giannidavico, Autore presso Go Piedmont

Enrico Eandi, in memoriam

A la fin ëd fërvé a l’ha salutane Enrico Eandi.

Contut ch’i l’abio avù tante discussion an sla grafìa (e cost blògh a na ripòrta diversi tòch), i veuj dì ch’i l’hai sempe avù ël massim rispet për l’òm: un ver piemontèis, fòrt, sincer, ëd paròla.

Albina Malerba a l’ha publicane un bel arcòrd ambelessì.

Mi adess i vurrìa mach dì doe paròle për Enrico për come i l’hai conossulo mi.

Im arcòrd perfetament ël dòp-mesdì ‘d tanti agn fà (a j’era ‘l 1999 o giù da lì) quand che chiel e Albina Malerba a son vnù personalment a porteme ël Coretor ortogràfich, ch’a l’é stàit n’at d’amor anvers a na lenga.

Mi, da bonòm, i l’avìa ciamaje s’as vendìa.

(E peui pròpi col Coretor a l’ha faje cambié idèja, përchè fasendlo a l’ha truvà che scrive an piemontèis dla koiné a j’era, scond chiel, tròp difìcil; da lì a l’é nassuje cola deriva grafica dël piemontèis mincadì, che però a l’é nen l’argoment ch’i veuj traté adess.)

Arlongh j’agn, i soma scambiasse tante mail. Për […] continua a leggere »

16/03/2016 1 commento

Giovanni Giudici, Con tuta semplicità

Con tuta semplicità i deuv dì
che un temp a smijava lontan
ël temp de murì.

Adess a l’é pì nen un pensé stran.
Adess a l’é sempe lontan (almanch i sper) ma
i peuss già prefiguremlo. I l’hai l’età

ant la qual i dovrìa fé lòn ch’i vorìa
fé da grand e ancor a l’é nen decis.
I fass lòn ch’i fass, àutra sernia a-i sarà nen:

i les ëd mè coscrit ch’a meuiro a l’improvis.

(tradussion ëd Gioanin Davico)

09/03/2016 Aggiungi commento

Ij 90 agn ëd Milo Bré

Dòp-doman, véner 4 mars, Milo Bré a compiss 90 agn. A në lo arcòrda Bepe Sané (Dragonòt), ch’a l’ha riportà l’artìcol d’Albina Malerba dzora piemontviv.

Chiel a riva a cost traguard important, e noi i-i foma j’auguri ‘d cheur, anche për tut lòn ch’a l’ha fàit për nòsta lenga. Mi i l’hai un bel ricòrd personal ëd Milo Bré: i l’avìa intervistalo, giusta des agn fà, për “é!” Ma anche, se i vad andré con la memòria a quand ch’i j’era cit o fiolin, am soven na përson-a importanta, un monument squasi, bele se për mi a j’era mach un nòm lontan, e bele se i savèjssa gnanca che a esistèissa na lenga piemontèisa.

E pensand a cost “monument” che giustament as gòd ël ripòs dòp a na vita intera ‘d travaj a benefissi dël piemontèis e dij piemontèis a l’é mnume an ment na bela poesìa d’Attilio Bertolucci, Per A.A. Soldati pittore in Parma, che s’a fussa stàita scrita an piemontèis a dirìa pì o meno:

Ambelessì ël cel la fiòca
l’aqua la nebia
[…] continua a leggere »

02/03/2016 Aggiungi commento

Doe nìvole travers ël cel

Buté le ròbe an prospetiva a l’é amportant.

I son andàit an montagna, ier, con la cita cita. I l’oma giugà con la fiòca, i l’oma tirà ‘d pere ant l’eva, ròbe parèj.

Peui, për arcuperé, i l’hai travajà ier da ses ore a des e mesa, ma lòn ch’a-i na fà? A la finitiva a son coste le ròbe ch’am resteran dle cite quand ch’a saran grande (“quand ch’a saran”, un-a a l’é già squasi granda adess – e difatti për mi a l’é la “cita granda”).

I son stàit content con mia cita contenta, lòn ch’a-i é ëd pì significativ ant la vita?
E antlora a ven a taj Nino Costa:

Quand ch’a-i rivrà l’ora pì granda: l’ùltima
e ch’am ciamran lòn ch’i l’hai fàit ëd bel
mi rispondrai ch’i l’hai guardà le nìvole
le nìvole ch’a van… travers ël cel.

Ecco, le nìvole a son figura – ant ël sens auerbachian dël termo – dle cite. E son a basta.

24/02/2016 4 Commenti

Sent agn

I l’hai dëscurbì che, prima ‘d nasse, i l’hai vivù
sempe ant òmo frem, padron ëd soa përson-a,
e gnun a savìa rësponde e tuj a j’ero calm.
(Cesare Pavese, Antenati, vv. 8-10, tradussion ëd Gioanin Davico)

(Lùn-es i l’hai dilo an italian, ma për memòria dël passà e dl’avnì i pens ch’a sia na bon-a ròba arpetlo an mia lenga mare.)

I l’hai ëd sensassion dròle, an cost perìod. Buteje për iscrit a l’é nen belfé. I chërd che sòn a sia gropà a la mesa età, al voghe – anmaginela, almanch – la fin dël temp, a la trasformassion dël còrp e dla ment. E a la ca ch’a l’é dla mia famija da sent agn.

Sent
agn.

Da quand che dël 1920 le set monie Rosin-e ch’a j’ero restà a l’han lassà ël convent për pijé la via ‘d Turin, e nòno Gioanin a l’ha catà la ca për anandié la soa fàbrica.

E a-i é costa fòto con papà e nòno che am tira tant. I stim ch’a sia dla prima bondosa dël […] continua a leggere »

17/02/2016 Aggiungi commento

Stress vs eustress

Gnente, a l’é ruvaje merco e mi i l’hai un mugg ëd ròbe da fé. Tròp travaj, tròpe responsabilità, tròpe corse e dzora ‘d tut tròp pòch temp për pensé.

E tròp pòch temp për fé dë spòrt, ëdcò.

Tut sòn a fà monté lë “stress” – com ch’i pudrìo ciamelo, lë stress, an piemontèis? Nervos? Tension? Flin-a? Giré antorn a le ròbe sensa ruvé da gnun-e mire?

Ël segret a l’é trasformé lë stress an lòn che Tim Ferriss a ciama eustress, visadì stress positiv.

Ier séira anvers l’ora ‘d sin-a i son andàit a spassëggé na mesorëtta për le stra ‘d mia sitadin-a. Un pòch a l’é servì. Come lese, lese a serv tant. Gieughe a carte con la cita cita miraco pì che tut.

Staneuit a l’é mnume an ment na fòto ‘d me nòno con me papà pijà si dëdnans a ca, circa 1935. A venta ch’i la sërca. Pensé ai grand dël passà a l’é ëdcò n’arseta për l’equilibrio, bele se instabil (mach ij mòrt a l’ha nen marapansa, e costa a l’é na ròba positiva).

Ancheuj a va mej. An tute le manere cost – passé da la flin-a a l’eustress – a […] continua a leggere »

10/02/2016 2 Commenti

Nino Còsta, Ël galucio (1923)

An sla ponta dël cioché
i’é un galucio, caparucio,
fàit ëd tòla piturà:
tuta quanta la giornà
chiel a gira,
chiel as vira
da la part che ‘l vent a tira.

Ël paisan d’an mes la piassa,
quand ch’a passa,
minca tant a guarda an sù,
e as n’antaja – sù për giù –
com ël temp a varierà
da la mira
che ‘l galucio a l’é voltà.

Col galucio fàit ëd tòla
l’é pa tant na bëstia fòla
chiel a sa
ch’a l’é sémper bin piassà,
col ch’as vira
da la part che ‘l vent a tira,

e, guardand da sò cioché,
chiel a vëdd sël marciapé
tanta gent, pien-a ‘d babìa,
ch’a jë smija
ch’a veul nen ch’a sia dla dita
ma ant la vita
– gira ‘d sà, gira ‘d là –
a l’ha l’istessa teorìa
dël galucio piturà.

03/02/2016 2 Commenti

Desmila ore për diventé un bulo

A-i é na teorìa ch’i l’hai ancontrà un pàira d’agn fà e ch’a l’é diventà për mi na specie ‘d model, ëd guida: la teorìa dle desmila ore, elaborà dal professor K. Anders Ericsson.

An pòche paròle, costa teorìa a dis che tuti coj che a s’aplico an n’atività uman-a (soné ël piano, studié matematica, gieughe a tennis e via fòrt) a peulo diventé, con desmila ore ‘d pratica concentrà, dij mago an col setor. Lòn ch’a veul nen dì ch’a diventeran dij nùmer un al mond, ma “mach” che soa abilità an col camp a sarà paragonabila a cola d’un professionista. Peui naturalment a-i son tante aplicassion e derivassion ëd costa teorìa, ma l’essensialità a l’é costa.

Bin, ancheuj i veuj lese quàich tòch gavà da cost lìber (pp. 32-33) e virà an piemontèis. I l’hai sernù cost lìber përchè a l’é col ch’a l’ha dàit na gròssa divulgassion dla teorìa al publich general.

A dis Malcolm Gladwell:

Chi a riva ai livej massim a travaja nen con pì impegn o con tant pì impegn dj’àutri. A travaja con tant, tant pì impegn.

J’arsercador a son butasse d’acòrdi an sël nùmer màgich che […] continua a leggere »

27/01/2016 Aggiungi commento

Ël piemontèis a Biansé, sconda part

Lùn-es i son stàit a l’Unitre ëd Biansé për la sconda (e ùltima, almanch për st’ann) ciaciarada an sël piemontèis. Na bela acoliensa anche stavòlta, a l’ha fame piasì.

I l’oma fàit quàich esempi ‘d grafìa, e dit che për amprende a scrive ‘l piemontèis al 90% a-i van des minute e nen des agn. Già, përchè noiàutri parlant piemontèis la lenga i la conossoma già, an basta savèj – për ancaminé – che fondamentalment ij segn diferent a son ses:
ò – o
u – eu
ë
n-

I l’oma scrivù quaicosëtta ant ël dialèt dël pòst dovrand le régole dël piemontèis.

I l’oma parlà ëd lìber, d’arviste e d’associassion. Ambelessì a-i é la dispensa.

I ‘oma scotà doe magnifiche poesìe ‘d Domini Badalin lesùe dal poeta, Mé mari e In paisan.

I l’oma finì la ciaciarada con na poesìa difìcila e sempia a l’istess temp, da lese con ël cheur ancor prima che con la ment, Ël Pì-a-mont-tèis, ëd Barba Tòni, làuda d’amor a nòsta lenga mare – o mèj, a nòsta lenga pare. N’ancontr ëd lenghe, latin e provensal, piemontèis, fransèis e italian ch’as mës-cio […] continua a leggere »

20/01/2016 Aggiungi commento

Përchè un piemontèis a dovrìa lese/scrive an piemontèis?

La ciaciarada d’ancheuj a pija l’andi da na cita discussion ëd quàich sman-a fà an sla lista piemontviv, anté ch’i parlavo dle manere ‘d deje n’andi a la letura an piemontèis.

A-i é un problema general e nen superabil: a l’é nen tant ël fàit che ij piemontèis a sio nen anteressà al piemontèis, a l’é pitòst che noiàutri piemontèis i soma nen lese ‘l piemontèis nì i l’oma anvìa o damanca ‘d felo.

Pr’esempi, chi ch’a riva sla pàgina Bogianen a l’é pì antrigà da la la fòto dla bagna càuda che nen da j’artìcoj. O la paròla dla nòna a l’é pì significativa che un lìber. E son i lo capiss: lese a costa fatiga.

Francament, përchè un piemontèis a dovrìa lese an piemontèis? Mi i but ambelessì minca merco dël mond un tòch, ma ij letor a son pòchi. Nì a podrìa esse diversament. Dijoma ch’i lo fass për mi, an sla carzà ‘d Clivio (“Mia part i l’hai fala, ij mè cit a parlo piemontèis e fin ch’i vivo i l’avrai da parleje piemontèis a quaidun”); ma i pudrìa pianté lì ancheuj e gnun (o bin, bin pòchi) as n’ancorserìa.

[…] continua a leggere »

13/01/2016 3 Commenti