Autore: giannidavico

Armando Mottura, La Patria cita


Giovo ch’it intre adess fresch ant la vita,
ansios ëd core a scheurve tut ël mond,
e it cove un seugn ëd glòria che at invita
a conòsne ij misteri pì profond,
prima ‘d pié ‘l vòl për ij paìs lontan
fërmte un moment. L’é pì nen temp doman.

Come it ricorderas toa Patria cita,
ant ij ani lest che at porteran an gir,
ant la stra dël gran mond nen sempre drita,
ant j’ore ‘d gòj che a passo ant un sospir;
se it fërme nen adess un momentin
për conòsla un pò mej vorendje bin?

Guardte d’antorn: cost l’é tò mond, toa tèra,
dova it ses nà, dova l’é nà tò pare,
dova che a parlo e a vivo a na manera
a gnun-e uguala. Guardje e che at sìo care
coste sità, sto cel, coste campagne,
ëd sa Regin-a ancoronà ‘d montagne.

Sta tèra dla pianura e dle colin-e,
rossa dle vigne e rica ‘d camp e ‘d pra,
quasi color dij mon ëd le cassin-e,
[…] continua a leggere »

Viagi ant ël Piemont ch’a cambia


Miraco na cita ròba – nò, nen tant cita –, ma un-a ‘d cole përfonde e cha lasso dle pianà. Daniel Tarozzi, diretor dë “il Cambiamento”, a l’é partì për un viagi ‘d singh meis con ël but d’ancontré coj che chiel a ciama “j’agent dël cambiament”, visadì cole përson-e ch’a l’han decidù che la vita parèj com ch’a l’han presentajla a-i va nen bin, e donca a fan quaicòs për cambié.

Cambié andrinta ‘d lor, prima ‘d tut. Përchè via tute le bale: o i cambioma noi o gnente a capiterà. O, për dila con Federico Bavagnoli, “se non lo facciamo oggi non lo facciamo più; se non lo facciamo noi non lo fa nessuno”.

Anvece Montale a dirìa:

Qualche volta s’incontra l’ectoplasma
d’uno scampato e non sembra particolarmente felice.
Ignora di essere fuori, nessuno glie n’ha parlato.
Gli altri, nel sacco, si credono più liberi di lui.

Ël but final ëd cost viagi, l’arzultà, a l’é un lìber ch’a sarà publicà dël 2013 e che a conterà le stòrie dl’Italia che a cambia. E […] continua a leggere »

Suzanne Vega, Luka

I më s-ciam Luka
i viv a lë scond pian
i viv dzora ‘d ti
é, i pens ch’it l’abie già vistme.

S’it sente quaicòs ‘d sèira tard,
come quàich question o quàich lòta
ciam-me mach nen lòn ch’a l’é stàit (3).

I pens ch’a sia përchè ch’i son un pòch dësadrëssà
i preuv a nen parlé tròp fòrt,
miraco a l’é përchè ch’i son un pòch mat
i preuv a nen smijé tròp fier.

At colpisso mach fin-a a che ‘t piore,
e dòp ciama nen ël përchè
fà tò dover e chërpa (3).

É, i pens dë sté bin
i son torna vintrà an ca,
s’it ciame, it dirai sòn
e a la finitiva lòn ch’at na fà?

I pens ch’i veuj sté sol
con gnente ‘d ròt, gnente dë sbatù
ciam-me mach nen com ch’i ston (3).

I më s-ciam Luka
i viv a lë scond pian
i viv dzora ‘d ti
é, i pens ch’it l’abie già vistme.

S’it sente quaicòs ‘d sèira tard,
come quàich question o quàich lòta
ciam-me mach nen lòn ch’a […] continua a leggere »

A Piazzetta


La lenga corsa scrita a l’é nen piassà mal come la nòsta. Miraco ant le stra as sent pòch, ma pijoma un blògh come cost: lòn ch’a frapa sùbit a l’é ‘l nùmer ëd coment a j’artìcoj. A-i na j’é tanti, e tuti an cors.

E ij cors a son 260mila, mentre ch’i stimoma che ij parlant piemontèis a sio anviron doi milion. (As capiss che vesse n’ìsola, da na mira lenghìstica, a giuta.)

Na lenga viva a l’é viva quand ch’a ven parlà e scrita, quand ch’a ven scotà e lesùa. E cost giornal a ven stampà an 15mila còpie, distribuìe a gràtis. Am ven am ment lòn ch’i fasìo noi con «é!», e con Orazio i pens che

Aut insanit homo aut versus facit.

Lor-lì a son dij mat e dij poeta. Dësnò chi ch’a-j lo farìa fé? Ma la lenga corsa, mersì a ‘d folairà come costa, a viv.

La Còrsica, torna

La Còrsica, për mi, a l’ha tante face.

Prima ‘d tut a l’é un leu bon ben specìfich, un cit vilagi che a sara a nòrd ël golf dël Valinco, visadì Porto Pollo, leu ‘d serenità e pas e partense e artorn. La prima imagine ch’am ven an ment an qualsissìa moment arlongh l’an s’i sar j’euj e i pens a la Còrsica a l’é la stra pien-a ‘d sol ëd col paisòt.

Peui a l’ha la facia dla mùsica, ij Muvrini, jë Svegliu d’Isula, ij Mantini, ij Tavagna (an gnun ordin particolar) e tuti coj ch’a l’han argalane quàich moment d’alegrìa e ‘d sentiment.

Peui a l’ha la facia dla lenga, na lenga ch’a l’é stratificà e motobin anteressanta: da sì a son passaje tanti pòpoj, e mincadun a l’ha lassà quaicòs ant la lenga. Già mach la geografìa lenghìstica dla Còrsica a ciamerìa na vita antera dë studi e dëscoverte.

Peui a l’é silensi e montagne. Già, miraco da fòra as pensa a costa tèra come a na vacansa con quaicòs d’esòtich, na specie ‘d Polinesia mach un pòch pì davsin-a ma la […] continua a leggere »

Povron piemontèis


L’associassion Arcancel ëd Carmagnòla a l’ha pijà na cita inissiativa a pro ‘d nòsta lenga. An ocasion ëd la fera dij povron ch’as ten tuti j’agn an prinsipi dë stèmber (st’ann dal 31 agost al 9 stèmber), a l’ha produvù – an colaborassion con ël consòrsi dij povron ëd Carmagnòla – un cit arsetari për ij povron.

Ël consòrsi, an fa savèj Bepe Sané, una dle anime dl’associassion, a l’é dimostrasse motobin anteressà a l’inissiativa, e ij prodotor consorsià a distribuiran l’arsetari a tuti coj ch’a cato na cassiëtta ëd povron (o bele mach quàich povron), com un cit cadò.

L’arsetari as peul dëscariesse ambelessì. La version a stampa – 10mila còpie – a l’é stàita produvuva “an economìa”, risparmiand ël pì possìbil.

A gionta Bepe:

A l’ha stupine l’anteresse che i l’oma trovà da part dël consòrsi e dij prodotor e im përmëtto ëd sugerì che a podrìa esse n’ideja cola ëd prové a travajé con le realtà amprenditoriaj dël teritòri, për dovré an quaich […] continua a leggere »

Montemale, Festa dell’Assunta


A-i é na sman-a sola an tut l’ann – costa – anté che ‘l pais che adess a l’é mé scond a l’anàgrafe ma prim ant ël cheur, e che a vnirà prim ëdcò a l’anàgrafe na vira che ij dover anvers pare, mare e cite a sio finì, a s’anima ant na manera che, da fòra, it dirìe nen possìbila.

Costa a l’é la sman-a dla festa dl’Assunta.

Lùn-es matin i son passà arlongh a la stra principal – l’ùnica stra, an pràtica – e a j’era na bociòfila ùnica. I l’hai contà 28 piste da petanque, tuti ij giogador an mes a la stra. Bel.

Stamatin i son torna passà da lì, a j’era l’aria ciàira, lìimpida e luminosa dle matin dij di ‘d festa.

An cost mèis coste montagne a son tuta na festa. Ròbe sempie, për carità, ma ròbe come coste a fan un pais, na comunità, un present.

Daj Sermon Subalpin al Pare Etern


[conversassion con Milo Bré – gavà da “é!”, nùmer 13, magg-giugn 2006]

Feje dle domande a Bré a l’é pì che impossìbil, a l’é nen ùtil. Lasselo parlé, e a sarà sò cheur a dive tut, con la semplicità d’un cit e la saviëssa d’un vèj. Sò spìrit a l’é inconfondìbil: «Tute le folairà ch’i vorìa dì i l’hai dije, ma ti cheuj mach ël bon», a l’ha dime mentre che i-j dasìa ël brass caland le scale a la fin ëd nòstra conversassion. E «mi i l’hai dite tut parlandte con ël cheur. A l’é na manera për dite ch’it veuj bin». E mi i j’era lì, emossionà e onorà. Ambelessì a-i é ël rest dla ciaciarada.

«Ël piemontèis a va vers la vita. Tanti a l’han travajà fin-a a adess për dì che dovré le lenghe regionaj a guasta la cultura. Anvece nò: noi i dovoma cerché ëd salvaguardé ij prinsipi dla cultura dla lenga pì antica d’Euròpa. La magioransa a lo sa nen, ma ij Sermon Subalpin a son n’euvra ant la lenga natural piemontèisa dël 1100 (e, tra parèntesi, la grafìa piemontèisa […] continua a leggere »

Coj doi vejòto, visadì: piemontèis mater dulcissima

Chiel a l’ha 86 agn, chila – giovinòta – 77.

A son ij guardian dl’àuta Piata (Piatta Soprana). (I l’hai parlane ambelessì.) E a më smijo na metàfora dël piemontèis: na «përson-a» pasia, tranquila, miraco rassegnà.

E am ven an ment Quasimodo, che s’a fussa stàit piemontèis a l’avrìa dit (ambelelà a j’era la mama, ma ‘l sentiment ch’it peule avèj për toa mama veja e lontan-a a l’é nen tant diferent da lòn ch’it peule pensé dël piemontèis o ‘d coj doj vejòto – tout se tient, a la finitiva):

Mater dulcissima, adess a-i ven la nebia,
ël Navij a sbat confus an sle dighe,
j’erbo as ampinisso d’eva e a bruso ëd fiòca;
mi i son nen trist ambelessì al Nòrd: i son nen
an pas con mi, ma i speto nen
ël përdon ëd gnun, tanti am deuvo larme
da òmo a òmo. I sai ch’i të sta nen bin, ch’it vive
come tute le mame dij poeta, pòvra
e giusta ant la mzura dl’amor
për ij fieuj lontan. Ancheuj i son mi
ch’i të scrivo”. – Finalment, it dirai, doe paròle
[…] continua a leggere »

La manera pì bela për pratiché ‘l putt


Quand i më ston scaudand prima d’un gir, o quand ch’i ston travajand an sël mé gieugh ant ij prim di dla sman-a, i pràtich mach doe distanse an sël putt: coj ch’i pens ëd buté andrinta e coj vreman longh.

Për prima ròba, i pràtich un burdel ëd putt cort, probabilment ëd pì che la pì part dij giogador an sël tour. I dirìa ch’i pass anviron ël 95% dël temp dedicà a la pràtica dël putt a tiré coj nen pì longh ëd doi méter e mes. I sern dij putt cort ch’a l’abio na pendensa e i-i colpiss an manere diferente.

I na colpiss quaidun fòrt, tirandje an manera ch’a pijo ‘l fond dël teucc, e dj’àutri an manera pì dossa, an manera ch’a meuiro lentament andrinta, passand da na banda. Dòp a un pòch, sòn am giuta a avèj un sens ëd la manera ch’a fonsion-a mej për ël tipo ‘d green ansima ai quai i gieugh col di. Ti it vanserai quàich ësbordà s’it fà atension a coste ròbe.

Quand ch’a l’é possìbil, ëd sòlit i sërch ël teucc ëd pràtica […] continua a leggere »