Tag: lenga viva

Arcapitoland

ort
Ant j’ùltime sman-e i l’hai fàit ëd recension, butà ëd tradussion e ‘d poesìe, ma a l’é un pòch ch’i sent l’absògn ëd dì an manera sempia com ch’a van le ròbe për lòn ch’a rësguarda ‘l mè piemontèis.

Pensé an piemontèis am càpita sovens. Sòn a l’é normal, e i pens nen ch’a cambierà con j’agn. Desormé i sai ch’a-i son dj’argoment che për mi a esisto an costa lenga.

Parlé an piemontèis a l’é già un pòch pì malfé. Nen con papà e mama, e gnanca con ij parent, e pì an general con tute cole përson-e ch’i identìfich come piemontèise (parleje a mama an italian a l’avrìa gnun sens, tant për dì). Ma con mie cite, bin, a l’é un pòch pì complicà. I tend a mës-ce le doe lenghe, ròba ch’am pias nen ma a càpita, i deuv fé në sfòrs cossient – lòn che an prinsipi am capitava nen – për seguité con ël piemontèis. A l’é nen ch’a sia na bataja persa, nò; a l’é mach che jë sfòrs sensa arzultà ciàir a ciamo tanta […] continua a leggere »

Scrivi ‘n tò dialèt

Scaparon
Stasèira a eut e mesa a Casa Scaparone i tnirai un cors dë scritura piemontèisa: i varderoma ‘l régole (i lo sai, i lo sai che an piemontèis a sarìo le régole, ma com fati a scrivlo?) prinsipaj ëd grafìa, con ël but d’amprende a scrive an piemontèis, mincadun an sò dialèt.

Na ròba fàcila e sempia, doe ore ‘d pràtica con pòca teorìa. Un lavoro ad alto rendimento, com ch’a dirìa Batista​, l’anima dla ca e col-lì ch’a l’ha avù l’idèja.

A l’é lë scond incontr ëd singh totaj. Ël programa complet a l’é ambelessì. Ambelessì i l’avìa parlà dël cors an general.

E për chi ch’a podèjssa nen, ai 20 ëd magg i faroma la sconda pontà.

Intrada libera, i vë spero con piasì.

Ancaminoma

MP
L’àuta sman-a i parlava dle ciaciarade ch’i faroma a Scaparon an costi mèis; stassèira a-i sarà ël prim ancontr, “Ancaminoma”.

I sërcheroma ‘d dé na definission general dël piemontèis: a parte dal fàuss debat “dialèt vs. language” (ël dialèt piemontèis a esist nen!) fin-a al problema dl’identità ch’a l’é pròpi dj’emigrant ch’a l’han pì nen na lenga soa, për avèj përdù soa lenga mare sensa avèj da bon pijà la lenga dël pòst anté ch’a son andàit a sté.

I parleroma dël piemontèis lenga dël cheur, com ch’i l’avìo definilo për la festa dël Piemont 2008. I faroma na cita stòria dla lenga scrita, i parleroma ‘d dissionari, gramàtiche e grafìa. E ‘d Barba Tòni, përchè Barba Tòni a-i vintra sempe:

Ël piemontèis a venta
parlelo. Che meisin-a. Mej che la revalenta.
[…] Për mostrejlo a coj-lì ch’a l’han ël gran’ maleur
ëd pa savilo, ahi Dé, argalejne ‘l boneur.
A venta scrivlo, òh già, e pì da-bin ch’as peul,
continua a leggere »

Parla pa!

sensazioni
Scaparon a l’é da sempe un leu dl’ànima për mi, mersì a col mat (dit con tuta la bin che i-j veuj; e ‘d chiel Orazio a dirìa: “Aut insanit homo aut versus facit”) ch’a lo ànima.

Bin, da sì a giugn cola colin-a a sarà pien-a d’atività e cors e ròbe e amprende e fé. La lista completa a l’é ambelessì. Mi i farai na cita part, cola ch’a rësguarda ‘l piemontèis (Parla pa! Ël piemontèis ancheuj: scotelo, parlelo, leslo, scrivlo). Ël but a l’é ëd fé na panoràmica ‘d nòsta lenga ancheuj; sensa dësmentié ij cit, ch’a son l’avnì ëd na lenga.

I faroma ‘dcò quàich pontà anvers la scritura. Già, përchè scrive na lenga a l’é important, a basta nen parlela. E a venta scrivla “pì da bin ch’as peul”, për dila con Barba Tòni; ma i l’hai ‘dcò la pretèisa ‘d dì che scrive an piemontèis a l’é belfé.

I ancaminoma la sèira ‘d merco 11 fërvé con […] continua a leggere »

Paròle

festa
Pianëssa, 22 novèmber 2014. La Cattedra delle Parole: dialoghi intorno alla lingua e alla letteratura in piemontese. Ch’a sarìa com dì un rëscontr an slë stat dla lenga piemontèisa. Ël prim dòp a tanti agn.

E mi dòp a tant temp i l’hai tante ròbe da dì ansima al “mè” piemontèis. An cost rëscontr i l’hai sentì tante ròbe, vibrassion, nostalgìe, fòrsa, tante emossion ch’i l’hai provà a buté an paròle scrite.

I sërch d’andé con ordin.

Pen-a ruvà, anvers tre bòt dël dòp-mesdì (i ciam ëscusa, a sarìa piasume partissipé a la giornà antrega ma ant l’istess di mia “cita granda” a compìa quindes agn, e cò chila a reclama sò temp), i l’hai vist Davide Damilano ch’a l’avìa giusta terminà sò intervent. Im set davsin a chiel e sùbit daré a Emanuele Miola e Simon Uslengh, che naturalment am ciamo s’i l’hai portà ël lumin.

Michel dij Bonavé a tira fòra na paròla ch’am arcòrda quaicòs: braida. (Peui i l’hai capì përchè.)

Enzo, Enzo Vacca a l’ha parlà d’un problema ch’a l’ha avù, ëd […] continua a leggere »

Le lingue d’oc: la libertà di esprimersi a “nosto modo“ nella pubblica amministrazione

modo
Scrive na lenga, nen mach parlela, a l’é fondamental. Ant j’agn sinquanta Sergio Arneodo, creator e ancheuj ànima spiritual ëd Coumboscuro, a l’avìa dit ai sò anlev:

Encuéi coumensé a escrive decò enté la lengo que vous a moustrà vosto maire.

Parlé, parlé naturalment a l’é important (la pì part dle manifestassion ëd na lenga a son parlà e nen ëscrite, as capiss). Ma scrive a veul dì fé un pass ëd pì, andé un pòch pì ën là, capì un pòch – bele se pòch, a-i na fà gnente – ëd pì ëd na lenga e donca ‘d na coltura, ëd na comunità spantìa come cola piemontèisa. (E toa lenga mare, na vira ch’a l’é andrinta ‘d ti – e për tanti ‘d noiàutri a l’é andrinta ‘d noi da quand ch’i soma na, bon ben prima che l’italian – a resta për sempe, as perd nen përchè a peul nen perdse, sta tranquil.)

Bin, adess Mauro Arneodo, figlio di tanto padre, a l’ha organisà na serie d’ancontr pròpi për parlé ëd cost argoment. […] continua a leggere »

Pep Bru: Ël nòm a fà nen la lenga

Pep
L’artìcol dl’àutra sman-a ansima a j’atività ‘d Coumboscuro a l’ha dait l’andi a quàich coment bon ben anteressant da part ëd Pep Bru. I l’hai ciamaje d’aprofondì l’argoment e chiel a l’é stàit così gentil da scrive l’artìcol ch’as treuva sì sota.

Prima ‘d tut quàich paròla ansima a chiel:

Sono Pep Bru, catalano. Dopo un blog sui dialetti liguri, ne ho appena cominciato un altro dove tenterò di parlare su più lingue: Petit és Polit. Sono entrato in contatto coi “dialetti” italiani nel corso di un soggiorno di un anno a Parma. Lì ho avuto il piacere di conoscere le lingue emiliana, veneta, ligure… anche un po’ di piemontese (ma a dire il vero il piemontese ho cominciato a conoscerlo veramente solo quando sono ritornato da me, grazie a siti come quello di Gianni Davico). Ho pure ascoltato e apprezzato la bellezza dei dialetti del Sud e centro Italia, ma mi risultano più ostici (per dirla chiaramente: faccio fatica a capirli).

Ambelessì sota l’artìcol […] continua a leggere »

I l’hai pensà na ròba

Mi, am pias scrive, am ven fàcil, ma ‘l problema a l’é: a l’é belfé lese?

Alora pruvoma a dì doe paròle – parèj com ch’a ven-o – për comuniché am manera pì efetiva. L’ocasion a ven da Emanuele Miola e Simon Uslengh, che ant un cit video a l’han cità mi e mia cita (Marmontagnja e la stòria del lumin). Chila, ant ël video ‘d rispòsta, a l’ha dit “ciao, parlé piemontèis!”, e cola cita ròba a l’é piasùa.

A l’é mnume an ment cò cost lìber ëd Gary Vaynerchuk.

E costa poesìa ‘d Nelo Risi:

Non basta scrivere perché lo scritto viva
è essenziale pensare di essere letti
dato che il vero nemico è il silenzio
e lo scrivere è un atto politico; conta
appunto il lettore, io lo affronto
io lo provoco, se non c’è lo invento.
Vorrei solo che dall’urto
nascesse una più energica morale.

Lissànder Motin e ‘l piemontèis a Moncravel

Sant Iseubi
Valà n’àutr bel tòch ëd Lissànder Motin ansima a lòn ch’as fà a pro ‘d nòsta lenga an sò bel pais. Lissànder a l’ha già scrivù për cost blògh ambelessì e ambelessì. La paròla a chiel.

I ancamin co’ ‘l dì che lòn ch’a l’é stàit fàit a mè pais pro piemontèis a sarìa pa stàit possìbil s’i l’avèissa nen trovà dle përson-e anteressà a la question, prima tra tute mia amisa Anna Maria (l’Anna), che a l’era assessor për la coltura a la Comun-a ‘d Moncravel.

Apopré 5 agn andaré i l’hai ciamaje a l’Anna e al sìndich d’antlora s’a-i fussa la possibilità ‘d masenté ‘n cors/ancontr trames ‘l soen dla Comun-a. A l’han acetà e ant ël gir ëd chèich mèis i l’oma prontà dontré lession ëd grafìà, gramàtica e stòria curta dla lenga piemontèisa. Con ël core dle lession a l’han stàie ‘dcò dj’intervent sla […] continua a leggere »

Ël piemontèis e ij cit, saba a Montomal

davico
Na ròba cita.

Për ij cit.

Për ël Piemont, për nòsta tèra, për ij nòsti vej.

Saba, a l’arfugi la Scòla (ambelessì la pagina Facebook), col leu che për desen-e d’agn i l’hai vist veuid – col leu che për tant temp a l’é stàit na scòla ‘d montagna – e adess a l’é viv: già, a-i é ëd përson-e, ambelelà, ch’a dan da mangé a da deurme ai viandant ch’a passo minca tant.

Noi i faroma na cita còsa: i leseroma dij tòch gavà dai tanti liber për ij cit ch’a esisto an piemontèis – e a-i na j’é un baron, e tanti vreman bej, mach che i-i conossoma nen. Con na cita marenda oferta dai gestor. Cit e grand a son invità.

A la sèira Vilma e Marcello a pronteran na sin-a (pressi “polìtich” 15 euro, 7 euro për ij cit) për chi ch’a vurrà seguité a fé festa. Na festa cita e sempia, a la piemontèisa.

Doman i andarai a amplaché për ël pais – ciamand ël […] continua a leggere »