’oma fàit un pòch ëd festa, saba.
A l’é stàita na ròba estemporanea. A l’ha fame tant piasì parlé ëd n’argoment ch’i conòss bin e ch’am toca da davzin, ël piemontèis e ij cit. Dzora ‘d tut a l’ha fame tanta gòj ancontré torna, dòp tanti agn, Riccardo “Borichèt”, che con soe masnà pì grande a l’ha fàit un baron dë stra për vnì fin-a sì dzora a l’ancontr.
I l’oma lesù quàich ëstòria, i l’oma scambiasse d’opinion con le përson-e ch’a j’ero presente. Miraco pòche, ma nen pròpi pòche, a penseje da bin: i j’ero squasi na vinten-a. Pòchi cit, ma a fà gnente: i foma lòn ch’i podoma con ël pòch ch’i l’oma.
A l’é stàita ma moderna/antica vijà. Am ven an ment na stròfa gavà da na canson dj’Amemanera, cola ch’a-i dà ël tìtol al disch (an tra parentesi bel concert, jér sèira a Vernant – i na parlerai n’àutr merco):
Tucc ansema foma o teatro
foma andé via fastidi e sagrin.
Peui, la sèira, na sin-a an alegrìa a l’ha concludù na […] continua a leggere »
Na ròba cita.
Për ij cit.
Për ël Piemont, për nòsta tèra, për ij nòsti vej.
Saba, a l’arfugi la Scòla (ambelessì la pagina Facebook), col leu che për desen-e d’agn i l’hai vist veuid – col leu che për tant temp a l’é stàit na scòla ‘d montagna – e adess a l’é viv: già, a-i é ëd përson-e, ambelelà, ch’a dan da mangé a da deurme ai viandant ch’a passo minca tant.
Noi i faroma na cita còsa: i leseroma dij tòch gavà dai tanti liber për ij cit ch’a esisto an piemontèis – e a-i na j’é un baron, e tanti vreman bej, mach che i-i conossoma nen. Con na cita marenda oferta dai gestor. Cit e grand a son invità.
A la sèira Vilma e Marcello a pronteran na sin-a (pressi “polìtich” 15 euro, 7 euro për ij cit) për chi ch’a vurrà seguité a fé festa. Na festa cita e sempia, a la piemontèisa.
Doman i andarai a amplaché për ël pais – ciamand ël […] continua a leggere »
A l’é stàit për cas.
Mia cita cita a l’avìa dësmentià un lìber, la sèira ch’a j’era prevista la prima dle doe ciaciarade ansima a la grafìa dël dialèt ëd Montomal (i l’hai parlane ambelessì), e i l’oma conossusse con le përson-e ch’a masento l’arfugi La Scòla.
I l’oma parlà ëd fé na ciaciarada ‘dcò a soa ca. Dit, fàit: saba 9 agost, a tre e mes dël dòp-mesdì, i sarai ambelelà, a la Piata ‘d sa (Montemale di Cuneo, frazione Piatta Sottana an lenga dominanta), a parlé dël piemontèis e ij cit.
A sarà na ròba sempia, pròpi a la piemontèisa. Vilma e Marcello a pronteran na marenda për coj cit che, compagnà da pare e/o mare o chi ch’a sarà, a vorran mnì a dësmoresse lassù. I leseroma quàich tòch an piemontèis, i diroma përchè a l’é important parlé ai cit dovrand na lenga sola, qual ch’a sia, e përchè ël piemontèis a serv nen mach al piemontèis ma – còsa pì amportanta […] continua a leggere »
Ier i l’oma fàit lë scond (e ùltim, almanch për adess) ancontr ansima a la grafìa dël montomalèis a la scòla dla Piata ‘d là.
Sté lì, dëdnans a na vera lavagna con dij ver giss a scrive dle paròle e dij grafema am dasìa, an soa semplicità, na gròssa sodisfassion. E ancor ëd pì vëdde che coj segn a tiravo l’anteresse ‘d chi ch’a l’era present.
Finì l’ancontr a l’han presentame un cadò. Im lo spetava nen, e për sòn a l’ha fame ancor pì piasì. A l’é stàit come esse “acetà” andrinta a na comunità. (A l’é pro vèj che mi i vad da cole bande da squasi quarant’agn, ma për cola gena tuta piemontèisa a l’é sempe stàit difìcil, për mi, seurte da ca e aussé la man. Bin, adess i l’hai falo e i son content.)
Con piasì i l’hai vist, an coste doe sèire, la partecipassion ëd tanti giovo. Sòn a l’é bel, come dël rest a l’é natural e normal për lor comuniché an montomalèis.
Mi për prim i l’hai amprendù diverse ròbe ch’i savìa nen, e dle paròle ch’i m’anmaginava nen a podèisso […] continua a leggere »
Na ròba cita.
Ier sèira.
Na vinten-a ‘d përson-e a son trovasse – na moderna vijà – a scrive ant la lenga dël pòst.
Përchè a l’é na ròba importanta.
A l’é cita – as capiss -, ma a l’é bel savèj scrive la lenga ch’it parle mincadì.
Na ròba cita. Bela. Grassie a chi ch’a j’era. Màrtes i ripetoma.
E peui a l’é capitame n’àutra ròba: ier sèira i l’avìa dëscurbì che l’ancontr a sarìa nen stàit a la scòla ch’i pensava mi. Peui stamatin i son andàit con la cita cita a sërché un lìber ch’a l’avìa dësmentià. Combinassion a j’era ant la scòla dla Piatta ‘d sa. Për cas i l’hai conossù le doe përson-e ch’a masento l’arfugi. Brave përson-e. A l’é bel avèj dj’avzin ch’a son përson-e ‘d cheur, com ch’a l’é bel fé part – bele se na cita part – ëd na comunità.
Doe ròbe cite, doe ròbe bele.
Lun-es 14 luj, a 6 e mesa dël dòp mesdì a la Ca dë Studi Piemontèis (contrà Ottavio Revel 15 a Turin), Fabrissi Vielmin a tnirà na conferensa ansima a le vicende stòriche e polìtiche dl’area dël Caucas.
Ambelessì l’anvit.
A l’é bel savèj che la conferensa a sarà an piemontèis – Fabrissi, piemontesista da tanti agn, a j’era un dj’articolistà d’”é!“. Costa a l’é na ròba bela, përchè, com ch’a dis Fabrissi midem,
L’ancontr a l’é na bon-a ocasion për anformesse su un tema che a l’é malfé trové sij nòsti giornaj, e ansema na dësfida për armarché coma la lenga piemontèisa a peussa esse strument ch’a ven a taj për parlé ‘d tuti j’argoment, e an cost cas sì ‘d politica antërnassional.
Mi ‘d polìtica anternassional i na capiss pòch, e ‘d Causas ancor meno, ma cola idèja – che ‘l piemontèis a l’é na lenga ‘d comunicassion, nen mach un dialèt bon për parlé ëd poesìa e […] continua a leggere »
A avril i parlava (ambelessì e ambelessì) d’un cors ëd grafìa da tense a Montomal. Bin, adess i-i soma: le date a son ij 15 e ij 22 ëd luj, a neuv ore dla sèira ant la scòla dla Piata.
A sarà na còsa cita, as capiss: i vëddroma “mach” come scrive nòste ròbe ant la lenga dël pòst, tut sì. Ma gròssa ant l’istess temp: përchè la richëssa ch’a l’ha na lenga viva come un dialèt ch’as parla tuti ij di a l’é n’afé ch’a l’ha nen pressi.
E mi i sarai là nen a mostré quaicòs, ma a dé djë strument për che chi ch’a l’é interessà a peussa scrive an manera coreta (“pì da bin ch’as peul”, com ch’a dirìa Barba Toni). A l’é na ròba cita cita ma motobin importanta.
Am fà piasì dërcò cité la sede dj’ancontr, un temp lontan scòla e adess arfugi, squasi coma na sosta për ël […] continua a leggere »